Zelf gemaakte printplaat door etsen gids of boek?

Als je heel graag zelf wilt doen:

https://www.pcbway.com/blog/Engineering_Technical/The_Masses_of_the_Pr…

Tom Gotee's manier hierboven is voor mij altijd succesvol geweest. Originele website is helaas weg, en de waybackmachine heeft helaas geen backups.

Nog een voorbeeld van dezelfde methode:

https://www.allaboutcircuits.com/projects/home-pcb-fabrication/

[Bericht gewijzigd door fripster op (16%)]

Zo'n tien jaar geleden heb ik dit gemaakt. Als je zelf PCB's wilt gaan maken dan zijn deze documenten een mooie aanvulling. Maar ook ik en vele anderen laten de PCB’s gewoon maken in China.

Op donderdag 25 september 2025 07:52:07 schreef miedema:
Goed belichten is niet zo moeilijk. Wel is die belichting afhankelijk van diverse factoren, zoals hoeveel UV licht komt er uit de belichtingsbak, en hoe doorzichtig je transparant met sporen is.

Om de optimale belichtingstijd te bepalen moet je eerst een proefstrook maken.
Voorbeeld: je verwacht een goede belichting bij 2 á 3 minuten. Je maakt dan een proefstrook door een kwart 1min te belichten, volgende kwart 2min, derde kwart 3 min, en het laatste stuk 4min.

Praktisch gaat dat het best door een zwart kartonnetje tussen print en lichtbak te leggen, en dan na elke kwart belichting een stukje op te schuiven.
Wel je printlayout aan de print vastzetten met stukjes tape, zodat ze niet ten opzichte van elkaar kunnen verschuiven....

Je kunt dan goed beoordelen welke belichtingstijd optimaal is. En daar in het vervolg al je printen mee belichten.
Wel de andere variabelen constant houden. Zoals de ontwikkeltemperatuur, en hoe vers de print en de ontwikkelaar is :-)

Zoals Miedema zegt...
Frits Kieftenbelt heeft (had?) trouwens de foto's van mijn proefstroken gebruikt in het artikel over zelfetsen op zijn website (Picbasic.nl).

Op donderdag 25 september 2025 03:55:26 schreef benleentje:
Wat het lastigste is om.in het begin goed te krijgen is de tijd van het belichten.

Dat vond ik nou juist het makkelijkste...
Met Bungard fotogevoelige PCB heb ik nooit één enkele print mislukt, met Velleman fotogevoelige PCB heb ik nooit één enkele print gelukt...

Een goede donkere egale zwarte afdruk is het meest belangrijk.

Dat valt mee...
In den beginne gebruikte ik een oude HP Laserjet 4L voor het printen van de transparante sheets (diepzwarte afdruk).
Toen deze defect gegaan is gebruikte ik een HP Laserjet 2200DTN die véél minder zwart printte.
Toch waren mijn belichte/geëtste printen nog steeds perfect.

Wat ik wel geconstateerd heb ik dat op sommige merken lasersheets de toner goed of minder goed/dicht hechtte (ik heb indertijd in een topic gespecifiëerd o.a. welke merken).

Met ontwikkelaar heb ik ook geëxperimenteerd (korrels/vloeistof e.d.), de enige die écht consistente resultaten gaf waren de zakjes met poeder van het merk KF.

Als etsvloeistof in bain marie verwarmde Fe2Cl3, leek bijna onuitputtelijk te zijn.

Als toetje vertinde ik chemisch al mijn printen na het etsen dus niet nodig af te lakken o.i.d. om oxidatie te vermijden.

Voorbeeld van één van mijn vertinde printen:

Alhoewel ik nog alles beschikbaar heb om zelf te etsen (waaronder 2 lichtbakken) zou ik tegenwoordig ook naar een printboer uitkijken (of het moet een PCB-layout zijn die ik (enkel) nog bezit in lasersheetvorm).

Edit:
Het lastigste vond ik het boren.
Ik bezit nochtans een kleine Proxxon TBM220 boormachine (1800/4700/8500 RPM) en vele 10-tallen keramische printboortjes met een schachtdiameter van 3,175 mm.

Belichten deed ik toen ik nog zelf printen maakte vaak gewoon met direct zonlicht, gaat super snel, seconde of 20-30 als je het buiten doet. Moet het weer wel mee werken natuurlijk. Of inderdaad een gezichtsbruiner, dan een paar minuutjes. Als je er eentje zoekt, die dingen zijn stamgast op iedere rommelmarkt.

De layouts deed ik op overhead film op een laserprinter uitdraaien, twee op elkaar voor meer contrast. Print en films inklemmen in een foto lijstje met een mooi dun glasplaatje, stuk karton ervoor, naar buiten, op de zon richten, karton weg en tot 30 tellen. Dan karton weer ervoor en naar binnen om te ontwikkelen.

Tientallen printen gemaakt zo vroeger, maar ik zou er nu niet meer aan beginnen nee. Vooral het boren is rotwerk en het materiaal alleen kost tegenwoordig al een veelvoud van uitbesteden.

Op donderdag 25 september 2025 07:00:56 schreef mel:
Belichten lukte nooit bij mij,ik deed het met wrijfsymbolen. dat werkte redelijk, maar dat duurde lang.En dan had je nog maar 1 print.

Ik heb het ook lang gedaan met wrijfsymbolen (Mecanorma, Decadry, Alfac) en rolletjes tape van verschillende breedtes op doorschijnende sheets (heb ik nog allemaal).
Arbeidsintensief en dan had je inderdaad nog maar één print.

Op zondag 29 maart 2026 20:06:37 schreef 90000006:
[...]
De layouts deed ik op overhead film op een laserprinter uitdraaien, twee op elkaar voor meer contrast

Op een ogenblik deed ik dat ook maar ik zag al snel in dat het met de Bungard fotogevoelige PCB totaal niet nodig was.

Tientallen printen gemaakt zo vroeger, maar ik zou er nu niet meer aan beginnen nee. Vooral het boren is rotwerk en het materiaal alleen kost tegenwoordig al een veelvoud van uitbesteden.

Als je al het materiaal reeds bezit is het geen probleem meer.

Op donderdag 25 september 2025 08:37:55 schreef Vonkentrekker:
[...]
En uv gevoelige printplaat koop ik bij een bedrijf in Waalwijk (zoek op elektronicawinkel Waalwijk)

Ik kocht fotogevoelige Bungard PCB-sheet in het formaat 51x51cm bij Elak in Brussel (toen ca. 52€).
Ik heb nog steeds ca. 1.5 plaat liggen.

Op donderdag 25 september 2025 09:18:47 schreef Aart:
[...]
Wees bedacht op problemen met verouderd printmateriaal. Allicht is het zelf aanbrengen van een resist nu met de informatie en materialen van internet te doen en de weg om te gaan.

In de originele verpakking en koel/donker bewaard houdt de Bungard het véle jaren uit.

Zelf aanbrengen heb ik ook geprobeerd met Kontakt Positiv20.
Het is zeer moeilijk stofvrij aan te brengen en moet uren in het donker drogen aan max. 70°C.
Was geen echt succes maar werkte het bizar genoeg redelijk goed als frontpaneelbelettering:
Je frontpaneel gelijkmatig bespuiten met Positiv20, drogen, belichten, ontwikkelen en dan een tijdje (???) in de oven aan dacht ik iets van 180°C (is lang geleden).
Na het bakken verandert de origineel blauwe/paarse kleur van de Positiv20 in een zeer krasvaste donkerbruine kleur.
Positiv20 moet trouwens, volgens de fabrikant, in de koelkast bewaard worden (heb ik nooit gezien in de winkel).

Naast Postiv20 ken ik alleen nog Kodak Photoresist.
Dit is het produkt dat we in de jaren '70 op school gebruikten.
Kostte toen zo'n 32.000BEF voor een fles van (dacht ik) 50 oz (ca. 1.5 liter).
Negatief fotogevoelig (koperbanen moesten doorschijnend zijn , ahtergronden zwart).
Compleet transparant (het werdt door ons gemengd met een kleine hoeveelheid blauwe inkt om na het ontwikkelen (in een groot Trichlorethyleenbad) de layout zichtbaar te kunnen maken.

Belichting gebeurde via een stalen bak aan de muur met 3x300W UV-lampen en een minuterie.
Voor het etsen hadden we verschillende machines, van borrelbaden tot grote sproeietsmachines (printen van 50x60cm waren geen probleem) en allemaal verwarmd.

De negatieven van de PCB-layouts voor de belichting werden éénmaal/week gemaakt met een groot analoog balgfototoestel (ca. 1.5m hoog) op A4-grote negatieven.
Daarmee konden verkleiningen/vergrotingen van 1/x tot x/1 bekomen worden.
De verantwoordelijke jongedame had die dag zeker werk genoeg: Tientallen persoonlijke PCB-layouts + een hoop layouts uit Elektuurmagazines te reproduceren...

Ik heb trouwens in 1975 de Elektuur 5314 Mosklok nagebouwd in een behuizing ter grootte van een pakje sigaretten met LEDdisplays van 8mm (compleet met de mod voor de '6' en de '9'), alleen de 12VAC voeding (transfo/bruggelijkrichter/elco) was extern.
In die tijd was dat toch niet niks! (het MM5314 IC nam al 1/4 van de PCB in)
De PCB-layout had ik op schaal 8/1 gemaakt op plasticsheet en vervolgens een negatief laten fotograferen op schaal 1/8.

Dat waren goeie tijden!!!

Op zondag 29 maart 2026 20:06:37 schreef 90000006:
Belichten deed ik toen ik nog zelf printen maakte vaak gewoon met direct zonlicht, gaat super snel, seconde of 20-30 als je het buiten doet. Moet het weer wel mee werken natuurlijk. Of inderdaad een gezichtsbruiner, dan een paar minuutjes. Als je er eentje zoekt, die dingen zijn stamgast op iedere rommelmarkt.

De layouts deed ik op overhead film op een laserprinter uitdraaien, twee op elkaar voor meer contrast. Print en films inklemmen in een foto lijstje met een mooi dun glasplaatje, stuk karton ervoor, naar buiten, op de zon richten, karton weg en tot 30 tellen. Dan karton weer ervoor en naar binnen om te ontwikkelen.

Tientallen printen gemaakt zo vroeger, maar ik zou er nu niet meer aan beginnen nee. Vooral het boren is rotwerk en het materiaal alleen kost tegenwoordig al een veelvoud van uitbesteden.

Voordat ik in mijn werk met UV belichting te maken kreeg had ik niet in de gaten dat UV lampen en buizen pas na een minuut of tien opgewarmd zijn en dan pas hun constante output leveren... Hou daar rekening mee bij het maken van proefstrookjes.

Klopt...
Wist ik reeds van in mijn schooltijd dat de 3x300W UV-lampen eerst 10 minuten moesten opgewarmd worden vooraleer te belichten.
Voor TL-lampen klopt dit ook, TL-TLD lampen geven hun nominale output (dacht ik) vanaf ca. 35C, TL5 vanaf ca. 45°C.
UV-ontladingslampen uit hoogtezonnen moesten ook 10 minuten voorverwarmd worden.

Hoewel ik begrijp dat "de chinees" de makkelijkste weg is, vind ik het jammer dat enthousiastelingen die zelf printjes willen maken, ontmoedigd worden.
Allerlei doemscenario's komen voorbij, ook dingen die ik nooit aan den lijve ondervonden heb.
Zoals ik al eerder zei: ik blijf het op de oude manier doen en ook voor vrienden en/of anderen maak ik die graag.
Ieder zijn ding, en zo moet het ook.