Jongensradio anno 2007 Deel6

Fred,

http://en.wikipedia.org/wiki/Mu_metal

Een Philips ?

Pas op, straks weet je niet meer beter dan dat het met torren (of nog erger, met opamps) moet.

Nee, deze hij stond gewoon te koop op CO: http://www.wvanthul.nl/CO/(4).JPG

Ik moet zeggen dat ik opamps wel heel erg vernuftige dingen vind. Je kan daar vreselijk veel mee verschillende dingen mee. Ik zie me zelf daar nog wel eens wat mee doen. (heb er al wel wat mee gebouwd maar toen snapte ik het ding niet helemaal. Nu al een stuk beter)

Maar ik wil ook nog wat met microcontrollers doen. Oa omdat ik een nixie klok wil maken maar ze zijn ook verder zo handig. Kan je heel veel leuke meetinstrumenten mee maken en zo'n CW opneem ding als Eat heeft. Ik heb vroeger redelijk wat in machine taal geprogrammeerd en dat lukte aardig goed. Ik heb een ZX81 gehad met spraakherkenning

Nixie klokjes moet je met TTL logica bouwen, is veel leuker, werkt net zo goed en als je het zelf ontwerpt heb je meteen een goede digitale basiskennis.

tip: kijk een naar de datasheet van de 74ls90

Om die trafo's te maken moet je weten wat de impedanties zijn. En eigenlijk zijn er daar geen logische regels voor. Dus als je dat deel van het schema kan posten schiet het het meest op.

Ik heb wel wat aangepast. De weerstand van de +100V heb ik 1K gemaakt en R104 ook overeenkomstig zodat ik vanaf 14V op 7,zoveel volt met de zelfde stroom op de basis uitkom.

Als je ook naar het tweede deel wil kijken. ik heb geen zin om -11V te gaan maken, als het moet doe ik het wel, maar kan dat niet gewoon met npn torren en 12-14V zodat alles op de zelfde spanning kan.

[Bericht gewijzigd door fred101 op dinsdag 2 december 2008 12:39:56 (75%)]

Ik snap het ook niet helemaal. Gezien het condensatortje zou ik denken dat het kringen zijn die resoneren op 60MHz. Maar dan is trimmertje 5pF van het condensatortje wel erg weinig; dus dat kan haast niet. Het moeten dus wel trafo'tjes zijn die niet afgestemd zijn.

Die weerstand die over de trafo heen staat is volgens mij 1k? In dat geval is de uitgangsimpedantie van de tor zo'n 1k Ohm. De zelfinductie moet een duidelijk hogere impedantie dan dat hebben. Bijv. 4kOhm op 60MHz. 2 Pi f L = X = 4000 = 400 000 000 L
L= 10uH.
Op deze manier zorg je dat de zelfinductie amper een belasting is voor de transistor; de spanning zakt dus niet in als je de tor aansluit; en secundair krijg je ook netjes de (getransformeerde) spanning terug.
Als de zelfinductie te klein is, bijv. 100 Ohm; dan houdt je nog maar iets van 10% van de spanning over die de transistor normaal zou kunnen leveren. Dat kost je een hoop signaal.
Te grote zelfinductie kost teveel windingen, en kan veel parasitaire capaciteiten opleveren. Dat is gewoon niet handig.
Heb je ferriet of ijzerpoederkerntjes? Ik denk dat dit al wel met ijzpoederkerntjes kan; T37-2 ofzo. Maar ferriet is handiger; dan heb je minder windingen nodig. materiaal 60 (?) bijv. FT37-60 is dan geschikter.

Je moet het trafo'tje dan zo berekenen dat het primair 10uH zelfinductie heeft; en dan secundair 1/6 van het aantal windingen nemen. Het komt niet zo heel nauw hoor; je mag best wel wat afwijken. Het is geen afgestemde kring.

In het 60MHz filter zitten de zelfde trimmertjes dus daarom dacht ik aan spoeltjes van ergens tussen de 1,5-2uH en dat kan best met sommige ferrieten maar ik zag er niet zozeer het nut van in na een filter. Ook de trappen daarna hebben steeds een filter. Ik zou dat eerder na het hele gebeuren verwachten. Maar als hij niet afgestemd is waarom dan dat trimmertje, dat had dan ook gewoon een vast Ctje kunnen zijn of zou het een soort compensatie zijn voor de interne capaciteit van de tor.

Dat impedantie verhaal snap ik niet. Bij een gewone versterker maak je door een condensator een lager weerstandpad voor het signaal dan voor de DC stroom voor meer versterking. Hier is de weerstand niet geschikt voor DC instelling want dat kan via de spoel dus de weerstand is alleen voor ontdemping om de kring breedbandiger te maken en ik denk oscillaties tegen te gaan zoals bij anodestoppers. De uitkoppeling via een trafo zal ook wel zijn omdat dit (jaren 60) toen gebruikelijk was bij buizen en de ontwerpers hiervan waren natuurlijk veelal met buizen opgegroeid. Ik zou haast denken dat het ook met een koppel Ctje zou kunnen.

De trimmertjes kunnen dienen om de respons te verbeteren.
Of ter compensatie van de verschillen in parasitaire condensatoren op te vangen.

Natuurlijk kun je een dergelijke versterker bouwen met koppel C's en geen trafo's. Zelfs zonder koppel C's gaat dat.
Ik denk dat Fred zijn idee over de ontwerpers en buizen in de buurt komt. Wat ook meespeelt zijn de eigenschappen en kosten van de transistoren en trafo's.

Een RC-gekoppelde HF-versterker wil niet zo geweldig hoor. Je moet dan torren gebruiken met bandbreedtes die erg hoog zijn. Voor 60MHz begint het dan pas bij torren met een grensfrequentie van 500MHz.
Dat komt omdat de ingangsimpedantie van een transistor zeer laag is (10-100 Ohm) en de uitgangsweerstand meestal in de grootte orde >1kOhm ligt. Je zult dus impedantietransformaties moeten toepassen om een al het vermogen uit de torren echt te kunnen gebuiken.

Het is heel lang nog heel normaal geweest om trapjes aan elkaar te koppelen met LC-kringen. Voor 10.7MHz wordt dat hier ook gebruikt. Op die manier wordt er hier gefilterd.

Bij die 60MHz is dat echter niet nodig, want je hebt al een 60MHz filter. kunen dus gewone trafo's zijn.

De R's in de schakeling zijn om de versterking van de trap een beetje in de hand te hebben. Je hebt hierdoor een vaste uitgangsimpedantie van 1k Ohm. De uitgangsimpedantie van de tor is bijv. 10kOhm, en van de spoel 4kOhm; en alles bij elkaar kom je dan uit op zo'n 700 Ohm ofzo. Het is dan wat makkelijk om de versterking te regelen. En het wordt stabieler. De trimmer weet ik niet. Daar kan ik geen nut voor verzinnen. Misschien zorgt die voor stabiliteit.
Als je die weerstand weglaat wordt de versterking vooral bepaald door de (capacitieve) uitgangsimpedantie van de tor, en de (indcutieve) uitgangsimpedantie van de trafo. Dat gaat fout wanneer de trafo niet zwaar genoeg belast wordt (weerstand secundair komt overeen met een (grotere) weerstand primair). Dan wil ie oscilleren, want je hebt dan een weinig gedempte LC-kring aan de collector hangen. Je hebt dan in ieder geval weinig controle over de versterking van de tor.

Overigens kan die condensator eigenlijk best de trafo in resonantie brengen. In dat geval wordt de trafo een hele nette koppeling naar de volgende trap. De uitgangsweerstand van de tor is dan alleen nog bepaald door die 1k weerstand. Want alle capaciteiten en spoelen vallen tegen elkaar weg door de resonantie.

Ik heb laatst een RC gekoppelde versterker (instelbaar 1x tot x1000) gemaakt van 3Hz-40MHz. Hoger was mogelijk.
Een FET als ingangsbuffer en een tweetal current feedback opamps. Met meer moeite was zelfs DC-100MHz mogelijk geweest (dan wel meer componenten nodig).

Maar je opmerkingen over de torren (NPN/PNP) zijn correct.
Je moet de juiste torren gebruiken en wel iets van HF weten.

laat ik dan maar eerst iets over torren leren dan komt hf later wel Ik vind dat ik mijn doen toch al aardig grensverleggend bezig ben. Dit is ooit een hypermodern schema geweest er zit maar een buis in. Daarnaast ben ik het aan het nabouwen zonder het gelijk drastisch anders te doen en er allerlij wilde ideeen op los te laten. De gebruikte torren door tek zijn 2n3284 ik gebruik 2n2906 want ik heb geen 3284. We zullen de waarheid snel weten want de boel (eerste twee trapjes) zit in elkaar met afgestemde kringen maar dat is zo veranderd als het moet.

Rene wat voor opamp was dat want als ze al zover gaan moet je er ook filters mee kunnen maken voor HF
Fred

Fred,

de gebruikte opamp is de LT1227. Er zijn nog snellere opamps. De LT1227 is een current feedback opamp.

Zou een ingangcircuit van een scoop of SA kunnen zijn gezien de hoge voltages van de condensators. Handig ding, is gelijk 50 ohm uit en kan tot 140MHz. Nu wordt ik toch nieuwsgierig, wat ben je dan aan het bouwen ? Is wel een stuk eenvoudiger bouwen zo met twee opamps. Ik ga me na de torretjes toch ook eens wat in opampjes verdiepen. Ik heb nu een paar leuke pdf's over torren en versterkers waar veel leerzame info instaat. Dat leren wordt steeds leuker want er vallen steeds meer dingen op hun plaats. Zo'n aha-erlebnis.
Net zitten lezen over in en uitkoppeling en er nooit bij stilgestaan dat zo'n Ctje met de "basis naar aarde weerstand" een RC filter vormt en het nadeel van uitkoppeling door trafo's is dat er een DC stroom door de trafo loopt die een eenzijdig gericht magnetisatie van de kern veroorzaakt die de wisselstroom magnetisatie in één richting beïnvloedt maar ook kernverzadiging kan betekenen. Basis electronica blijkt toch onverwacht erg interessant te zijn en er zit meer achter torren dan ik dacht.

Lees ik goed dat die opamp ook als oscillator kan dienen, niet tot 140MHz neem ik aan.

Fred,
dit is de voorversterker van de TRMS meter die ik een tijd geleden gebouwd heb. 1mV volle schaal tot ong. 10MHz, het TRMS gedeelte heeft 1V ingang nodig, dus max 1000x versterking. Is gebaseerd op een application note van Linear Technology.
De voorversterker kan veel hoogfrekwenter. Vandaar wat extra weerstanden en een trimmertje. Inblikken van de FET ingang was nodig voor de stabiliteit en gevoeligheid van de ingang.
Meer versterking heeft geen zin gezien de ingangsruis.

De nieuwste opamps kunnen ook voor scoops gebruikt worden, bijv de AD8009, 1GHz bandwith (G=1) en 5,5kV/us slew rate (G=2) en een large signal bandwith van 330MHz bij G=10.

Kun je ook in VHF radio's gebruiken.

Elke C vormt met een weerstand een RC filter. Ook ongewenste weerstanden zoals overgangsweerstanden en parasitaire C's vormen RC filters. Het stukje schema in mijn vorige post heeft al een hele hoop RC filters.

Edit:
ongeveer elke opamp kan als oscillator gebruikt worden.
Bij de LT1227 heeft bij 140MHz een max. versterking van 2. Het zal in de praktijk moeilijk zijn om een oscillator met de LT1227 op 140MHz te laten werken. Oscilaties tot 70MHz gaan heel erg gemakkelijk. Ik zal eens een testoscillator maken en de resultaten posten.

Als mijn SA klaar is wil ik eerst verder met mijn 70cm buizen project maar daarna lijkt het me wel leuk eens iets met opamps te maken. Bv een meetinstument of een ontvanger
Heb je een foto van de meter, lijkt me een handig ding, ik heb er een gemist bij het afregelen van het filter. De laagste stand die ik bij 60MHz kon halen was 1V volle schaal en dat was te weinig.

Fred

Op 2 december 2008 17:05:20 schreef (Z)weetvoetje:
Overigens kan die condensator eigenlijk best de trafo in resonantie brengen. In dat geval wordt de trafo een hele nette koppeling naar de volgende trap. De uitgangsweerstand van de tor is dan alleen nog bepaald door die 1k weerstand. Want alle capaciteiten en spoelen vallen tegen elkaar weg door de resonantie.

Zo is het. De trafo's zijn afgestemd, omdat je toch IETS moet doen met de parasitaire capaciteit ook. Door de boel af te stemmen heb je daar dan geen last meer van.
De 1k dempt de kringen om ze "breedband" genoeg te maken. De ingangsweerstand van de volgede trap is niet zo hoog. Door een nette koppelwikkeling te maken worden de eigenschappen van de kring toch maar weinig beïnvloed.

Ik denk alleen dat je hier niet 'uitgangsweerstand' bedoelt, maar 'belastingsweerstand'. De uitgangsweerstand van de tor is natuurlijk veel hoger.

Met opamps kun je nu natuurlijk heel veel. Ik dacht dat ze zelfs in de ontvanger van het Delphi project gebruikt werden. De 50 ohms ingangsweerstand werd daar door (slik) tegenkoppeling gemaakt.

Ja, ik bedoelde belastingsweerstand.

Hoe zit dat eigenlijk met ruis in opamps? Is dat daar niet een groter probleem, vanwege hun hoge ingangsweerstand? Of valt die ingangsweerstand nogal mee voor hoge frequenties?

Tegenwoordig zit je niet echt meer vast aan losse onderdelen. Opampjes kunnen inderdaad prima voor allerlei HF-doeleinden.
Overigens zie ik niet vreselijk veel voordelen aan opamps voor dingen van dergelijke frequenties. Met wat BF199-achtig spul kun je ook prima RC-versterkers maken. En dat is helemaal niet zo lastig. Je moet alleen even de parasitaire capaciteiten op de juiste plekken compenseren.
Ik denk niet dat je qua vervorming niet veel beter scoort met een opamp dan met een transistortrapje. Die opamps hebben tenslotte ook geen hoge gain meer op die frequenties. Alleen op lage frequenties zijn de torren misschien wat in het nadeel.

Afhankelijk van type opamp ruisen die best veel.
Een voltage feedback opamp (VFA) heeft bij hoge frekwenties, bijv. in het VHF gebied, het nadeel van een kleine versterking (constant gain-bandwith). De maximale frekwentie is afhankelijk van de versterking.

Een current feedback opamp (CFA) heeft dat nadeel niet maar is erg gevoelig voor parasitaire C's over de terugkoppelweerstand. Ook is de ingangsimpedantie veel lager dan wat bij VFA haalbaar is. CFA's worden veel gebruikt voor o.a. video toepassingen.

Er zijn ook precisie transistoren, bijv MAT02, te krijgen die bij ook bij lage frekwenties (DC) uitstekende eigenschappen hebben. Een (precisie, low-drift) versterker vanaf DC maak ik liever niet met losse transistoren maar met VFA's.
VHF is veel moeilijker met VFA's, dan beter of losse transistoren of CFA's of speciale RF IC's.

Mijn SA projectje is klaar voor de volgende stap, De twee toren doen samen 20dB, de kringen lijken weinig te doen, wat ik ook doe er veranderd niets aan de sterkte van het uitgangsignaal. Ze lijken dus gewoon een breedbandige uitkoppeling/anti-oscillatie gevallen. Kon na aankoppeling van de versterker de hele filtertrein weer opnieuw afregelen.
Nu dus de mixer/oscillator en 3x 10,7MHz amp. Dat wordt een stuk makkelijker want daar kan ik de scoop gelukkig gewoon bij gebruiken. Nooit gedacht dat ik een meer dan 15MHz scoop zou missen. Moet zeggen dat ik al wel veel plezier van mijn tv-blikje SA heb gehad, ondanks dat hij geen grasveldje geeft lijkt hij toch wel redelijk gevoelig te zijn, ik mis zelfs een verzwakker. Alleen drift hij nogal en beinvloeden de gain en bandbreedteknop elkaar.

Over scopen: mijn tweede Tek geeft een signaal in kortere periode standen (time/dev) meerdere keren weer (dat gebeurd al bij 2MHz). Hij deed dat van de week ook bij 60MHz (wordt een brede lichtbalk) maar ik dacht dat dat gewoon vanwege de hoge frequentie kwam. Op kanaal B geeft hij helemaal niks weer als ik signaal erop zet, wel een streep bij geen signaal. Er lijkt me iets mis met de triggering maar wel vreemd dat dit op beide kanalen is. Zal eens in het manual duiken want bij de andere heb ik ook soms rare triggerverschijnselen. Het ding heeft zoveel opties dat ik best wat fout kan doen.

Die opamp van jou mV meter was dus een CFA ?, fototje

Iets heel anders, hoe sluit ik een buis aan zodat hij alleen maar detectie doet zoals een kristalontvanger. Is voor een wat bizar experimentje tussendoor. Ik wil met een buis emmisie opwekken zonder gloei maar mbv een verfstripper de buis heetstoken. Er is dus ook geen anodespanning. Theoretisch moet dit kunnen.

Je hoeft alleen maar de katode en anode met elkaar te verbinden via een microamperemeter.
Zodra de katode gaat emitteren zul je de stroom zien.

Voor alle zekerheid kun je alle roosters aan elkaar en aan de anode knopen. Je moet dan ook geen pentode nemen waarvan het remrooster intern aan de katode zit.

/e: Een hete anode wil ook wat emitteren, maar de hoop is natuurlijk dat de katode het veel beter doet.

/e2: Ho, wacht even. Gaat het erom de emissie aan te tonen (meten), of wil je een diodeontvanger bouwen zonder gloeispanning?
Je kunt een gewoon ('kristal'-)ontvangerschema nemen en op de plaats van de diode een ea91 zetten, of een andere buis (weer met alle roosters aan de anode geknoopt). En stoken maar.

[Bericht gewijzigd door Frederick E. Terman op woensdag 3 december 2008 10:27:46 (27%)]

Fred,

bovenste plank in het midden, de Solartron meter.
De originele printplaten en de rest vervangen door mijn zelfbouw. Ik heb de CFA LT1227 en de TRMS LT1968 gebruikt.

Mooi kastje zo, jou HP meetzender ziet er heel anders uit als de mijne.

Vandaag met de SA bezig geweest. ik heb de hele boel veranderd. Ik was niet tevreden over dat filter. Er zit nu een 88,9MHz kristal ladderfilter in. Die PNP's werkte ook op kijn zenuwen dus ik ben maar mijn eigen weg gegaan.

Er zit nu een 20dB amp achter het filter met een 2n2219.
Daarnaast heb ik met trail en error een bizar soort colpits met buffer gemaakt. Hij loopt op een 25Mhz kristal met ook een 75MHz filter tussen oscillator en buffer en nog een na de buffer. Daarna een klasse C versterker en nog een afgestemde kring. Nu kan ik hem instellen van 50 tot 89 MHz en stabiel ook.

Nu moet de VFO weer open omdat ik de zaagtand ingang vergeten ben te maken en hij moet van frequentie veranderen, de sweep moet ook groter. Misschien dat ik dat eens met iets als een Sa620 ofzo ga doen om weer een grens te verleggen. Best een leerzaam experiment.

De kringen worden nu eerst gedipt. Dat werkt stukken beter dan alleen berekenen en bouwen. Ik ga toch maar het frontend sweepen, Dat mix ik in zo'n blokje van Evert en dan gebruik ik de reeds gemaakte mixer als tweede mixer om de BFO erbij te mixen. Dan als laatste de verzwakker en log-amp. Kan me niet voorstellen dat het gaat werken, dit is ver buiten mijn boekje.Maar wel erg leuk om te doen.

mmm, 'k weet niet. Dit kon nog wel eens ontaarden in een werkend apparaat!

Op 3 december 2008 21:23:49 schreef Frederick E. Terman:
mmm, 'k weet niet. Dit kon nog wel eens ontaarden in een werkend apparaat!

Ho stop!!!!
Fred, je gaat toch niet vertellen dat je een apparaat gaat maken dat ook nog doet waarvoor je het bedoeld hebt?

Ik zou er nu direct een Hsp diode tussen bouwen om dat te voorkomen!!

Alle gekheid op een stokje;
mooi project Heren, ik ben inmiddels mijn knutselhok aan het uitruimen, heb al een grijze bak met oude meuk weggereden uit het hok.
Ik kan nu weer hier en daar staan.

Op 3 december 2008 22:03:27 schreef Jim rea:
[...]

mooi project Heren, ik ben inmiddels mijn knutselhok aan het uitruimen, heb al een grijze bak met oude meuk weggereden uit het hok.
Ik kan nu weer hier en daar staan.

Da's niet waar, ik heb hier nog niets zien langskomen

Net even de mixer aangesloten nu in de datasheets voor de vco. Ik kan alleen niet inschatten of dat Kristalfilter niet te smal of breed is. Ik weet ook nog niet hoe ik de LO moet zetten. Moet ik op audio uitkomen, versterken en gelijkrichten of moet ik naar bv 455KHz, filter versterken en dan gelijkrichten.
Ik heb gelijkspanning nodig voor de vertikale afbuiging. Een diode kan 1Mhz ook gelijkrichten maar hoe precies komt dat. Is alles tussen bv 0 en 5Mhz goed of moet ik precies op iets uitkomen ?