Simpele antenne voor VHF-ontvangst

Wat kun je kwijt? Een gewone groundplane antenne werkt prima, maar dat moet je hem wel kunnen plaatsen.

Je zit geloof ik net tussen Antwerpen en Brussel in toch, beiden zo'n 20km? Dan moet je toch wel wat te horen kunnen krijgen.

Frederick, dank voor je reactie - maar nogmaals, HF is écht mijn ding niet.
Wat bedoel je met een gewone ground-plane? Weblinkje?

Plaats heb ik hier wel, ik woon alleen in een huurhuis met drie slaapkamers...
En jawel ik zit langsheen de A12 dat heb je goed begrepen, maar ik wil dus maar die enkele frekwentie van EBGB ontvangen. De tower zit toch wel een kilometer of 6-7 verder, en die komt er met dat belachelijk stukje draad net onvoldoende door. Ik hoopte op een simpele antenne die net voldoende beter signaal ging geven.

EBGB, ah, die van dat bier! Da's niet ver, maar die hebben hun gerief een stuk lager staan.

Een 'groundplane' antenne is de naam voor zo'n vertikaal staafje van een kwart golflengte (60cm) en 3 of 4 radiaaltjes, vaak iets afhangend, van ongeveer dezelfde lengte.

e: plaatje vervangen; oude was weg.

---
Overigens kan dit ook, dat kun je zelf maken van een eindje coaxkabel, en oogt wat slanker.
De kabel kan natuurlijk helemaal doorlopen tot de ontvanger, aan één stuk dus.

Nogmaals dank, Frederick. Die onderste lijkt het wel helemaal, temeer daar ik hier nog ergens een rol RG-58 heb liggen, uit de tijd dat computernetwerken met coax werden bekabeld.
Begrijp ik goed dat ik eigenlijk alleen maar een eind coax heb af te strippen, de mantel naar beneden te plooien, en ergens x meter verder er een plug aan te maken? Dat red ik nog net... Mechanische montage zal alweer het lastigste worden.
Maar waarom is er sprake van het "naar beneden terugvouwen" van de afgestripte afschermingsmantel? Dat gaat toch enkel de reeds aanwezige mantel verdubbelen?

Op 15 juni 2010 22:59:57 schreef Frederick E. Terman:
EBGB, ah, die van dat bier!

[[ OFF TOPIC ]]

Wat is het toch mooi, elkaar te verstaan!
Toch niet vergeten: "24 hours from the bottle to the throttle"

[Bericht gewijzigd door Henry S. op woensdag 16 juni 2010 18:43:41 (19%)]

Dat gaat toch enkel de reeds aanwezige mantel verdubbelen?

Nee, niet helemaal. Dat zou zo zijn als het naar onderen geplooide koperen vlechtwerk één zou worden met dat van de rest van de kabel.

In dit geval moet je het meer zien alsof je de radialen van de groundplane antenne inplaats van horizontaal of schuin naar beneden, nu recht naar beneden hebt gericht.
Eigenlijk zou je de teruggevouwen mantel dus ook niet àl te erg tegen de kabel aan moeten duwen.
Toch moet je hem wel op lengte laten, dus een beetje vasttapen zal wel moeten, anders verkort hij zich door de veerkracht in het vlechtwerk.

Dit is een antenne die met de minste middelen een goed resultaat geeft. Ik heb me er op zee eens mee gered toen de 'echte' antenne kapot was gegaan door bliksem (wel te verstaan met andere maten dan voor de airband ).

Bij jou zijn de maten dus 60cm (voor een kwartgolf); daar zit de 'verkortingsfactor' waarover je wel eens hoort al in begrepen.

e: ↓ succes!

OK, Frederick, ik ga er een dezer eens wat mee knutselen, tenzij er toch nog een job uit de lucht moest komen vallen. Keep you posted!

Ik dacht dat ze in de luchtvaart alleen duplex werkte ? Ik heb wel eens op mijn porto geluisterd maar ik hoor altijd alleen maar een van de twee.
Zou ik op de (2 meter) buiten antenne dan wel beide stations kunnen horen ?

Hangt van de hoogte + afstand af.
Ik gebruik een discone, zit kort bij de tower, en dat werkt prima.

In tegendeel Fred, in de luchtvaart wordt juist altijd simplex èn op dezelfde frequentie gewerkt.
Dat zou me een mooie zaak zijn, als andere vliegtuigen niet mee konden luisteren naar hun collega!

Soms hoor je het grondstation daarnaast nog op een andere frequentie met dezelfde modulatie (gekoppelde zenders), maar ze zitten in ieder geval ook op de frequentie waarop de vlieger te horen is.

Heel fraai Frederick, je beantwoordt Fred's vraag op een manier die mij doet snappen wat hij bedoelt...
Jawel Fred, een bepaalde dienst (zeg maar Schiphol Pushback of Antwerpen Tower of Oostende Approach) heeft één gepubliceerde VHF-frekwentie, en soms ook nog eentje in de UHF. Sommige militaire diensten hebben enkel UHF, denk ik.
Als er dan twee tegelijk op hun zendknop drukken krijg je een hels interferentiegefluit te horen, af en toe gebeurt dat wel eens.
Ooit heb ik eens gehoord dat deze potentiële interferentie de reden is dat de vliegerij nog steeds AM gebruikt: naar verluidt zou er bij FM zeker niks meer te verstaan zijn, als er twee tegelijk uitzenden, nog minder dan bij AM. Erg relevant lijkt mij dat overigens niet.

Dan zit ik dus gewoon te ver van een vliegveld af. Het leek me ook wat vreemd maar omdat het in de binnenvaart ook zo is (vertelde iemand mij) dacht ik dat het dan wel zo zou zijn.

In de marifonie bestaan er duplexkanalen, maar dan kun je praktisch altijd het schip ook weer op de 'uitgang', dus op het walkanaal horen. Ook weer met dezelfde reden, dat de anderen beide kanten kunnen meeluisteren.

Het enige tegenwoordige nut van zo'n duplexkanaal is eigenlijk juist dat meeluisteren: als je de brug kunt horen, kun je gegarandeerd ook alle scheepjes horen die ermee praten. Hetzelfde voordeel dus als een gewone amateurrepeater.

@bfm: ze zijn ooit begonnen met AM, en nou moet jij je eens voorstellen op welke manier je iedereen op FM zou moeten krijgen - terwijl de normale dienstverlening en veiligheid ook doorgaan, natuurlijk..
Dat lukt bijna niet, en zeker niet zonder hoge kosten. Vandaar dat dat nog even kan duren - en dan natuurlijk niet naar FM, maar iets anders.
Alle zogeheten voordelen zijn er later pas bijbedacht. Dat wil niet zeggen dat er niets in zit, maar 'in den beginne' waren dat geen argumenten om AM te gebruiken.

Met de boten lag dat iets anders: marifonie is vanaf het begin FM geweest; die hoefde niets te vervangen.

De midden- en kortegolf overgang van AM naar SSB kon wèl geleidelijk, zoals door eerst maar eens de kuststations met SSB te laten zenden (de schepen konden dat wel ontvangen).
Uiteindelijk werd in 1978 nieuwplaatsing van AM apparatuur verboden; het gebruik van al geplaatste AM spullen bleef tot 1982 toegestaan. Daarna was alles SSB.
Maar dat terzijde.

[Bericht gewijzigd door Frederick E. Terman op woensdag 16 juni 2010 16:20:13 (52%)]

Als er ooit iets anders komt dan zal het waarschijnlijk ineens gecodeerd zijn ook, vrees ik...

Terug terzake: ik probeer zo eens dat tweede ontwerp dat je toont, maar vind zo direct geen manier om de afschermmantel terug te plooien. Ontvlechten was ik na een uurtje beu, toen had ik een dikke 10 cm gedaan...
Tip voor het terugvouwen? Of gewoon die mantel erafknippen en een paar losse draadjes van 60 cm naar beneden, al dan niet schuin, zodat we dichter bij het eerste ontwerp komen?

Ik ken het zelf alleen van de dikkere RG213 kabel. Daar ging het redelijk mee, ongeveer zoals in sommige voorlichtingsfilmpjes..

Als het echt niet wil, gewoon inderdaad wat draad gebruiken. De stroom merkt het toch niet. Gebruik niet al te dun draad (geen 'apenhaar'), gewoon breadboard draad werkt goed, maar soepele kern kan ook.
Laat maar gewoon langs de coax omplasticing lopen, dan kan het spul nog in een elektrabuis als je dat wilt.

Op 16 juni 2010 17:05:36 schreef big_fat_mama:
...maar vind zo direct geen manier om de afschermmantel terug te plooien.

De mantel maar een beetje omplooien. Met een beetje geluk kan je een gewone koperen buisje van ongeveer 60 cm over de coax schuiven en die vastsolderen aan dat beetje mantel. RG213 past net in -sla me dood- een 12 mm buisje. Dit gaat natuurlijk wel ten koste van gewicht.
Google maar eens op spertopf of spertop, fietspomp antenne, ... (edit, is wel een ander soort antenne, maar ook bruikbaar)

Maar vooral experimenteren

Op 15 juni 2010 21:51:38 schreef big_fat_mama:
Ik heb wel iets gevonden van een meneer Jim Weir uit Californiaahh, die propageert twee koperen buizen verticaal naast elkaar. Hij voegt er zelfs een afregelvoorschrift bij voor de SWR dus ik neem aan dat die antenne bedoeld is voor ontvangen én zenden, dat is dus overkill voor mijn vraag.

Klinkt als een J-dipole.
Een antenne werkt twee kanten uit, een goede SWR is dus ook voor ontvangst belangrijk als deze marginaal is.

De spijker op zijn kop geslagen, de kwaliteit van een antenne werkt aan de ontvangst- zowel als aan zenderzijde door, daarover kan geen twijfel bestaan.

Vooral op VHF en hogere frequenties is een goede aanpassing altijd prettig, ook bij de ontvanger. Op deze banden is de ontvangerruis niet te verwaarlozen, en alles wat je kunt doen om het signaal te helpen daarbovenuit te komen is winst.

Toch is het een praktijkfeit dat een minder goede aanpassing, die bij de zender al tot vermogen terugregelen zou leiden (een SWR van 3 of 4 bijvoorbeeld), aan de ontvangkant nog heel lang onopgemerkt kan blijven.
Zo kun je bijvoorbeeld tamelijk ver van de resonantiefrequentie van je antenne slecht zenden, maar nog prima ontvangen.

Als de zender niet zou terugregelen, en ook overigens zich precies als een echte 'spanningsbron met 50 ohm inwendig in serie' zou gedragen, dat zo'n slechte SWR ook aan de zendkant net zo weinig verschil uitmaken.
Maar terwijl 20% vermogensreflectie (10% signaalspanning) voor de ontvanger niet schadelijk is, denkt de zender daar heel anders over. Vandaar het terugregelen, en dàt hoor je natuurlijk wèl aan de andere kant.

Op de banden waar de ontvangerruis wèl te verwaarlozen is in verhouding tot de 'bandruis' (de herrie van buiten), dus HF en lagere frequeties, maakt de ontvangstantenne zelfs helemaal niet zoveel uit. Hij hoeft dan ook niet aan te passen.
Je kunt prima op de 80m band luisteren met een draadje van 4m. Halveer je zelfs dat draadje nog weer, dan halveren (ruwweg) de signalen ook, maar de storingen en bandruis ook; de S/N verhouding verslechtert maar weinig.

Wel, m'n allereerste probeersel is in bedrijf gesteld, het ziet er hopeloos knutselig uit. Het hangt voorlopig nog binnenskamers aan de verlichting omhoog. De man op de tower komt er nu inderdaad door, weliswaar verruist maar toch redelijk verstaanbaar, maar vreemd genoeg hoor ik de vliegtuigen minder goed dan vroeger.

Ik heb ze totnogote niet al te hoog gehangen, omdat ik dacht enige vrije afstand te moeten laten tot aan het plafond. Of maakt dat niet uit? Moet ik me zorgen maken om 50-Hzbrom vanuit m'n halogeenverlichting?

V.w.b. die aanpassing/SWR : hoe kan ik die checken met enkel een ontvanger? Bijstellen zou ik kunnen door elementen te verkorten/verlengen neem ik aan?

[Bericht gewijzigd door Henry S. op donderdag 17 juni 2010 19:35:56 (13%)]

Ha mooi, het begint te werken. Waarom je de vliegers nu minder hoort zou ik niet weten; ik denk dat dat toeval is.
Je mag vrij dicht bij het plafond komen, maar dat merk je overigens vanzelf als je onderwijl de toren beluistert (ik hoop tenminste dat het verkeer druk genoeg is ).
Halogeen op zich stoort niet, maar een dimmer zou kunnen 'ratelen' in de ontvanger. Alweer: dat merk je wel.

Afstellen op beste aanpassing is heel moeilijk met alleen een ontvanger, maar dat komt nu juist doordat de ontvangst maar heel weinig verslechtert met een wat hogere SWR. Eigenlijk een voordeel dus.. gewoon 2x 60cm en klaar.

Als je het per se wilt proberen, zul je moeten knippen. Ook dan is een constant signaal om te beluisteren bijna noodzakelijk.
Beoordeel na iedere verkorting (begin 'te lang'!) de signaalsterkte.
Denk je voorbij het optimum te zijn, dan maak je een nieuwe met de best gevonden maten.
Pas op met de beoordeling: het signaal kan af en toe toevallig harder of zachter worden door allerlei oorzaken, zoals reflecties aan grotere vliegtuigen op grote hoogte.

Je kunt ook de antenne meenemen en hulp vragen van een technieker met een testset of losse SWR meter. Gebruik de zender van een van de vliegtuigen, met wat verlengkabel; of een portofoon (de ICOMs hebben een BNC aansluiting). Uiteraard zul je dus wat moeten 'smoezen'.

Verwacht voor deze eenvoudige antenne geen SWR van 1,0. Theoretisch zou het op zijn best ongeveer 1,5 moeten kunnen zijn (dus "1,5 op 1")

e: Misschien zelfs de toren zelf wel. Die sluit toch ook wel eens voor verkeer? Misschien kunnen ze je dan helpen.

Op 17 juni 2010 11:46:51 schreef big_fat_mama:
...maar vreemd genoeg hoor ik de vliegtuigen minder goed dan vroeger.

En wat voor antenne is het geworden ?
Voor deze antenne gebruikte je het antennetje van de Maycom zelf ?
Die dichter bij een raam stond ?
Denk ook wel dat het toeval is dat je de vliegtuigen minder hoort.

Of je hebt nu een probleem met de sterke zender van een beetje verder (EBBR) zodat je alleen nog de meest sterke zender (in dit geval de tower) kan ontvangen. Nu moet ik eerlijk toegeven dat dit een beetje ver gezocht is. Tower van Grimbergen zou toch sterk moeten binnenkomen, ik schat de afstand een goede 10 km tussen jullie.

Op 17 juni 2010 19:14:16 schreef Joost L:
[...]
En wat voor antenne is het geworden ?
Voor deze antenne gebruikte je het antennetje van de Maycom zelf ?
Die dichter bij een raam stond ?
Denk ook wel dat het toeval is dat je de vliegtuigen minder hoort.

Het originele antennetje van de Maycom was ik al lang kwijt. Eerdere referentie is (lach aub niet te hard) het aansluitsnoer van een PC-muis met PC-AT connector (aka Mini-Din-6), een dikke meter lang, verticaal opgehangen. Opgehangen aan dezelfde halogeenverlichting en dus even ver van het venster.

Nu heb ik dus een echte gecertifieerde officiële groundplane! Het opstaande gedeelte is, zoals in Frederick's suggestie, 60 cm binnengeleider van een RG58A/U, met isolatie maar zonder afscherming. Als onderste deel dienen voorlopig drie draadjes massief koperdraad, vertind, geïsoleerd, waarvan de ondereindes nu nog een cirkel beschrijven van pakweg 35 cm diameter.

Mijn volgende agendapunten zijn nu
-) opvoeren van het aantal draadjes "onder" en evalueren van het verschil, hier verwacht ik weliswaar niet veel van
-) de hele zwik in een stuk electrabuis persen en nogmaals het verschil evalueren
-) een iets degelijker exemplaar maken en buiten ophangen, evt. ook hoger, en alweer het verschil evalueren.

De evaluatie is daarbij het grootste probleem, want, zoals FET reeds veronderstelde, kan ik enkel voortgaan op de eerder zeldzame momenten van communicatie. Nu zou ik natuurlijk kunnen vragen om assistentie van ginds uit buiten de officiële openingstijden, maar dat doe ik toch liever niet. Wie vertrouwd is met de kleine luchtvaart in het algemeen, en de Belgische situatie in het bijzonder, behoeft daar geen tekeningetje bij.

Op 17 juni 2010 19:30:49 schreef big_fat_mama:
[...]

Het originele antennetje van de Maycom was ik al lang kwijt. Eerdere referentie is (lach aub niet te hard) het aansluitsnoer van een PC-muis met PC-AT connector (aka Mini-Din-6), een dikke meter lang, verticaal opgehangen.

En dat in de SMA plug gefrutseld ?
Best inventief en creatief.

een iets degelijker exemplaar maken en buiten ophangen, evt. ook hoger, en alweer het verschil evalueren.

Hier ga je het meeste voordeel uit halen.

Heeft Brussel geen constante meteo in de lucht? Die zou je kunnen gebruiken om je antenne te testen of af te regelen.

Op 17 juni 2010 21:03:10 schreef Joost L:
[...]
En dat in de SMA plug gefrutseld ?
Best inventief en creatief.

Je lijkt me goed door te hebben - maar had ik niet gevraagd de hoon, spot en smaad binnensmonds te houden?

Heeft Brussel geen constante meteo in de lucht? Die zou je kunnen gebruiken om je antenne te testen of af te regelen.

Er is Brussels Volmet op 127,800 MHz, en Brussels Arrival ATIS op 132,475 MHz. Beide te ver weg van de 119,500 waarop ik mik, denk ik, om zinnig af te regelen. Vooral denk ik dat er met deze fijnregeling toch maar weinig te winnen valt, zo gaf FET me toch aan, mijn eerste mentor in deze.
Bovenal ga ik eerst de zaak een beetje uitbreiden met een stel extra snorharen, dan aankleden in een stuk electrabuis en hopen dat ik daarmee niet te veel signaal verlies, en dan de hele zwik ergens buiten tegen de gevel hangen op een manier die de huisbaas kan verteren want ik zit hier maar in een huurwoning en wil liever niet door de gevel gaan boren.