Bedrading groepenkast en kabel in VvE-ruimte: halogeenvrij?

Beste,

Recent de sleutel gekregen van m'n eigen appartement (waar heel veel aan moet gebeuren), het appartement bevindt zich in een portiekflat. Na wat inventarisatie van allerhande zaken ben ik aan het klussen geslagen.

De meterkast is nog een oudje en origineel uit 1979, dus die staat op de nominatie vervangen te worden.
Nu zijn er 3 groepen zonder aardlek en 2 met, waarvan 1 een standaard stopcontact is, maar wel geheel voorbereid is voor een 3-fase kookgroep. Hoofdzekering is 3x25A.

Hier en daar schakelmateriaal vandaan gescharreld en dit is nu het resultaat:

6 x ABB 2CSR255180R1165 B16 0,03 mA ALAMAT voor de gewone groepen: 2 in de keuken, 1 voor de slaapkamer, 1 voor de woonkamer, 1 badkamer en 1 overige ruimtes, ik ben in m'n eentje dus echt vermogen zal er zelden lopen, normaliter zou ik ruimte houden voor wat ventilatie tussen de automaten.
Daarnaast 1 ABB 2CSR256140R1165 3F ALAMAT voor de kookgroep die ik aanleg en een ABB 0903.041 63 Ampère hoofdschakelaar.
Er komt nog een rail-WCD bij, maar die kon ik even niet krijgen, komt dus nog.

Tussen hoofschakelaar en de rest komt overal 4 mm2 via de schroefblokjes onderin (de hoofdzekeringen zijn 3x25A), vanaf de automaat naar de rail WCD uiteraard 2,5 mm2.

Tot zover maak ik me geen zorgen.
Ik ben van opleiding elektriciën dus het bedraden zelf (soepel draad met adereindhulzen aangeknepen met de juiste tang) gaat me echt geen moeilijkheden opleveren.

Maar eigenlijk net nadat het halogeenvrije gebeuren een ding werd, stopte ik met werken in die wereld en ging de elektronica in. Zodoende weet ik dus niet exact wat de regels zijn rondom de bedrading.

Daarnaast zit mijn meterkast niet in m'n appartement, maar in een gemeenschappelijke ruimte. De bedrading steekt via een forse kunststof goot boven de deur van m'n buren over naar mijn appartement, waar de kabels binnen komen in de badkamer (ja... dat vind ik ook een aparte keuze)

Het extraatje is dat er geen draad in buis gebruikt is, maar kabel. Dat vind ik voor woningbouw best een beetje bijzonder (en m'n stagetijd speelde zich grotendeels af in Amsterdam, dus ik heb wat gekke dingen gezien), maar goed, het werkt.
Nu is het voor de brandwering een logische keuze, daar kabel met brandwerende massa gemakkelijk af te dichten is, wat met draad in buis natuurlijk veel moeilijker gaat.

Maar dat is mijn punt. Ik wil het aantal groepen uitbreiden en moet dus extra kabels trekken. Hoewel dat waarschijnlijk niet helemaal volgens NEN is (wat betreft het aantal kabels in de goot), heb ik niet echt een keus vrees ik.
Geen zorgen over de brandwering, ik weet dat die in stand moet blijven en dus opnieuw aangebracht moet worden en ik denk dat ik dat ook niet zelf mag doen.

Maar: moeten de kabels en/of de bedrading in de groepenkast halogeenvrij zijn?

De gemeenschappelijke ruimte is een vluchtroute en er komen 6 appartementen op uit en (nu nog) 1 lift, dat worden er in de toekomst twee (nee, er gaat geen lift gebouwd worden, maar de huidige liften zijn verdeeld in even/oneven verdiepingen, dat wordt t.z.t. veranderd)

Je kan denken: al die andere meterkasten hebben dat waarschijnlijk ook niet (ik heb al Chint, EMAT en Daca (of zoiets, ik kon het niet goed lezen, schakelmateriaal gezien en daar wordt ik, op z'n zachtst gezegd niet vrolijk van in een gemeenschappelijke ruimte) maar qua slagkracht richting de VvE lijkt het mij wel handig als ik dat kan vermelden, toestemming moet ik hoe dan ook aanvragen.

Alvast dank voor de antwoorden ;)

ben maar blij dat het een oud gebouw is, nu mogen kabels die via een vluchtroute lopen meteen van een andere ( cpr ) klasse zijn, duurder en moeilijker bekombaar. ik zou zeggen trek er dezelfde kabels bij die er al liggen, wrs nog VMVK of YMVK kabels. om de cpr regels toe te gaan passen op ouwe panden waar alles nog pre cpr is heeft geen zin.

heb je nog een 6mm2 aardedraad naar de badkamer lopen? want dat was in die tijd normaal, miss nog net te vroeg die regel in de nen1010 hier.

[Bericht gewijzigd door testman op (17%)]

Wat er nu precies ligt weet ik niet, ik gok VMVK, maar zo even uit m'n hoofd moet ik sowieso 4 nieuwe kabels trekken omdat het 2x2,5 is en ik overal geaarde stopcontacten aan wil leggen.

Het zou mij eerlijk gezegd ook verbazen als er moeilijk wordt gedaan over de kabels daar het gros dat hoogstwaarschijnlijk niet heeft én het om hele korte stukjes gaat die bloot liggen, de rest zit in buis voor het de meterkast bereikt (en de kabels zijn, op z'n zachtst gezegd, niet bevestigd volgens de regels).
Daarnaast is die goot net zo oud en al overgeschilderd. Mij maak je niet wijs dat kabel met betere brandklasse daar iets gaat helpen, tegen die tijd is de goot al lang z'n dodelijke gassen aan het verspreiden.

Over de aardedraad naar de badkamer: geen idee tot nu toe. De elektra-installatie is een beetje een raadsel en rommeltje tot nu toe. Holle plint direct boven de vloer (zo dicht boven de vloer dat je de tapijt-ondervloer er bijna niet eens uitkrijgt zonder die plint te slopen) en dan achter die plint onbeschermd VD-draad dat doorgelust wordt naar WCD's. Al die WCD's zijn zo gammel dat ze uit elkaar vallen als je ze losschroeft. Bij een van de WCD's was vanaf het laspunt gewoon een geel-groen gebruikt als nul, blauw was blijkbaar op.

Maar de voedingspunten van die plinten komen uit de vloer. Direct, maar dan echt direct boven de betonvloer zit een inbouwdoos (een echte lasdoos, twee buis-invoeren, meer niet en waar die tweede buis-spruit heen gaat, geen idee) en daar komt de bedrading, nu ineens overgegaan in gewoon VD-draad, uit.
Maar de buis kun je volgen, want je ziet 'm de dekvloer in verdwijnen. Maar mijn kabels komen van het plafond en waar ze zakken dan wel overgaan van kabel naar draad, daar ben ik tot nu toe niet achter.

Sowieso een pestpokkeklus, zo dicht bij de vloer werken.

Daar komt bij dat van de goot, hetzelfde spul als in de gemeenschappelijke ruimte, in mijn badkamer en de hal het deksel met ruime hoeveelheden kit vastgezet is. Naast de toch al krappe ruimte tussen plafond en goot is het me daardoor nog niet gelukt om het deksel volledig te verwijderen voor een betere inspectie.

Idem raadsel is de verlichting: vanaf de linkerkant lopen in de huiskamer twee hele korte stukjes flex naar twee relatief korte lichtrails (die kwistig overgeschilderd zijn, daar is dus ook niets meer mee te beginnen).
Maar ook daarvan vermoed ik dat er een inbouwdoos in het plafond zit en hoe die draden daar weer uit komen, geen idee.

De muren zijn van spaanplaat zo dun dat je een schakelaar niet meer goed in de inbouwdoos, die al wat los zit, kunt duwen want dan zie je aan de andere kant in het behang een bobbel verschijnen.

Ik heb het bezichtigd, maar het is allemaal een stuk lomper en vager dan ik dacht.

dit klinkt als een renovatie ooit eens, want origineel uit de bouw klinkt dit niet. meer alsof er ooit 1 grote meterkast zat met alle woningen erop, er was teveel uitval en toen is het eea opgesplitst. heb zoiets pas ook gehad in een voormalig hotel wat naar woningen was omgebouwd, en steeds 3 woningen op 1 groep werkt niet echt :P

pas ook maar op, want het zou zo maar kunnen dat de elektra van de buren ook door de goot bij jou lopen. als de centraaldozen ooit zijn opgesplitst en opnieuw gevoed zijn dan kan dat best eens.

[Bericht gewijzigd door testman op (23%)]

@ revado: hoezo? Bij 25 A is 4mm2, zeker voor die korte stukjes, toch echt voldoende? Of doel je met het oog op de toekomst?

@ Testman: ik kan het me niet voorstellen, de flat stamt uit 1978, opgeleverd in 1979. Toen wisten we toch echt al wel beter (zoals gezegd: ik heb rare dingen gezien in m'n stagetijd, maar dit nog niet).

Er zijn geen centraaldozen (of dit plafond is een al verlaagd plafond, maar dat kan ik me echt niet voorstellen).
Precies het ontbreken van centraaldozen is wat het zo lastig maakt om er iets nieuws/beters van te brouwen. Het plafond zit al erg laag met 250 centimeter, dus een verlaag plafond zie ik eigenlijk niet zitten, maar zou het leven wel veel makkelijker maken.

De elektra van de buren loopt niet bij mij door de goot, dat weet ik 100% zeker, daar de meterkasten van de andere appartementen vrij toegankelijk zijn en ik daardoor kan zien hoe de kabels bij de rest geregeld zijn. Daarnaast heb ik al een aantal uren de zekeringen getrokken bij werkzaamheden en er is niemand gaan klagen ;)
Waarom de zekeringen trekken en niet alleen de hoofdschakelaar omhalen? Nou, er zitten dus geen sloten op de meterkasten en die deuren staan overal op een kier van een centimeter of 10. Niemand heeft de deur van de meterkast dicht en voor een slot moet je zelf zorgen. Ja, dat vind ik ook heel, heel raar, niet alleen vanuit het bonje-met-de-buren oogpunt waardoor je gewoon alles uit kan zetten bij je buren als je daar mot mee zou hebben, maar ook vanuit een verzekeringstechnisch oogpunt.

Hoewel de wandjes en deuren tussen de meterkasten weinig voorstellen in het tegenhouden van een brand, kan ik me wel voorstellen dat een smeulend deel dat via de nogal forse kier naar buiten valt en op het tapijt land, een brand begint of aanzienlijk versneld. Ik denk niet snel in 'dat kan niet/die kans is zó klein', want dat dachten ze bij Grenfell ook en daar bleken ook grove fouten gemaakt.

Op zaterdag 15 maart 2025 14:56:29 schreef mel:
Kan je niet in je appartement zelf een kast plaatsen? En dan alleen een voeding maken vanaf de plek waar nu de meter zit?

dat zou mooier zijn idd, maar de kabels komen in de douche binnen, dus dan word het een grotere aanpassing. zolang de meter van netbeheerder maar op de gang hangt zou de meterkast naar binnen toe verhuizen ook kunnen lijkt me. dikke kabelgoten en constructies die klinken alsof er met de bouw centraaldozen en pijp in de betonplaten vergeten zijn is wel raar.

@ Mel: dat is een idee waar ik óók mee speel, naast het verlaagde plafond. Toestemming vragen aan de VvE moet ik sowieso, maar het belangrijkste probleem is dan de 6 mm2 kabel de hoek om krijgen in de badkamer...

Testman: Het zijn niet de kabels van mij en de buren, maar mijn eigen kabels: de meterkasten krijgen allemaal hun eigen voeding. Na de smeltpatronen vertrekken de kabels het bochtje om en gaan via de brandwerende scheiding de goot in die boven de deur van de buren zit. Daarna door de betonmuur bij mij de badkamer in en via eenzelfde goot weer door de muur boven de deur tussen hal en badkamer. Dan weer de bocht om boven de deur van de badkamer en richting de loze ruimte/keuken.
Ik ben vandaag vergeten te kijken naar de aarddraad, maar in de keuken wel heel wat wijzer geworden na het verwijderen van de oven.

Allereerst is de enige WCD die in de betonmuur zit in een diepe doos gemonteerd, waardoor er achter de WCD doorgelust is naar de doos in de slaapkamer: na het 'trekken' van de zekering had ik zowel in de keuken als slaapkamer geen spanning meer.

Het stopcontact boven het aanrecht idem-dito: het zit allemaal op dezelfde groep.

Voor de gein een paar plaatjes:

Het eerste mysterie: deze WCD+schakelaar combinatie met daar weer een adapter ingestoken die 3 inbouwspotjes, dwars door de bodem van de kasten gestoken, voedt. De schakelaar schakelt de WCD overigens, want toen ik 'm omhaalde gebeurde er niets en toen ik de schakelaar in de muur in de keuken bediende, ook niet. Pas toen ik de schakelaar in de keukenkastjes bediende kwam er licht uit, maar niet veel. De LEDs hebben hun beste tijd gehad of de voeding is niet in orde.

En de situatie na verwijderen van de eerste kast. Die enorme bruine vlek bovenin is van een TL-armatuur wat er zat en zo gemonteerd was dat het eerst weg moest voor ik het kastje van de rail (nou ja, houten lat) kon tillen.

Dat armatuur bleek totaal verrotte bedrading te hebben, een kroonsteen die al uit elkaar viel als ik er naar keek en ook het VD draad dat los tussen kastwand en muur naar boven verdween was al aardig aangetast.

Dit alles alleen pas nadat bij verwijderen van de lichtkap bleek dat de buisvoetjes zo verrot waren dat de TL-buis me vanzelf tegemoet kwam rollen. En ik stond natuurlijk op een ladder, was daar niet bedacht op met gereedschap in m'n ene hand en probeerde 'm nog op te vangen. Helaas... het ding viel op het aanrecht waar 'ie met een krankzinnige klap uit elkaar spatte. En in de keuken stond m'n tas open 'want ik ben in de keuken toch met weinig stoffige dingen bezig, dus dan kan 'ie het beste daar staan'...

In de doos in het midden trof ik trouwens ook een vereffeningsleiding aan die samen met gewone aard-draden in een draailas zat. Mijn vermoeden, dat de badkamer en keuken gescheiden worden door eenzelfde lullig wandje van spaanplaat, is dus juist. Ik vind overigens op de meeste plekken draailassen. Alleen in de slaapkamer en huiskamer zijn het steeklassen, waardoor ik me inderdaad begin af te vragen of dat er later bijgebeund is.

En de situatie nadat oven en gasfornuis verwijderd waren. De kabeldoos die je ziet is voor de oven. Die bleek vast aangesloten te zijn en in die doos trof ik (gelukkig) de 5-aderige kabel aan.

Ook trof ik achter de oven vrijwel alle andere leidingen aan waarvan ik nog geen idee had wáár die nu precies wanden of iets dergelijks binnen kwamen. Dit sterkt me dus in de overtuiging dat het gros van de leidingen ergens tussen hal en keuken naar beneden zakt.

Wat weer bijzonder is om te zien is hoe men de waterleiding (of gas, ik heb er niet goed op gelet) heeft gesoldeerd. Gewoon gemonteerd en wel op het spaanplaat dat de muur vormt solderen, boeit niet. Overal brandvlekken...

Ik kom steeds dichter bij het punt alle muren eruit te rossen en volledig overnieuw te beginnen met gipsblok of gipsplaat op rachels en dat verlaagde plafond... dat weet ik ook nog niet. Het plafond is niet gek hoog met 250 centimeter, dus nog lager wil ik eigenlijk niet.

Het had een beetje een 'weet waar je aan begint' gevoel, maar dit had ik toch niet voorzien.

een afgeschuinde lat was vroegah normaal bij bovenkastjes. nu heb je die verstelbare ophanging, wat bij een broze muur wel zo handig is als de boor verlijert. dit ziet er mij geheel nog 1979 uit, dat schakelmateriaal is nog gira, wat er van begin 70's tot medio 80's is geweest.

echter is die bovenkast ooit erbij gekomen, de tl die boven de kast hing, hing vroeger midden achter de kast. toen was er geen bovenkast, men vond dat te karig wrs.

eind 70's was de grens tussen draailas en steeklas. 3 jaar rond die datum zijn vaak het keerpunt geweest bij grotere projecten.

tja, je begint ergens aan en voor je het weet word het steeds groter en meer. zo begon ik ergens met een metalen bak welke onder spanning stond. maar de beun die dat had veroorzaakt ( was al verjaagd ) leverde nog een bult op te lossen braswerk op dat ik intussen elke hoek van huis en tuin wel heb gezien daar.

Op zaterdag 15 maart 2025 23:06:45 schreef Peter112:
4 is bij ons een hoerenmaat, niemand in de kist 2,5 of 6 wordt meest gebruikt.

Als je gaat verbouwen even kijken of er niet her en der asbest verwerkt is.

dat zal in een flat nog meevallen afgezien van rond de kozijnen. zeker als je blokverwarming hebt, bij de cv ketel word ook vaak etherniet plaat gebruikt. spaanplaat wanden is nog niet zo slecht, je kunt er iig beter iets aan ophangen als aan gips. de dragers zijn vaak gewoon balkjes. hoewel ze dan ook wel balkjes horizontaal erin maken en dat is fijn als je een doos erin maakt en dus nergens heen kunt..

Op zaterdag 15 maart 2025 21:47:22 schreef revado:
Niet alleen voor de toekomst 6mm2 is eigenlijk standaard tegenwoordig.

Op zaterdag 15 maart 2025 23:06:45 schreef Peter112:
4 is bij ons een hoerenmaat, niemand in de kist 2,5 of 6 wordt meest gebruikt.

:D
Wat grappig, op m'n vorige werk werd alles geselecteerd op te verwachten belasting. Zal er mee te maken hebben gehad dat alles wat ik daar deed op drijvende steigerpontons kwam te staan. Dan wordt gewicht toch een iets belangrijker aspect...

Op zaterdag 15 maart 2025 23:06:45 schreef Peter112:
Als je gaat verbouwen even kijken of er niet her en der asbest verwerkt is.

Geen zorgen, ik ga dat bij de VvE navragen. M'n aankoopmakelaar wist het niet zeker, maar wel dat in de oudere flats meer van het centrum af met zekerheid asbest verwerkt is. Achter de CV-ketel (geen blokverwarming) zou het me verbazen, daar dat ding aan dezelfde klotemuur hangt als alle andere tussenwanden. Sinds de oven weg is, kan ik door de muur vanuit de badkamer naar de keuken kijken, zo groot is het gat van de afvoer die verder half in de muur zit.

Mogelijk is in de gevel asbest verwerkt, maar omdat die er te zijner tijd ook volledig uit gaat (nou ja, alle ramen, de schuifpui en het ondersteunende spul voor de ramen dan) moet ik dat wel zeker weten.

Vandaag geprobeerd te 'zenderen'. Net zoals de HF-trekveer-methode die m'n pa ooit gebruikt heeft om loze leidingen te lokaliseren, heb ik vandaag dezelfde methode geprobeerd toe te passen om te ontdekken waar de leidingen nu precies lopen. Ver ben ik niet gekomen, ik kreeg het echt niet voor elkaar om het peilsignaal alleen bij een leiding te horen, ik hoorde het in het hele appartement zo duidelijk dat er geen beginnen aan was. Alle aansluitingen en instellingen geprobeerd, maar nee.

Ook nog wat lopen poeren in die buisspruiten van de dozen in de vloer, maar erg ver kwam ik niet, maar ik heb ook niet volledig kracht gezet op de zondag, wanneer er geen klussen die geluidsoverlast kunnen veroorzaken uitgevoerd mogen worden.

Het stopcontact in de keuken is tijdelijk vervangen door een stopcontact dat tenminste twee bruikbare posities biedt (het voorgaande had een compleet gare positie beneden waar je een stekker met je pink uit kon trekken).

Het stopcontact links in de muur zit nu tenminste weer vast door een extra M3-schroefje, gelukkig was de doos nog heel.

Achter de plek waar de oven heeft gezeten heb ik een lasdoos gevonden waar enkele smeltplekken in de deksel zitten. Die zijn aan de binnenkant van het deksel groter, dus ik vermoed dat er ooit iets te warm is geworden...
Sowieso is de bedrading in de lasdoppen met ruim koper zichtbaar, dus dat schiet ook weer lekker op in de beslissing om er radicaal een volledig nieuwe installatie in te proppen.

Sowieso eerst alles van de keuken eruit, morgen is de vaatwasser aan de beurt (naast de oven ook een Philips, nooit geweten dat die zo vroeg (en überhaupt) vaatwassers gemaakt hebben)

Ik heb gekeken naar de aarddraad voor de badkamer, maar meer dan een 2,5 mm2 blanke draad zie ik niet door de brandwerende scheiding gaan of onder de nogal ruim aangebrachte pasta moet nog een extra aftakblokje op de doorgaande 16 of 25mm2 zitten waarvandaan er iets dikkers vertrekt, maar ik kan het me niet voorstellen.

Op zondag 16 maart 2025 21:58:44 schreef weardguy:
[...]
[...]
:D

Sowieso eerst alles van de keuken eruit, morgen is de vaatwasser aan de beurt (naast de oven ook een Philips, nooit geweten dat die zo vroeg (en überhaupt) vaatwassers gemaakt hebben)

.

philips had ook vaatwassers idd, maar dat kan best eens een tamelijk oud ding zijn gezien het in de 90's al whirlpool werd.

Wat ik meestal doe om te zoeken, ook bij ymvk of leidingen in de muur is mijn kabelzoeker die eigenlijk voor telefoon en utp kabel is, aan 2 draden van de installatie knopen ( niet de aarde... dan hoor je de toon echt overal)
Uiteraard alles er af en uit schakelen en ook de spanning er af.
Bv draden uit de automaat en de zender op de draden.
Dan kan je de leidingen zo volgen door de toon die het genereert.
Loze leiding gaat ook wel met een draadje aan de stalen trekveer.
Dan is dat ook redelijk uit te peilen.
Zo'n setje koop je voor een paar tientjes tegenwoordig en is onmisbaar bij kabels zoeken en uitmeten.
Ik heb nog wel eens telefoon multikabels of utp waar niet van bekend is waar ze op de verdeler of patchkast uitkomen.
Als de vorige eigenaar van een pand de kabels van de telefooncentrale of de patchkast heeft afgeknipt bij voorbeeld...

Zo iets:
https://www.allekabels.nl/netwerkkabel-tester/187/1265307/kabeltester-…

En die gevel en kozijnen /pui zijn meestal voor de VVE!
Gevels zijn gemeenschappelijk.
Vraag dat even goed na voor je er zelf aan gaat rommelen...
Ik ben TC lid van onze VVE en heb al wat "handige" bewoners meegemaakt die dachten zelf even een andere pui te plaatsen...

Op zondag 16 maart 2025 23:11:18 schreef testman:
[...]

philips had ook vaatwassers idd, maar dat kan best eens een tamelijk oud ding zijn gezien het in de 90's al whirlpool werd.

Ik weet uit mijn witgoedtijd ( 1982 en een paar jaar daarna) nog dat een aantal een blauwe plastic binnenkant hadden.
Leuk als het element aan was geweest zonder water door een defecte of verstopte pressostaat.

En die gevel en kozijnen /pui zijn meestal voor de VVE!
Gevels zijn gemeenschappelijk.
Vraag dat even goed na voor je er zelf aan gaat rommelen...
Ik ben TC lid van onze VVE en heb al wat "handige" bewoners meegemaakt die dachten zelf even een andere pui te plaatsen...

ken gevallen bij VVE's waar men zelf goedkopere kozijnen als wat de VVE voorschreef had geplaatst, die moesten dus eruit gehaald worden en alsnog door het voorgeschreven kozijn vervangen worden. dan ben je zeker duurder uit..

En die gevel en kozijnen /pui zijn meestal voor de VVE!

Nakijken in de splitsingsakte & navragen bij de VVE, bij mijn VVE zijn de kozijnen voor de eigenaar.

Op maandag 17 maart 2025 01:03:26 schreef nonius:
[...]

Philips heeft zelfs WC's gemaakt. Moet zeggen dat toen ik de allereerste keer die WC in m'n studentenkot zag ik ook wel eventjes raar stond te kijken. Maar alles went.

//Offtopic, volgens mij alleen WC brillen.

Wat betreft "Halogeenvrij", is het niet spaanplaat wat juist veelvuldig in het nieuws is geweest mbt "gassen" die vrijkomen ?.
Overigens ben ik het niet eens wat betreft "spaanplaat sterker als gips". Spaanplaat heeft itt gips nogal eens de neiging sneller uit te breken dan gips. Aan een gipswand (12mm) durfde ik destijds best mijn plasma TV van 42 kilo te hangen, zonder problemen maar met de juiste materialen. Ook qua brandwerendheid zal gips daar beter uitkomen. Overigens "moet" ik wel een fan zijn van gips, mijn hele huis is er van gemaakt :) , waarbij ivm brandwerendheid naar de buren ook 15mm "roze" gipsplaat is gebruikt, daar moet je wel heel erg je best doen wil je die breken.

Op maandag 17 maart 2025 06:53:37 schreef bprosman:
[...]
//Offtopic, volgens mij alleen WC brillen.

Wat betreft "Halogeenvrij", is het niet spaanplaat wat juist veelvuldig in het nieuws is geweest mbt "gassen" die vrijkomen ?.
Overigens ben ik het niet eens wat betreft "spaanplaat sterker als gips". Spaanplaat heeft itt gips nogal eens de neiging sneller uit te breken dan gips. Aan een gipswand (12mm) durfde ik destijds best mijn plasma TV van 42 kilo te hangen, zonder problemen maar met de juiste materialen. Ook qua brandwerendheid zal gips daar beter uitkomen. Overigens "moet" ik wel een fan zijn van gips, mijn hele huis is er van gemaakt :) , waarbij ivm brandwerendheid naar de buren ook 15mm "roze" gipsplaat is gebruikt, daar moet je wel heel erg je best doen wil je die breken.

hang maar eens planken met die f dragers op gips, die komen los met gemiddeld gewicht op die planken. al heb je 10mm spaanplaat, dat blijft wel zitten. hoewel ik doorgaans zorg dat de dragers op de profielen zitten, die zitten standaard op 60cm, dat is maar blik en jas je zo een spaanplaatschroef doorheen.

voor brandwering en geluid word vaak dubbel gips gebruikt tussen ruimtes. en aan scheidingswanden tussen woningen/vluchtwegen hangen wel wat regels mbt gaten. hollewand dozen die zichzelf afsluiten bij hitte bijv.

Op maandag 17 maart 2025 01:03:26 schreef nonius:
[...]

Philips heeft zelfs WC's gemaakt. Moet zeggen dat toen ik de allereerste keer die WC in m'n studentenkot zag ik ook wel eventjes raar stond te kijken. Maar alles went.

Ze zijn niet de enige.

onderstaande foto's verleden vrijdag nog gemaakt in Osaka. Vooral voor het leuke idee van geen verspilling van handenwaswater. JA, zit nog met een dikke jetlag :-)

Op zondag 16 maart 2025 23:11:18 schreef testman:
philips had ook vaatwassers idd, maar dat kan best eens een tamelijk oud ding zijn gezien het in de 90's al whirlpool werd.

Nou, zoals je kan lezen heeft de tijd sinds 1979 nogal stil gestaan in dat appartement. Voor de gein een paar foto's. Vandaag bouwde ik 'm uit en kan ik wel de conclusie trekken dat 'ie gewoon nooit gebruikt is. De aanvoer is niet aangesloten, maar de afvoer ook niet. Sterker nog, op de afvoer zat nog netjes het rode Philipslabel (in het Duits) dat de afvoer knikvrij aangelegd moest worden omdat het afpompen anders onbetrouwbaar zou zijn.

Het rekje is puntgaaf en de machine is zo ongelooflijk schoon van binnen dat ik me echt niet voor kan stellen dat 'ie ooit gedraaid heeft. Het was even terug naar m'n jeugd toen ik de draaischakelaar bediende, zo'n ratelende schakelwals met motor die je maar 1 kant op kan draaien, omdat praktisch elke wasmachine en droger vroeger zo'n ding had.

Voor de gein twee foto's:

[off-topic]

Op zondag 16 maart 2025 23:15:17 schreef revado:
Wat ik meestal doe om te zoeken,[..]
Dan kan je de leidingen zo volgen door de toon die het genereert.

Nou ja m'n pa heeft met een trekveer en z'n HF-generator die daarmee verbonden werd en een batterijradio prima loze leidingen kunnen opsporen. Blijkbaar werkt peilen met de bedrading in de buizen zelf gewoon niet lekker, of ik moet eens kijken wat er gebeurt als ik de massa op de andere draad aansluit.

Op zondag 16 maart 2025 23:15:17 schreef revado:
En die gevel en kozijnen /pui zijn meestal voor de VVE!
Gevels zijn gemeenschappelijk.
Vraag dat even goed na voor je er zelf aan gaat rommelen...

Geen zorgen, ik zoek dat echt allemaal uit en de pui/gevel valt buiten de VvE. Dat werd al tijdens de bezichtiging door m'n aankoopmakelaar gemeld.

Sowieso ga ik dat echt niet zelf doen. Ik heb geen hoogtevrees, maar wel een flink gebrek aan kennis op dit gebied. Daarnaast heb je toch echt een kraan nodig om het glas naar binnen te krijgen. Dat, samen met het werken op 10 hoog is toch even een iets ander verhaal dan een geveltje op de eerste verdieping.

Op maandag 17 maart 2025 01:09:04 schreef Roland van Leusden:
Nakijken in de splitsingsakte & navragen bij de VVE, bij mijn VVE zijn de kozijnen voor de eigenaar.

En bij mij dus ook ;)

Op maandag 17 maart 2025 06:53:37 schreef bprosman:
Wat betreft "Halogeenvrij", is het niet spaanplaat wat juist veelvuldig in het nieuws is geweest mbt "gassen" die vrijkomen ?.
Overigens ben ik het niet eens wat betreft "spaanplaat sterker als gips". Spaanplaat heeft itt gips nogal eens de neiging sneller uit te breken dan gips.[..]

Kan kloppen. Spaanplaat wordt vaak (maar niet bij elke bouwmarkt) niet op maat gezaagd bij de bouwmarkt vanwege het stof waar de gebruikte lijm natuurlijk aan zit. Tenminste, zoiets was het.

Overigens ben ik ook van mening dat je beter af bent met gipsblok wat betreft het uitbreekrisico. Bij m'n ouders hangen ook alle keukenkastjes er aan en ook in mijn kamer hangt serieus gewicht aan de gipsmuur.

De muren die echt de begrenzing van m'n appartement vormen zijn beton, de rest is allemaal spaanplaat. Soms zelfs dat niet eens en bestond de 'wand' uit slechts de achterwand (hardboard) van een inbouwkast, waar dan een spaanplaat van 10 mm dik of zo aan vastgeschroefd zat.

Op maandag 17 maart 2025 07:14:37 schreef testman:
hang maar eens planken met die f dragers op gips, die komen los met gemiddeld gewicht op die planken.

Hier blijven ze anders prima zitten in gipsmuur (geen gipsplaat dus)

Op maandag 17 maart 2025 09:42:40 schreef Jinny:
Menno, eventueel wil ik wel eens bij je meekijken?
Ik kom onregelmatig die kant op.
Je zus heeft mijn nummer.

Nou, dat is nooit weg natuurlijk. Vandaag wel weer een extra raadsel erbij met het verwijderen van al het hout rond de CV-leidingen. Ergens tussen alle leidingen die de keuken binnenkomen en het plafond komt dan weer een elektraleiding met zwarte flex op de balk aan die de CV leidingen draagt (of niet, ik heb nog niet gekeken hoe dat zit) en naar de slaapkamer doorloopt (en daar eerst een lichtpunt heeft, dan doorloopt naar de schakelaar in de muur en van daar weer door loopt naar de andere kant van de muur en in de huiskamer 2 voormalige bijgebeunde plint-WCD's voedde.

Ook het aansluitpunt van de vaatwasser was om te huilen. Zo schots en scheef heb ik het echt nog maar zelden gezien. De vereffeningsleiding van de waterleidingen heeft vooral bij de gootstenen te leiden van corrosie.

Ook heb ik waarschijnlijk het asbest aangetroffen bij de kookplaat. Daar zat een RVS ribbelplaat (Zelfde spul als het RVS aanrechtblad) van ongeveer 15 centimeter tegen de muur geschroefd om het zeil te beschermen tegen de hitte van het gasfornuis. Maar dan niet vlak tegen de muur geschroefd, maar met een omgezette rand.

Gezien de locatie ben ik heel rustig gaan schroeven en toen de boel bijna los was heb ik voorzichtig met een schroevendraaier de plaat iets weg gebogen. Toen ik een grijze wat vezelige plaat zag zitten heb ik dat voor nu met rust gelaten en wat anders gaan doen.

@ nonius: grote kans dat het een toilet met bidet en föhn functie is. Dan krijg je iets meer knopjes.

Het wasbakje dat de afvoer het reservoir in heeft lopen is ook in Nederland verkrijgbaar, maar ik kan moeilijk ontdekken of dat nu toegestaan is of niet: het Nederlandse Drinkwaterbesluit (of was het nu Drinkwaterwet geworden?) staat zoiets voor zover ik weet niet toe. Tenzij het kraantje door blijft lopen om het reservoir te vullen, dan mag het wel (in Nederland mag afvalwater in welke vorm dan ook niet in contact komen met de vulleiding van een schoon-waterleiding)

Kan kloppen. Spaanplaat wordt vaak (maar niet bij elke bouwmarkt) niet op maat gezaagd bij de bouwmarkt vanwege het stof waar de gebruikte lijm natuurlijk aan zit. Tenminste, zoiets was het.

Overigens ben ik ook van mening dat je beter af bent met gipsblok wat betreft het uitbreekrisico. Bij m'n ouders hangen ook alle keukenkastjes er aan en ook in mijn kamer hangt serieus gewicht aan de gipsmuur.

De muren die echt de begrenzing van m'n appartement vormen zijn beton, de rest is allemaal spaanplaat. Soms zelfs dat niet eens en bestond de 'wand' uit slechts de achterwand (hardboard) van een inbouwkast, waar dan een spaanplaat van 10 mm dik of zo aan vastgeschroefd zat.

geen spaanplaat zagen, dan ook zeker geen mdf, want dat is nog meer lijm als spaanplaat. op t werk is ook een aantal wanden van spaanplaat, stamt nog uit de 80's. ondanks dat het bij lekkage ook lekker opzwelt is planken met gewicht niet zo'n punt mits de spaanplaat wel dik zat is. er zit een wand bij die van 5mm spaanplaat is. bij een verbouwing kwam daar mooi multiplex tegen, dat was echt te dun..

heb mn planken met apparatuur aan 7cm ytong blokken gehangen gehad. dat moest wel met n schroeftol geboord anders werd het gat al te groot en klemde het niet meer goed zat in de plug. er zat een plank bij die op een andere soort wand hing, die was minder stevig en heb ik na 2x opnieuw vastzetten toen maar bovenin met een draadeinde m4 en moertje in de andere kant van de muur vastgezet. dat werd anders niks..

die vaatwas is n mooie voor maarten bakker, die spaart philips nostalgia. en die NOS vaatwas is zeldzamer als n k35 tv :P

[Bericht gewijzigd door testman op (20%)]

Goed, update van het hele verhaal:

Voor de groepenkast-vervanging wordt dat in een vergadering besloten, men vindt het een risico voor de hoofdvoorziening... :? .

Voor de rest geldt dan weer een beetje: 'doe wat je wil, maar wel vakbekwaam...'

Er zijn nog wat meer zaken die toestemming vereisen, maar voor de meeste zaken kreeg ik groen licht: het jammere is dat het modelreglement nooit aangepast is naar de huidige situatie en je volgens reglement echt voor zo'n beetje alles toestemming moet vragen, om dan van de beheerder (een commerciële partij) bericht terug te krijgen dat je eerste 5 punten helemaal geen VvE-bemoeienis bevatten 'want u bent eigenaar'. Onnodige vertraging dus.

Inmiddels ook meerdere bewoners gesproken en ik denk dat ik maar een tegeltje laat maken met 'Er moet zeker veel aan gebeuren?' of 'Er is echt geen donder aan gebeurd!', want dat is echt het eerste wat velen zeggen en bij meer appartementen het geval lijkt te zijn.

De meeste informatie kreeg ik van een bewoner van het eerste uur, die me wist te vertellen hoe het zat met de vaatwasser (en daar ook nog met nieuwsgierigheid naar vroeg).
De vaatwasser én oven behoorden tot de inventarisatie die door de bouw-maatschappij geleverd werd. Keuken werd dus (heel bijzonder voor koop-appartementen) mét deze apparatuur geïnstalleerd, opgeleverd.

Omdat er ook toen al mensen waren die in hun eentje het nut van zo'n ding niet zagen, was er een speciaal omruilprogramma waarbij de vaatwasser omgeruild kon worden door een vriezer.

Tot zover de geschiedenis.

Bij het bedraden van de groepenkast kwam ik er heel snel achter waarom ik in eerste instantie voor 4mm2 was gegaan: voor tweelinghulzen van 6mm2 heb ik geen tang, maar tweelinghulzen 4mm2 krijg ik nog wel met het 6mm2 gat van de tang aangeknepen.

Nou ja, een vriendin van mij (elektriciën) heeft er wel een en dat wordt binnenkort opgelost. Ik weet toch pas na 29 april of ik 'm zelf mag plaatsen, dus dat is ook niet erg.

Inmiddels besloten dat alle muren eruit gaan. Er is gewoon niets meer te beginnen met spaanplaatmuurtjes van net 45 mm dik waar overal al in geboord, geschroefd en zo her en der een doos in gepropt is die er nog net niet aan de andere kant weer uit komt.
Daarnaast komt dan een verlaagd plafond.

Dat maakt het naar binnen krijgen van de kabels een stuk makkelijker (de kabelgoot in mijn appartement kan dan weg) én ik kan dan veel gemakkelijker schakelaars en dergelijke plaatsen waar ik dat wil.

De balletjes wat betreft verbouwingen beginnen nu eindelijk te rollen nu ook de eerste kozijnenboer binnenkort komt kijken en de asbest-inventarisatie binnen nu en een maand (hopelijk) gestart wordt.

Volgens de huismeester is er geen asbest aanwezig in de appartementen (en natuurlijk hoop ik dat 'ie gelijk heeft!) maar bij het zien van dit heb ik de werkzaamheden in de keuken verder gestaakt:

Ik probeer niet in paniek te raken als ik m'n appartement binnenkom en het is goed dat het allemaal relatief traag gaat (ook financieel wel handig) maar wauw wat moet er nog veel gebeuren en als ik er over een maand in kan trekken mag ik nog steeds in m'n handen wrijven.

Misschien een handig stukje info, ik ben lid van de TC van onze VVE en heb al de nodige reglementen (mede) opgesteld:

In een appartementencomplex ben je volgens de wet geen eigenaar maar je koopt een appartementsrecht, ook al spreekt men in de praktijk wel gewoon over eigenaren.
Het gebouw is van alle eigenaren samen, daarom is er ook een vereniging van eigenaars ( ja , volgens de wet zijn het eigenaars en geen eigenaren).

Voor de VVE is er bij oprichting een splitsingsakte opgesteld door een notaris, daar staan de afwijkende voorwaarden in die op het betreffende gebouw van toepassing zijn zoals verdeelsleutels etc.
Ook staat er in op welk kadastaal deel en welke sectie men het appartementsrecht heeft.
Die splitsingsakte verwijst naar het, op dat moment vigerende, model splitsingsreglement waaronder het is opgesteld.
Dat zal in geval van TS het reglement 1973 zijn vermoed ik.

Daarnaast is er meestal nog een huishoudelijk reglement, daar staan de zaken in die niet in de splitsingsakte benoemd zijn.
Het huishoudelijk reglement kan aangepast worden door het bestuur van de VVE maar moet wel op de Algemene Vergadering worden bekrachtigd/ vastgesteld met het in de splitsingsakte vastgelegde minimaal aantal stemmen ( bepaald quorum opkomst en daar de verhouding van).

De splitsingakte aanpassen is een ander verhaal.
Als die aangepast moet worden dan moeten alle eigenaren unaniem akkoord zijn.
Maar... ook alle hypotheekverstrekkers moeten akkoord geven, er moet minimaal een allonge op de hypotheekakte komen.
De hypotheek is immers verstrekt op basis van de op dat moment geldende splitsingsakte!
En dat kost veel geld om uit te voeren.
Een wijziging in de splitsingsakte wordt dan ook alleen maar doorgevoerd als er bij voorbeeld 2 gebouwen die samen een VVE vormen apart willen, of er een stuk aangebouwd wordt wat onder de zelfde VVE gaat vallen.
Dat kan dus niet even op de AV besloten worden.
Vandaar dat de oude akte er nog steeds is bij de meeste VVE's

Vraag aan TS, heb je een eigen elektrameter, dus geen tussenmeter op het VVE elektranet?
Dan is alles er achter aan de eigenaar van het appartement en geen verantwoording VVE.
Idem met de tussenmuren, die mogen er uit MITS geen steunmuren of delen van de constructie van het gebouw etc.

En wat Jinny zegt, alles er uit en nieuw maken is de enige echte oplossing.

@ revado: wat betreft de reglementen en splitsings-akte: de meeste VvE's die ik vooraf bestudeerd heb door interesse in een woning/bod uitbrengen waren toch echt wat meer aangepast aan de moderne tijd en hadden niets vermeld staan over vervanging van de keuken, badkamer, werkzaamheden aan de CV-installatie of doorbraak van een niet-dragende muur in het eigen appartement en de toestemming die men daarvoor wou.

Bij de meeste VvE's zijn de onderwerpen die je noemt echt wel geregeld in de splitsingsakte en soms aanvullend ook nog in het huishoudelijk reglement. Het is gezien de aard van een appartementsrecht, je bezit als eigenaar enkel een gebruiksrecht, ook gewoonweg noodzakelijk.

Het gebouw is gezamenlijk eigendom van alle eigenaren samen. Dat geldt niet alleen voor dragende delen, maar ook voor al het andere wat aan het gebouw wordt aangebracht. Dat heet natrekking.

Als je geen afspraken zou maken over aanpassingen, onderhoud etc. krijg je de situatie dat de VvE verantwoordelijk wordt voor allerlei aanpassingen waar ze wellicht zelf niet eens op de hoogte is.

Ik ben zelf voorzitter van een VvE en de ervaring leert dat het echt nodig is dat een en ander goed geregeld is in splitsingsakte en reglementen. Eigenaren doen anders precies waar ze zelf zin in hebben, ongeacht of dat risico's, kosten of nadelen voor de mede eigenaren oplevert.

In een appartement ben je nu eenmaal beperkt in de aanpassingen die je we en niet kunt doen. Ook heb je te maken met collectieve besluitvorming over bepaalde zaken. Daar zijn veel kopers van een appartement zich onvoldoende van bewust is mijn ervaring. Ook de verkopende makelaar besteedt er vaak weinig aandacht aan.

Onderdeel van de splitsingsakte is meestal het modelreglement dat integraal wordt opgenomen of met kleine aanpassingen. Van dat modelreglement komt om de zoveel jaar wel een herziene versie uit. De hoofdlijnen zijn echter al enkele decennia behoorlijk gelijk. Overstappen naar een nieuwere versie modelreglement is onhaalbaar, want dan moet de splitsingsakte gewijzigd worden en dat is, zoals Revado al aangaf, praktisch niet te doen.

Overigens moet het modelreglement uit de splitsingsakte niet worden verward met het huishoudelijk reglement. Een huishoudelijk reglement kan wel worden gewijzigd door de leden. Maar daarbij geldt dan wel weer dat een huishoudelijk reglement niet in strijd mag zijn of mag afwijken van hetgeen in de splitsingsakte is opgenomen.

Goed, aanvulling van alle zaken:

Op zondag 20 april 2025 22:51:59 schreef Tinus22:
Bij de meeste VvE's zijn de onderwerpen die je noemt echt wel geregeld in de splitsingsakte en soms aanvullend ook nog in het huishoudelijk reglement. Het is gezien de aard van een appartementsrecht, je bezit als eigenaar enkel een gebruiksrecht, ook gewoonweg noodzakelijk.

Het gebouw is gezamenlijk eigendom van alle eigenaren samen. Dat geldt niet alleen voor dragende delen, maar ook voor al het andere wat aan het gebouw wordt aangebracht. Dat heet natrekking.

Als je geen afspraken zou maken over aanpassingen, onderhoud etc. krijg je de situatie dat de VvE verantwoordelijk wordt voor allerlei aanpassingen waar ze wellicht zelf niet eens op de hoogte is.

Ik zeg ook niet dat het niet geregeld is, maar dat dit reglement dan wel splitsingsakte wel erg 'zwaar' uitgevoerd is.

Dat je bepaalde verbouwingen wil weten als VvE snap ik, maar echt, van alle andere reglementen en splitsingsaktes die ik heb gezien in m'n woningzoektocht heeft deze voor zo'n beetje elke verbouwing een toestemmings-vereiste vermeld staan, terwijl ik een toestemmingsvereiste voor een nieuwe keuken gewoon raar vind en ik die ook nergens anders gezien heb: wel 'we willen het even weten, maar dat is het'.

Ik kreeg dan ook min of meer een bericht terug in de categorie 'we snappen niet waarom u met de eerste 5 punten bij ons komt, want dat betreffen geen VvE punten. Een nieuwe keuken of badkamer is uw eigen verantwoordelijkheid'.

Nou gaat het helaas sowieso niet erg soepel, want mijn aangevraagde en aan het beheer bekend gemaakte asbest-onderzoek, doe ik voor mezelf en uiteraard betaal ik dat ook zelf. Het was puur door het destructieve karakter van dat onderzoek dat ik het beheer daar van op de hoogte bracht, omdat ik geen precies beeld had wát er dan precies allemaal gedaan zou worden.

Krijg ik bericht dat men wil benadrukken dat de VvE de kosten voor het onderzoek of sanering ervan niet draagt. Zucht...

Op zondag 20 april 2025 22:51:59 schreef Tinus22:
In een appartement ben je nu eenmaal beperkt in de aanpassingen die je we en niet kunt doen. Ook heb je te maken met collectieve besluitvorming over bepaalde zaken. Daar zijn veel kopers van een appartement zich onvoldoende van bewust is mijn ervaring. Ook de verkopende makelaar besteedt er vaak weinig aandacht aan.

Gelukkig had ik dan een goede verkoop- en aankoopmakelaar ;)

Nu ja, lang verhaal kort, de vergadering op de 29ste heeft niets opgeleverd, er kwamen te weinig eigenaren opdagen om beslissingen te nemen. 20 mei volgt de volgende en dan is er geen opkomstdrempel meer.

De vaatwasser en oven hebben sinds Bevrijdingsdag (hoe toepasselijk ;) ) een nieuw thuis bij onze Philips-kenner Maarten en vandaag volgde het asbest-onderzoek.

Conclusie: hij had geen laboratorium-analyse nodig om vast te stellen dat de platen in de keuken asbestplaten zijn ('en de allerergste soort'). Ik dacht altijd dat je alleen met microscopische inspectie vast kon stellen of het asbest was of niet, maar de visuele inspectie met een vergrootglas onder sterk licht was duidelijk: alsof je een glasvezelprintplaat door midden hebt gebroken zag ik ik weet niet hoeveel glinsterende vezels.

Hij was blij dat hij overal vrolijk aan de sloop mocht :)

Maar hij deed dit werk ook al een aardige tijd en had veel dingen in de woning nog nooit gezien en zeker de badkamer volledig in het zeil deed 'm echt met verbazing rondkijken om vervolgens uit te brengen: 'Dit heb ik echt nog nóóit gezien...' ('Alles draait om de eenvoud...')

Het officiële rapport van de asbest-inventarisatie volgt nog en dan kan de kozijnenboer die geweest is ook aan de gang.

Om het nog een beetje on-topic te houden: de schakelaars en WCD's heb ik uitgekalkt op de muren waar het behang toch nog vanaf gaat. Ik heb nog overwogen voor van die batterijloze draadloze schakelaars te gaan, maar vanwege enorme kosten zie ik daar maar van af ;)

De groepenkast is praktisch klaar en moet eigenlijk alleen maar geplaatst worden, maar ja... vergadering afwachten.

Op donderdag 8 mei 2025 20:45:04 schreef weardguy:
De vaatwasser en oven hebben sinds Bevrijdingsdag (hoe toepasselijk ;) ) een nieuw thuis bij onze Philips-kenner Maarten

Mooi!

En leuk ook mee te lezen. Minder leuk van het asbest. Misschien willen sommige medebewoners het niet weten... (wat er ook in hun huis zit en/of zat. Then again, ze kunnen het ook als een voordeel zien dat jij het onderzoek hebt laten doen)

Ik kreeg het er thuis niet door, maar ergens lijkt het mij leuk als ik een eigen huis had waar ik nog muren in moest (laten) zetten, om dan in 1 zo'n muur een kleine verborgen ruimte te hebben achter een schilderij ofzo. En iets met een drukknopje/schakelaar-met-kapje/pincodepaneel/rfid-scanner/vingerafdruklezer/irisscan of iets dergelijks absurds om dan dat schilderij opzij te schuiven en bij die ruimte te komen. Met net genoeg ruimte voor een reep chocola, die er dan ook in ligt, bij gebrek aan zwart geld.

(Nog mooier als je de hele TV in een muur kan doen verdwijnen, kreeg ik er thuis ook niet door. Al helemaal niet in de variant waarbij 'TV verdwijnt' de enige functie is en 'TV verschijnt' niet is geïmplementeerd)