Schade door bliksem: kans op latere schade/schade laat ontdekken?

Bij mij thuis gaan ook de stekkers van TV en internet uit de WCD bij onweer en als er onweer verwacht wordt bij afwezigheid. De koelkast en de diepvries kun je het beste beveiligen d.m.v. een tussenstekker met ingebouwde overspanningsbeveiliging, te vinden op https://www.conrad.nl/nl/tussenstekkers-met-overspanningsbeveiliging-o….

Op 27 juni 2016 13:48:20 schreef Kilian:
[...]

Wij wonen vlak naast de lijn waarlangs de zwaarste bui trok. Hier waren de hagelstenen slechts twee centimeter groot. Een kilometer verderop was het tennisbal grootte.

Die hagelbui was een supercell, namelijk een onweersbui met een roterende stijgstroom. Heb je nog de roterende wallcloud (sokkelwolk, uitzakking aan de wolkenbasis)van deze bui kunnen zien, Kilian? Meer info over supercells, zie http://www.weer.nl/nieuws/detail/2016-06-26-supercel-de-nieuwe-norm/.

Het schijnt dat de wolken soms zo hoog komen (een paar dagen terug ging dat over 15km!) dat ze de stratosfeer lek prikken en je het ozon dat mee naar beneden komt kunt ruiken.

Tot nu toe heb ik altijd vrij veel geluk gehad en ben op 1 geval na gevrijwaard gebleven van schade door blikseminslag.
Die schade bleef zelfs nog beperkt tot een VHS-recorder die een tape opvrat. Na het uitpulken van de verfrommelde tape bleek de recorder zelfs nog te werken.

Die ervaring, plus het feit dat het heel veel werk is om alles los te koppelen, maakt dat ik zelden de moeite neem om iets uit te schakelen of af te koppelen.
Als ik even snel tel zijn het 24 apparaten die op 1 of meerdere punten met elkaar en met het lichtnet zijn verbonden.
En dat zijn dan alleen nog audio- en videoapparaten, pc's met randapparatuur, modem en switch.
De huishoudelijke apparaten vormen een zorg apart omdat daarvan de netstekkers nauwelijks bereikbaar zijn.

Bij de overspanningsbeveiligingen die voor de consumentenmarkt worden aangeboden zet ik mijn vraagtekens voor wat betreft de effectiviteit.

In mijn vroegere werkkring had ik te maken met antennemasten van 40 tot 60 meter hoog. Daar wilde nog al eens de bliksem inslaan.
Die masten, coaxkabels, 230V installatie en de telefoonlijnen naar de zendontvangers waren allemaal voorzien van professionele overspanningsbeveiliging, bliksemafleiders en potentiaalvereffeningsrails.
En toch gebeurde het meerdere keren per jaar dat een van die opstelpunten schade opliep bij een onweersbui.
Vaak niet eens op de plaats waar je het zou verwachten, direct bij de aansluiting van de antenne of de netspanning, maar een heel eind verderop in de apparatuur.

Elke beveiliging die is aangebracht zal wel /iets/ doen om de schade te beperken, maar omdat het onvoorspelbaar is waar de overspanning vandaan zal gaan komen blijft het een wilde gok.
Elk stuk metaal dat een gebouw binnenkomt is in potentie een risico. Een antennekabel, een telefoonlijn, de netspanning, de wapening van het beton, de gas- en waterleiding, de metalen dakgoot, zonnepanelen, de elektriciteitskabel naar de schuur.... Alle dragen bij aan een onveilige situatie als er een onweer overtrekt.

Er is inderdaad maar 1 echt veilige oplossing mogelijk: ALLE kabels, snoeren en stekkers losnemen als er onweer dreigt.
Wat dan niet betekent dat er helemaal niets kan gebeuren. Bij een forse directe inslag kan de meterkast uit elkaar ploffen, de lasdoppen in de lasdozen eraf worden gerukt, de ingemetselde buizen met installatiedraden uit de muren worden losgerukt of de draden van de telefoonlijn aan elkaar smelten of onderbroken raken.
Ik ben het allemaal tegengekomen.

Als er na een onweersbui niets defect is geraakt wil dat nog niet zeggen dat de aangebrachte beveiliging zijn werk goed heeft gedaan. Meestal heb je dan domweg geluk gehad dat er geen overspanning op je apparatuur is terecht gekomen.
Maar schijnveiligheid kan ook een heel geruststellende gedachte zijn

Op de website Blitzordnung.org kan je overigens precies zien waar het op dit moment onweert.

een ontlading niet binnen krijgen is idd meer geluk doorgaans. een directe inslag maakt stekkers loshalen vaak nutteloos, er zal toch veel stuk zijn wat vast aangesloten is als keukenapparaten waar je niet goed bij kunt komen. de hoofdschakelaar uitzetten doet ook niks, want het kan op dak in de CV schoorsteen slaan en dan is ook alles stuk ( dat bleek vorige week wel )

ik heb al wat ooggetuigen van die hagelbui gesproken, overal uit het plafond en langs de muren kwam dan water gelopen, want de dakpannen waren aan puin geslagen door de hagel net ervoor. die getroffen dorpen zijn grotendeels oranje dekzeil geworden nu. ik hoorde van mensen die in een serre sliepen tijdens die bui, eerst waaide het serredak geheel eraf en vervolgens spoelde alles zo de kamer uit, alle elektronica was verzopen.

hier zitten dan wel veel stekkers van apparatuur, maar door 2 stekkers eruit te trekken is alles dan uit op de hobbykamer. die 68 wcd's zijn grote sloffen over verschillende groepen verdeeld. komt nog een cai aansluiting en wat netwerk kabels bij, dus als het zou moeten dan kan het snel eruit. 230V en de cai maken hier het meeste kans op een inslag meebrengen.

Op 27 juni 2016 16:03:24 schreef dawmast:

...Die hagelbui was een supercell, namelijk een onweersbui met een roterende stijgstroom. Heb je nog de roterende wallcloud (sokkelwolk, uitzakking aan de wolkenbasis)van deze bui kunnen zien, Kilian? Meer info over supercells, zie http://www.weer.nl/nieuws/detail/2016-06-26-supercel-de-nieuwe-norm/.

Ik heb daar niet opgelet, mijn aandacht was meer op de grond gericht, naar die knikkers van 2cm, en die vond ik al groot...

Op het schoolplein hier hoor ik ook verhalen van mensen met grote waterschade door kapotgeslagen dakpannen, Velux dakramen en serres. Om nog te zwijgen van kapotte zonnecollectoren, auto's die total loss zijn en kassen waar geen glas meer inzit. Wij hebben geluk gehad en het is iets waar je niks tegen kunt doen.

Het risico op een directe blikseminslag in ons huis schat ik hier in ons Vinex wijkje als erg klein in. Om daar wat aan te doen is erg duur en inderdaad nog steeds niet niet 100% betrouwbaar.

Maar een indirecte inslag in de 230V of CAI, zie ik wel als risico, hoewel ook weer niet supergroot. Maar áls het gebeurt heb ik een enorme bak ellende. Ik schat in dat ik voor een €150 een heel eind op weg ben met een klasse 2 overspanningsbeveiliging in mijn ABB groepenkast (ik denk aan de ABB-HAF 0914.022) plus nog een paar insteekdingen in de stopcontacten van kritische apparaten en een overspanningsbeveiliging op de inkomende coaxkabel.

Ik heb Ziggo vanmiddag gebeld om eens te vragen hoe dat zat met de overspanningsbeveiliging op hun deel van de huisinstallatie (tot aan het modem). De vriendelijke jongeman aan de telefoon vond dat zo'n goeie vraag dat hij dat moest uitzoeken. Na 10 minuten was het antwoord dat de aansluiting geaard was en dat een spanningspiek niet mijn huisinstallatie binnen zou dringen, maar dat ze daar geen garantie op konden geven.

Nou heb ik eens in de meterkast gekeken, maar ik zie niet hoe dat dan geaard zou zijn. Er komt een kabel met groene mantel uit de grond en dat gaat via een splitter naar TV multimediabox en het internetmodem. Beide hebben geen stekker met randaarde en ik zie ook nergens een draadje naar mijn aardpen lopen. Ik wil liever niet proefondervindelijk vaststellen of Ziggo mij wat op de mouw gespeld heeft.

Als de Ziggo-kabel niet op de potentiaalvereffening in de meterkast is angesloten, kan er bij een nabije blikseminslag een groot spanningsverschil tussen de Ziggo-kabel en het lichtnet optreden. Met als gevolg dat die wel zijn weg zoekt via de trafo in de (schakelende) voeding van je TV/Modem en die ook stuk gaan.

Ik zou tijdens onweer ook niet in de kruipruimte willen verblijven, tenzij er een supercell met een verwoestende tornado over je heen trekt en je daar moet schuilen. Juist bij een nabije blikseminslag kan er ook een groot potentiaalverschil in de kruipruimtebodem ontstaan, waardoor je geëlektrocuteerd raakt.

[Bericht gewijzigd door dawmast op maandag 27 juni 2016 21:53:44 (33%)]

enige jaren geleden is dat hier verderop gebeurd, inslag wat op de upc was binnen gekomen. ik had toen storingen in een appartement gebouw waar de tv erg veel ruis in beeld had in verschillende flats. dat was overal weg te krijgen door het cai aop ertussenuit te halen, dat was door de ontlading blijkbaar stukgegaan bij alle aansluitingen op die EV kast..

moet wel zeggen dat ik bijna nooit zie dat men die aarde van het AOP heeft aangesloten zitten. heb dat hier ook pas een half jaar aangesloten zitten op de aardrail..

in andere gebieden wat eerst nog essent cai was, zit vaak geeneens een galvanische scheider in de aop..

Nadat ik had uitgevonden dat een AOP het Abonnee Overname Punt is, heb ik nog eens gekeken. De installatie is destijds door UPC aangelegd en er zit een VQ601R https://www.coaxkabelwinkel.nl/product/wandcontactdoos/technetix-vq601… Daar gaat een coax in en er komt een coax uit. Op het metalen huis zit een mogelijkheid een draad achter een kruiskopschroefje te klemmen. Daar zit niks op aangesloten. Ik neem aan dat dit de bedoelde aardaansluiting is, hoewel er niks bij staat.

klopt, is de aardaansluiting. zit op veel cai splitters ook.. heb er hier een stuk soepele 2,5mm2 aangezet en op de aardrail aangesloten.

Aha, bedankt. Dan ga ik dus een draadje trekken. Zou daarna bijvoorbeeld een TII 212 nog wat toevoegen? http://www.tiitech.com/repository/datasheetlibrary/210_212.pdf

die overspanning beveiligingen zaten bij m'n oude werkgever ook in de eind kast van upc voor de 2 dikke coax kabels het terrein opgingen. die hadden hun werk gedaan, want met de grote inslag was er in de wijk erlangs geen storing op de cai. wel moest een collega de monteur van upc duidelijk maken dat er bij hun toch echt een probleem zat waarom er zoveel ruis in beeld zat, die beveiligingen moesten dus vervangen worden..

Op 27 juni 2016 16:07:02 schreef Jochem:
Het schijnt dat de wolken soms zo hoog komen (een paar dagen terug ging dat over 15km!) dat ze de stratosfeer lek prikken en je het ozon dat mee naar beneden komt kunt ruiken.

En ik maar denken dat die ozongeur van de bliksem kwam. Elektrische ontladingen geven nl. ook ozon.

Ik had op mijn vorige woning een 40 meter longwire over het dak (appartemente blok) hangen, helemaal geisoleerd.

Met een mA meter van die draad naar aarde kon je de geladen wolken bijna letterlijk over zien trekken - er lopen dan tientallen mA's van die draad naar aarde. Dat was interessant om te volgen.
En als je de draad los laat hangen begint ie te "petsen" bij het dichtsbijzijnde punt wat enigzins aan aarde hangt.

heb net nog een schikdraad apparaat onder handen gehad wat een ontlading had gehad wrs, de varistor op de uitgang van 12,5KV stond bij elke slag vonkjes te spetteren..

maar het kan ook anders, pas stond een kennis een lamp te plaatsen 14 meter langs een 380Kv koppelnetlijn op 14 meter hoog. zodra alleen de aarde op het armatuur werd gezet ging het alu van het armatuur tegen de hoogwerker staan zoemen en knetteren, stond 150V tussen. hoogwerker op rubber banden, en een vochtige dag

Hoogwerker dient geaard te worden als men in de buurt van hoogspanning werkt....

Op 27 juni 2016 22:27:51 schreef testman:
klopt, is de aardaansluiting. zit op veel cai splitters ook.. heb er hier een stuk soepele 2,5mm2 aangezet en op de aardrail aangesloten.

Ik heb het AOP en de CAI splitter vanavond aan de aardpen geaard. Het TV beeld is niet slechter geworden, dus baat het niet, dan schaadt het niet. Opmerkelijk vind ik het wel, dat die aardaansluitingen bij een groot deel van de Nederlandse gebruikers kennelijk niet aangesloten zijn.

De ABB overspanningsbeveiliging waar ik in eerste instantie mijn oog op had laten vallen blijkt uit het leveringsprogramma te zijn. Dit zou de vervanger zijn: https://library.e.abb.com/public/9bfc7a4d349a471785257e15003f6a4e/2CTC…

Voor jullie waarschijnlijk gesneden koek, maar ik vond dit ook wel interessant: https://www.aegon.nl/sites/aegonnl/public_files/external/pdf/PDF-SEO/m… Jammer dat de NPR8110 dan weer zo'n document is dat je moet kopen.

Ik ga mijn schoonzusje vragen zo'n TII 212 uit de USA mee te brengen als ze volgende maand deze kant op komt. Dat ding kost nog geen 20 Dollar, maar als ik het de verkoper laat opsturen komt er nog eens bijna datzelfde bedrag aan verzendkosten bij en dan vind ik het niet leuk meer voor iets dat mogelijk wel of mogelijk niet gaat helpen als er mogelijk wat gebeurt.

had die overspanning zelf overgehouden uit een oude verdeelkast. heb van die 4 overspanning beveiliging 2 setjes van 2 stuks gemaakt voor de 2 groepen met veel apparatuur erop.

hopelijk nooit nodig die dingen, maar het is er iig.. van de week was er weer een klant met inslagschade, was nog een buur van de vorige inslag, maar was op vakantie toen. modem stuk, digi tv ontvanger, en nog wat keukenapparatuur.

de goedkoopste overspannings beveiliging die ik zie zijn van emat, 18 euro per enkele module..

Op 2 juli 2016 00:04:17 schreef testman:
had die overspanning zelf overgehouden uit een oude verdeelkast. heb van die 4 overspanning beveiliging 2 setjes van 2 stuks gemaakt voor de 2 groepen met veel apparatuur erop.

hopelijk nooit nodig die dingen, maar het is er iig.. van de week was er weer een klant met inslagschade, was nog een buur van de vorige inslag, maar was op vakantie toen. modem stuk, digi tv ontvanger, en nog wat keukenapparatuur.

de goedkoopste overspannings beveiliging die ik zie zijn van emat, 18 euro per enkele module..

Heb je een idee hoe het bij die klant misgegaan was? Via de 230V of via de kabel? Zat de kabel (AOP en splitter) aan de potentiaalvereffening?

Ik heb een ABB groepenkast. Kan ik daar elk merk overspanningsbeveiliging voor DIN rail instoppen, of ben je merkgebonden omdat het anders fysiek niet past?

dinrail is een standaard maatvoering die er al 30 jaar is. let wel op als je busboard hebt van abb, dat is met voeding via de dinrails. uit de aardlek via de dinrails de automaten in. echter kun je dan de overspanning bij de hoofdschakelaar bijzetten of achter de aardlek, als de overspanning beveiliging triggert tikt deze de aardlek of automaat eruit. direct op de hoofdschakelaar tikt de hoofdbeveiliging eruit, dat is minder als je een zekering hebt, en geen hoofdautomaat..

bij die klant was het zeker via de 230V binnengekomen, de modem was een glasvezel modem. de inslag was ook een paar deuren verder via de ketel gegaan, dus binnengekomen op 230V. evengoed was de oven dood, maar de magnetron op diezelfde wcd deed het nog wel..

Ja, busboard uit circa 1998. Twee keer zes modules met twee keer aardlekschakelaar. Op iedere groep van zes modules heb ik twee modules vrij. De aardleks zitten op een eigen DIN rail, samen met de beltrafo, zonder busboard. Daar heb ik plek vrij voor een overspanningsbeveiliging. De hoofdzekering is geen automaat, in ieder geval voor mij niet bereikbaar, daar verzegeld.

ah ja, de voorloper uit de 90's van het huidige busboard. die heb ik vaker voorbij zien komen, uitgefikt of verzopen door een lekkage.

als je hoofdkast dicht is, dan heb je een zekering. hoofdautomaten zijn altijd bereikbaar. die kwamen pas rond de eeuw wisseling..

Met dit soort dingen doe ik alles drie keer checken en vier keer controleren. Dat wat ik eerst aanzag voor hoofdschakelaar is een Okasel NC100B, 35A. Nou lijkt het erop dat dat merk niet meer bestaat, maar het lijkt toch een 35A zekeringsautomaat.

dan heb je dus wel een hoofdzekering in automaatvorm. dat model was eind 90's heel normaal overigens. dat is een odink koenderink hoofdkast met dito automaat. die zijn nog G karakeristiek en breder als men ze tegenwoordig gebruikt, gaan er bij overbelasting later uit als een 18mm 40A C automaat die men tegenwoordig gebruikt.

denk dat je deze hebt, maar dan een enkele..

Inderdaad:

Op 2 juli 2016 00:04:17 schreef testman:

.... de goedkoopste overspannings beveiliging die ik zie zijn van emat, 18 euro per enkele module..

Als je de keuze had, los van prijs, welke zou je dan pakken:

OBO Bettermann 5093418
http://www.bornika.co/Upload/Documents/02%20OBO%20Bettermann/Product%2…

ABB 2CTB803972R1100
http://new.abb.com/products/2CTB803972R1100/ovr-t2-1n-40-275-p-qs

Van de EMAT E10149 heb ik geen spec's kunnen vinden.

Ik vind best grote prijsverschillen, niet alleen voor verschillende artikelen met schijnbaar dezelfde functie, maar zelfs voor hetzelfde artikel.