Kwartzgestuurde LED flitser 50Hz Platenspeler stroscoop.

[Hoeben] Waarom maakt Elektuur een 100Hz-signaal en geen 50Hz-signaal? Voor een stroboscoop kan je beter met 50Hz werken denk ik.

Zie dat u zelf het antwoord ook al hebt gevonden, maar voor de volledigheid en ten behoeve van de overigen in deze thread, het staat in het Elektuur-artikel uitgelegd:

De in de handel verkrijgbare stroboskoopschijven zijn ontworpen voor een belichtingsfrekwentie van 100 Hz. Weliswaar bedraagt de frekwentie van de lichtnetspanning 50 Hz, maar aangezien een gloeilamp (of neon-lampje) iedere halve periode oplicht, bedraagt de belichtingsfrekwentie het dubbele van de netfrekwentie. De kristalstroboskoop dient dan ook de LED's met een frekwentie van 100 Hz aan- en uit te schakelen.

Op maandag 7 juli 2025 18:08:53 schreef RAAF12:
415Hz was de barokke stemming. Deze print heeft een xtal.

Ik heb ondertussen m'n fout verbeterd. Ik zocht naar een "echt" kristal. Deze 32,768kHz gevalletjes zijn notoir onnauwkeurig, in elk geval een stuk onnauwkeuriger dan de netfrequentie. In de wat betere klokjes en horloges worden ze doorgaans geijkt en getrimd.

De frequentie van die vorkkristallen is bijzonder temperatuur afhankelijk en minder geschikt voor dit doel.

Zeker over tijd is de netspanning een stuk stabieler...

[Bericht gewijzigd door Arco op maandag 7 juli 2025 22:07:20 (31%)]

Allen, en met name Nonius,

Hartelijk dank voor de interessante bijdragen.

Ik zag dat in een review van het Ali product een "Hollander" ook had opgepikt dat het toestel enkel een wel erg dure lamp was (ipv een kwarts gestuurde stroboscoop ).

" De bestelling was snel binnen. De service is super ?? maar ik ben er achter gekomen dat een goedkope zaklamp van 2 euro ook gewoon werkt? Het is niets anders dan gewoon een lamp? Maar wel een hele dure lamp dit is geen stroboscope maar gewoon een lamp? "

NB
Ook was mijn onderzoek gestart door het feit dat na recap van de schakeling , de speler eerst nog steeds onstabiel was.
Dit was uiteindelijk te wijten aan de NET Aan/Uit microswitch, die gecombineerd is met de toerental schakelaar, die zelf ook vaak slecht contact maakt; blijkbaar bekende pijnpunten, zie:
https://www.lencoheaven.net/forum/index.php?topic=45824.0
https://www.vinylengine.com/turntable_forum/viewtopic.php?t=128584

"Hi End" Mk2 NOBSOUND
Al weer zo'n high end fopartikel.
Als je het echtb goed wil hebben, moet je een kwarts gestuurde generator hebben in een kristaloven. Dan wordt het erg stabiel, maar het opwarmen van de kristaloven duurt ook weer een hele tijd.
Aan onderdelen en zelfbouw zal het zonder oven in de buut van een paar euro kosten.

Op maandag 7 juli 2025 18:20:26 schreef redguuz:

Maar ik constateer dat 's morgens de stroboscoop iets langzamer aangeeft (je ziet het nauwelijks) dan 's avonds wanneer de netspanning en (ook waarschijnlijk de netfrequentie) stabieler zijn dan overdag (de vele zonnepanelen in de buurt werken dan niet).

Ik kan het met niet voorstellen dat je dat ziet, als het anders knippert dan geef ik daar eerder de platenspeler de schuld van dan de netfrequentie.

Die laatste kun je hier checken overigens: https://www.mainsfrequency.com/

Als ik naar mijn eigen metingen kijk, dan verdrinkt die frequentieafwijking in de ruis.

Nu kun je met zo'n strobo-schijf heel kleine afwijkingen zien ... wie weet ..

[Buzzy] Als je het echtb goed wil hebben, moet je een kwarts gestuurde generator hebben in een kristaloven.

Je kunt net zo ver gaan als je zelf wilt: Kristaloven, GPSDO, Rubidium frequentiereferentie, Cesium frequentiereferentie, ...

Gelukkig heb ik geen 'gouden oortjes'. Redguuz ook niet, lijkt me meer een project 'voor de lol'. Kan ook leuk zijn. Niet alles wat een mens doet moet persé praktisch-nuttig zijn....

Op maandag 7 juli 2025 20:47:20 schreef Arco:
De frequentie van die vorkkristallen is bijzonder temperatuur afhankelijk en minder geschikt voor dit doel.

De 32kHz en een beetje kristallen zijn oorspronkelijk ontworpen voor polshorloges. De frequentie-afwijking van 0 ppm is gebaseerd op de huidtemperatuur, nl. 28°C...
Geplaatst in een kristaloven van 28°C is dit een uiterst stabiele frequentie.

Of het kristal gewoon op je pols ductapen

Hi Sine,

Je kunt het "knipperen" van het neonlampje zelf niet zien (100 Hz, kan het oog niet waarnemen).

Ik kijk gewoon naar de rand van het plastic prisma aan de zijkant van de draaitafel (hieronder bevindt zich het neonlampje).
Met de snelheidsregeling knoppen (resp 33 of 45 RPM) zet ik dan een blokje van de stroboscoop (33 resp 45 RPM ring , 50 Hz op de rand van de draaitafel) exact stil (het blokje gaat dan niet voor-of achteruit tov dit referentie punt maar blijft "stilstaan".

Daarna blijf ik van de snelheidsregelingen af (deze hoort eigenlijk nooit opnieuw getrimd te worden).
(het beeld staat dus helemaal stil ("frozen") en blijft 's avond meestal ook zo.
Maar 's ochtens tov 's middags zie je vaak dat de draaitafeleen ietsje pietsje langzamer draait: langzaam CCW verschuift.
NB Ik kan dit hier niet uploaden want de MP4 van mijn telefoon is al 10 MB, maar er zijn plenty Youtube filmpjes bv deze:
https://www.youtube.com/watch?v=_ug66WQAMeM

Vraag is nu:
Komt die minuscule wijziging van de draaitafel snelheid enkel door het Neonlampje wat de veranderende netfrequentie "volgt" of (meest waarschijnlijk) ook door de motor/draaitafel zelf?
Door nu een stabiele X-tal frequentie referentie te nemen voor het neonlampje (of een Led of een flitsbuis), heb jij dan die onzekerheid geëlimineerd.
Staat ook duidelijk uitgelegd in het Elektuur Artikel van Nonius.

Ik heb trouwens gemeld dat de netspanning van Phase L1, L2 en L3 bij mij behoorlijk omhoog gaat (tussen 11:00 en 16:00 uur) door de overbelasting door zonnepanelen op ons lokale net (ENEXIS)..
Deze netspanningsdata komen simpelweg uit de slimme meter en zijn met utilities van bv Earn-E ( https://earn-e.com/producten/) gemakkelijk grafisch weer te geven.
ENEXIS heeft inmiddels al de HV kabel naar de wijktrafo al vervangen door een zwaardere, maar de straatkabels naar de huizen zijn nog steeds onderbemeten.

Ik heb zelf niet de 50 Hz netfrequentie vs de tijd gemeten.
Ik denk niet dat mijn oude RACAL-DANA 9905 frequentiemeter dat kan.
Ik las in het Elektuurartikel dat jij minstens 6 digits achter de komma nodig hebt. Die Dana is dan ontzettend traag.

Op maandag 7 juli 2025 21:27:51 schreef Sine:
Als ik naar mijn eigen metingen kijk, dan verdrinkt die frequentieafwijking in de ruis.

0,05 Hz piek afwijking, op de 50 Hz... dat is 1,7 cent in alle toonhoogten.
Als twee in frequentie afwijkende tonen herhaald, direct na elkaar, gespeeld worden, dan kunnen de meeste mensen 5 of 6 cent nog nét horen¹.
Maar natuurlijk niet als de ene toon 's morgens beluisterd wordt, en de andere 's middags. Laat staan minder dan die 5 cent.

Dat neemt natuurlijk niet weg dat ik óók een kristalgestuurde stroboskoop zou willen hebben, al was het alleen al uit nieuwsgierigheid naar de stabiliteit van de draaitafel. Daar is niks mis mee.

Het is overigens maar goed dat je geen 45-toerenplaatjes speelt. Een stroboscoopschijf heeft daarvoor 133 streepjes, waar het er eigenlijk 133 ⅓ zouden moeten zijn (wat natuurlijk niet kan). Dat scheelt al ruim 4,3 cent.

--
¹Het gaat hier nadrukkelijk niét om één toon die een paar cent afwijkt in een overigens zuiver akkoord. Dát kun je natuurlijk altijd horen aan de zweving die je zo krijgt.

Het elektuurontwerp gebruikt een 32.768 Mhz kristal en niet een 32.768 khz vork kristal.
Deze kristallen zijn een stuk stabieler dan vorkkristallen.

Ik had het over de foto's in de startpost, da's duidelijk een vorkkristal.
Daar valt trouwens ook nauwkeurig mee te werken, zolang je een frequentiecorrectie toepast vs temperatuur. (werkt echt heel goed)

Ik zie twee mogelijke oorzaken voor de afwijking van de stroboscoop.
- kristal van de platenspeler heeft in de ochtend een andere temperatuur dan in de avond
- frequentie van het net zwabbert

Het zou me niet verbazen als beide factoren meespelen. Een stroboscoop heeft naar mijn iddee een vrij hoge afleesresolutie dus de afwijking is hoe dan ook klein. Ik denk een stuk kleiner dan van dat 32,768kHz kristalletje.

Zou er eigenlijk iets over in de gebruiksaanwijzing van de platenspeler staan onder welke omstandigheden / hoe vaak je hem moet bijstellen?

[Bericht gewijzigd door maartenbakker op maandag 7 juli 2025 23:27:13 (15%)]

HI Maarten,

Er ontstaat enige verwarring:
1)
Mijn Technics SL-150/SL-1500 Mk1, (nb NIET DE SL-150/1500 Mk2, die is nl totaal anders ontworpen en kristalgestuurd) is NIET kristalgestuurd.
Het is een vrijlopende direct drive , 3 fasen draaitafel, die uit een gestabiliseerde lineaire 17.5V wordt gevoed (zie schema Bijlage 1 en 2 ).

01 ve_technics_sl1500_service.pdf

02 ve_technics_sl-1300_1310_1350_1500_1510_service_sup.pdf

Deze draaitafel wordt dus lang niet zo goed gelocked op een bepaald toerental vergeleken met de latere Xtal stabilised DD draaitafels, waarvan de Technics SL-1200 de meest bekende is.

2)
De referentie van de lichtbron voor de SL-150 Mk1 stroboscoop is een simpel neonlampje, dat direct aan het lichtnet hangt.
Op lange termijn is de netfrequentie ("cumulatief") zeer nauwkeurig maar momentaan kan deze behoorlijk afwijken,
(IK had begrepen (recente massale blackouts in Spanje) dat bij f < 47 Hz, het echt fout gaat : je krijgt een negatieve kettingreaktie ), die heel W Europa in het donker kan zetten.

De Quartz gestuurde DD draaitafels (zoals de SL1200) gebruiken leds, die hun supply frequentie direct uit de quarz oscillator krijgen (dus volledig onafhankelijk zijn van de net frequentie).

Bottomline:

=> Als ik nu in mijn systeem het Neonlampje (of LEDS)op een bepaalde frequentie lock (bv de ELEKTUURSCHAKELING) , kan ik nu met zekerheid evalueren hoeveel de drift van de DD Draaitafel motor is. (De lichtbron is nu onafhankelijk van variaties in de netfrequentie).

=> De 17.5V Powersupply spanning voor de oscillator /DD motor kan gelogd worden met mijn universeelmeter.
Als deze spanning constant blijft is
- of de vrijlopende sinusgenerator niet stabiel (misschien door een lagere Temperatuur in de ochtend)
- of wordt zwaarder belast door hogere wrijving van de olie in het draaitafel lager: hogere viscositeit bij lagere temperatuur).

@ Frederick E Therman: Bedankt voor uw toelichting :

Het is idd een puur "academische" exercitie. Ik behoor niet tot die muzikale mensen , die een absoluut gehoor hebben. De afwijkingen zijn dermate minimaal dat ik ze niet kan horen.
Ik ben alleen nieuwsgierig.

Ik dacht voor €30.- een quartz gestabiliseerde 50Hz "zaklamp" gekocht te hebben, maar het zijn gewoon een aantal ledjes, gevoed door 12-15V ~ uit de netspanning;
DE ledjes knipperen dus synchroon met de netfrquentie, net zoals het neonlampje.
Het is dus geen referentie, omdat ze nog steeds afhankelijk zijn vn de veranderende netfrquentie.
Als je de tekst van ALI leest is die misleidend: er wordt gesteld dat de frequentie gegeneerd wordt.
. Dit is niet zo (wel in de Hi End versie).

Volgende keer kritischer kijken!!

PS.

In de bijlagen 1 en 2 nog een paar screendumps uit de SL150/1500 Mk 1 service manual, zoals door jou gevraagd.
Men meldt idd dat het neonlampje /stroboscoop "very slightly"wordt beïnvloed door een wijzigende netfrequentie.

Maar men beweert ook dat de elektrische/mechanische regeling van de motor nauwkeuriger / stabieler is dan de fluctuaties in de netfrequentie (0.2 %).
Juist dit laatste statement wilde ik nu controleren , door een quartz controlled Stroboscoop te gebruiken!

NB. Ik zag deze opmerking in de Service Manual pas gisteren (anders had ik deze al in mijn eerste vraagstelling bijgevoegd.

Iedereen nog hartelijk bedankt!!

Ik heb ooit zelf een LED-stroboscoop gebouwd waarmee het prima gemeten zou kunnen worden. Werkt op basis van de NE556. De lamp zelf was een goedkoop LED-zaklampje van de Action dat omgebouwd is. Werkt prima.

Maar voor wat u wilt is het toch een kleinigheidje om even snel een provisorische stroboscoop in elkaar te prutsen, met een functiegenerator (met puls-functie) die een MOSFET aanstuurt en een paar witte LEDs? Meer moet dat niet zijn, volgens mij. Misschien nog een nauwkeurige frequentieteller om de correcte stroboscoopfrequentie in te stellen.

Tenzij u natuurlijk een stand-alone meetapparaat wilt hebben om regelmatig een check te kunnen uitvoeren, dan is een wat permantenter zelfbouwsel noodzakelijk. Maar met minimale meetapparatuur is zo'n stroboscoop in principe snel te improviseren. Mogelijk bestaat er zelfs software om de audio-uitgang van een laptop de pulsen te laten genereren?

Hi Nonius,

Prima Idee.
IK heb een Philips PM5108 , een Philips PM5109 en een R&S SRM BN4085 functiegenerator
plus een RACAL - Dana 9905 frequentieteller.
Voor de eindtrap (sturing van de LEDS) kan ik de sturing van het Elektuur ontwerp nemen.
Enig voorbehoud: Ik weet niet hoe stabiel die Philips en/of R&S generatoren zijn.

Misschien is het toch het beste het Elektuur ontwerpje te bouwen.
Ik zal eens kijken of ik die CMOS IC's plus een goed geschikt Xtal nog kan bemachtigen.

Maar ik parkeer dit projectje voor regenachtige herfstdagen.

Als je een goede frequentieteller hebt, dan kun je ook makkelijk meten hoeveel de netfrequentie afwijkt op het moment dat je meet.

Op dinsdag 8 juli 2025 17:43:03 schreef nonius:
Ik heb ooit zelf een LED-stroboscoop gebouwd waarmee het prima gemeten zou kunnen worden. Werkt op basis van de NE556.

Varieert diens R/C oscillator niet nog meer in frequentie dan dat de netfrequentie dat doet?

De NE556 en 567 zijn vreselijk temperatuurgevoelig...

De NE556 en 567 zijn vreselijk temperatuurgevoelig...

Klopt Arco en Lucky Luke, goed punt, het is inderdaad een kwestie van het apparaat eventjes op temperatuur te laten komen en wachten tot hij stabiel is. Maar hij wordt sowieso altijd gebruikt met een frequentieteller om de frequentie continu in de gaten te houden. In mijn geval hoeft hij ook niet urenlang stabiel op frequentie te blijven.

Zo heel vaak gebruik ik de stroboscoop niet, maar is toch een paar keertjes erg handig geweest.

Zoals gezegd, als ik Redguuz was zou ik gewoon een N-channel MOSFET nemen, een paar witte LEDjes in serie met voorschakelweerstand en het spul aansluiten op een functiegenerator. Hoeft niet langer dan 5 minuutjes te duren om die schakeling eventjes zwevend op te bouwen. Of op een breadboard.

Dan weet hij gelijk hoe nauwkeurig z'n platenspeler is.

In de tijd dat ik m'n stroboscoop bouwde had ik m'n PM5193 functiegenerator nog niet. Met de kennis en apparatuur van nu zou ik gewoon een klein 'vermogenseindtrapje' met FET en LEDs bouwen voor deze generator.

Hi,

Zie specs voor de R&S RC Frquenzgenerator SRB BN40851: Bijlage 1 :
3 X 10**(-4)
(gebied 1-100 Hz)

Bij 50 Hz is dat dus 50 Hz +/- 0.015 Hz

De uitgang van deze RC generator is tamelijk krachtig (max 30V 1.5W, )

Ik kan dan waarschijnlijk met die uitgang een serie leds direct sturen

Maar is toch iets voor een komende hitte periode of anders voor de regenachtige herfstdag
NB
De platenspeler lijkt nu erg stabiel te zijn.
De afwijking bij opstarten is misschien toch te wijten aan de sturing van de motor (vuile 33/45 RPM omschakelaar) , een bekend probleem.
Zal deze eerst goed schoonmaken en de On/Off microswitch vervangen.

Nog even een terugmelding mbt de quartz gestuurde LED stroboscooplamp::

1)
Ik heb inmiddels een quartz gestuurde stroboscoop LED lamp (25 Pound ) op EBay in de UK kunnen kopen.
(Jammer genoeg moest ik ook nog invoerrechten betalen, dus het werd toch nog wat duurder)
Het is een uitgekleed Elektuur ontwerp (nog dank Nonius voor de attendering!).

(Uses a DIP HC-49S crystal at 4.9152MHz, a 4060 oscillator IC
and a 4017 divider IC. Accuracy is ± 10 ppm (- 20 ~ +70 ºC)).

Het werkt goed;
De man heeft blijkbaar al honderden verkocht, met 100% tevreden gebruikers.
zie: https://www.ebay.co.uk/itm/194361117811

2)
Je kunt nu ook de oranje streepjes van de ingebouwde Technics SL-150 Neon lamp (direct aangesloten op de lichtnet frequentie) beschijnen met de witte LED quartz gestuurde "lamp" en zo de verschillen (uiteraard zeer miniem) met de lichtnet frequentie zien.
https://www.mainsfrequency.com/index.htm

De oranje streepjes verschuiven miniem en uiterst traag vooruit of achteruit t.ov. de "gesuperponeerde" witte quartzgestuurde..
De lichtnet frequentie is uiteraard niet stabiel, maar de actuele verschillen zijn heel erg klein.

3)
Met de quartz stroboscoop blijven de streepjes op de rand van de draaitafel rotsvast staan.
De vrijlopende DD Technics draaitafel motor is dus stabieler dan de netfrequentie, hoewel hij (nog) niet "quartz locked " is maar vrijlopend..
Een jaar later (1977) introduceerde Technics de Quartz Locked SL1200 Direct Drive draaitafel, een klassieker die nog steeds geproduceerd wordt na al die jaren.

De gevoeligheid van de neon lamp voor de (iets) veranderende netfrequentie stond achteraf ook in de SL-150 User Manual uitgelegd..

Interessant om te weten. Missie geslaagd!

Dan is mijn conclusie dat uiteindelijk een neonlampje meer dan goed voldoet, wat we ook al een beetje dachten.
Leuk expiriment en goed om te weten.

Op dinsdag 29 juli 2025 08:24:28 schreef redguuz:
De oranje streepjes verschuiven miniem en uiterst traag vooruit of achteruit t.ov. de "gesuperponeerde" witte quartzgestuurde.

Wat grappig! Ik had er niet bij stilgestaan dat je natuurlijk de twee 'soorten streepjes' tegelijk zou kunnen zien.