radiator koelfan 12v schakelen

Hallo, mijn auto heeft achter de radiator een mechanische koelfan aangedreven middels een visco-koppeling. Deze geeft niet altijd voldoende luchtstroomkoeling. Met name in de bergen bergopwaards achter wat langzamere auto's aan sukkelen geeft te weinig rijwind voor voldoende koeling.

Ik wil daarom een dubbele elektrische koelfan aan de voorkant van de radiator toevoegen aan het koelsysteem. Deze wil ik handmatig kunnen schakelen met een 3-weg schakelaar. Het idee is alsvolgt:
Stand 0 = uit
Stand 1 = alleen koelfan 1 aan
Stand 2 = koelfan 1 + 2 aan

Uiteraard wil ik dit schakelen met relais, maar dan wel op de juiste en nette manier. Echter houdt mijn kennis dan snel op en heb ik jullie hulp nodig.
Hoe kan ik met deze 3-weg schakelaar en de relais dit voor elkaar krijgen.

Ik heb een basis schema gemaakt welke aangevuld moet worden met jullie expertise. Wie kan mij helpen??

Waarom gebruik je de koelwatersensor niet voor de (automatische) aansturing van de fans?

Omdat ik het handmatig wil kunnen schakelen.
Ik wil zelf de controle hebben wanneer ik de fans in schakel.

een auto met mechanische koelfan voor de radiateur nog, doorgaans zit er niet een hele sterke dynamo in die wagens. zo'n radiateur fan doet een 15-20A dus houd daar rekening mee. ofwel bedrading en contacten van formaat nemen.

De auto heeft al een sterkere/zwaardere dynamo en accu die dat aan kan. Er zit o.a. een omvormer naar 220v in en nog meer "speelgoed" wat meer vraagt dan wat origineel nodig was voor de auto.
Het betreft trouwens een Mercedes-Benz 190E 2.6 6-cilinder uit 1987.

Op voorwaarde dat je schakelaar een dpdt met uit-stand is.
Met een NO en NC contact lijkt dat niet on-off-on
En het belangrijkste niet vergeten : zekeringen

[Bericht gewijzigd door OXO op (18%)]

ik zou een aparte zekering voor elke fan toepassen, anders word het meteen een grote.

Op dinsdag 7 januari 2025 23:02:02 schreef OXO:
Op voorwaarde dat je schakelaar een dpdt met uit-stand is.
Met een NO en NC contact lijkt dat niet on-off-on
En het belangrijkste niet vergeten : zekeringen

Bedankt voor je reactie. Uiteraard ga ik alles met zekeringen aansluiten.

Ik heb een schema gemaakt op basis van jouw tekening. Heb ik jouw schets zo goed begrepen? Zo ja, in mijn beleving geeft de oranje lijn dan bij inschakelen van de schakelaar in stand 1 ook al spanning aan relais 2? En dus schakelt fan 2 ook al in bij schakelaar stand 1. Of snap ik het niet?

Die oranje verbinding schakelt inderdaad de beide relaisspoelen parallel, zodat ze altijd samen actief worden.
Een mogelijke oplossing: in de beide draden (de rode en de oranje) naar de linkse relaisspoel een diode in serie zetten, bv. 1N5403. Misschien voldoet 1N4007 ook al.

Een detail: voor het beveiligen van de relaisspoelen volstaat een enkele zekering, tussen +Bat en de schakelaar. Vanaf de batterij vertrekt dan enkel draad naar een (bij te plaatsen?) zekeringenkastje, dat is wel zo elegant bij het bekabelen.

Ter inspiratie: in mijn jonge dagen reed ik met touringcars van Setra, die hadden voor de ventilator een schakelaar af/auto/aan.

En ooit reed ik zelfs met een DAF-vrachtwagen waar ik zelf als termostaat moest dienen door met een kettinkje een rolgordijn voor de radiator op of neer te halen...

[Bericht gewijzigd door Paulinha_B op (18%)]

Of snap ik het niet?

Mss is dit duidelijker ...
Nog steeds met de voorwaarde dat die EARU (?) een on-off-on is...

En hierbij mijn suggestie, de relais zijn wat ongebruikelijk getekend, in de gauwte.

@OXO: EARU is een aanbieder van electrospul op AliExpress, en in mijn ervaring niet de kwaadste. Maar de schets van de topicstarter toont duidelijk dat er wordt uitgegaan van heel gewone standaard automotive relais.

Oke, ik zie twee mogelijke oplossingen/toepassingen.

Oplossing Paulinha_B: gebruik maken van diodes in serie (zie schema 1)

Oplossing OXO: gebruik maken van een ON-OFF-ON schakelaar met 2NO2NC (zie schema 2)

Er zijn ondertussen een aantal verschillende schakelaars besteld. Diodes ga ik nog kopen. Als alles binnen is ga ik maar gewoon eens een test opstelling o.i.d. maken en bekijken of ik het voor elkaar krijg.

Ik heb nog nooit eerder met diodes gewerkt. Hoe kan ik die het beste aansluiten? Solderen? Zo ja, daar ben ik niet zo'n (koel)fan van. Of het ligt aan mijn afwezige soldeer-skills. Is er een andere manier van diodes plaatsen?

En de zekering vóór de schakelaar.

Of 2 aparte schakelaartjes nemen, dan kan je ze onafhankelijk of samen laten draaien.
En de bekabeling is dan wel heel simpel.

Op woensdag 8 januari 2025 13:50:44 schreef Paulinha_B:
En hierbij mijn suggestie, de relais zijn wat ongebruikelijk getekend, in de gauwte.

Logisch gezien kan het nog simpeler namelijk met maar 1 diode.
De horizontaal getekende diode kan weg en vervangen worden door een
doorverbinding.

EDIT: Blusdiodes toegevoegd.

vergeet ook de blusdiode niet voor de relais spoelen.

Dus een diode en blusdiode gezamenlijk plaatsen? Of is dan alleen een blusdiode voldoende?

Jullie merken...ik heb hier 0,0 verstand van.
Alle hulp en wijsheid is welkom!

@michiel: Ik zou aanraden ook blusdiodes te gebruiken. Die staan in normaal bedrijf in SPER over de relais spoelen. Of je nu 1 of 3 diodes moet kopen scheel nauwelijks in de prijs. Of je nu 1 of 3 diodes moet solderen, dat scheelt nauwelijks in de tijd die je kwijt bent.

@testman: Een schakelaar is gemaakt om zo nu en dan een vonkje te kunnen verwerken, het zal wel meevallen.

@vergeten: en als je zuinig wilt doen, kan je de linker blusdiode weglaten. Als het linker relais uitgezet wordt, dan staan de andere twee diodes in serie en beperken de spanning tot -1.2V terwijl dat met prive-blusdiode -0.6V had geweest. Dat boeit niet.

[Bericht gewijzigd door rew op (25%)]

Die blusdioden zijn hier niet spannend.
Als je relais met halfgeleiders stuurt is dat wat anders.
Daar zal 12V + inductiespanning wel een Vcemax, Vdsmax of Vkamax kunnen overstijgen.
Daarbij is delta-t een bepalende factor voor de inductiespanning bij afschakelen... en niks zo traag als een mechanisch contact... dus minimale inductiespanning.
Als dit schakelaartje geen 30V aan kan koop je het beter niet.

Wil je de originele fan helemaal weghalen? Want in je huidige tekening kun je de nieuwe ook allebei uitzetten.

Maar da's ook omdat ik mezelf ken: ik zou het aanschakelen regelmatig vergeten.

Op vrijdag 10 januari 2025 15:13:25 schreef r-p:
Wil je de originele fan helemaal weghalen? Want in je huidige tekening kun je de nieuwe ook allebei uitzetten.
Maar da's ook omdat ik mezelf ken: ik zou het aanschakelen regelmatig vergeten.

Je wordt gewaarschuwd: het koelwaterlampje gaat aan... :+

Op vrijdag 10 januari 2025 15:13:25 schreef r-p:
Wil je de originele fan helemaal weghalen? Want in je huidige tekening kun je de nieuwe ook allebei uitzetten.

Nee zeker niet, de originele fan blijft. Die doet zijn werk 99 van de 100 keer uitermate goed. Zoals gezegd is deze mechanisch en draait dus altijd en middels de visco-koppeling draait hij sneller of langzamer naar gelang van de temperatuur.
De elektrische fans ga ik dus alleen maar gebruiken in geval van wanneer ik de temperatuur op zie lopen naar een alarmerend niveau.

Op vrijdag 10 januari 2025 15:32:35 schreef Arco:
[...]
Je wordt gewaarschuwd: het koelwaterlampje gaat aan... :+

Haha....die heeft mijn Mercedes niet hoor. Is een old-skool auto zonder al te veel poespas van origine.

Hoe werkt dat met die diodes dan? Moet ik die allemaal apart met draad verbinden/solderen/koppelen op/tussen de bedrading? Of zijn daar speciale aansluit/montage manieren voor?

Mercedes, dat is nogal een merk. Ontwikkeld in Duitsland, bergen genoeg daar. Zou het koelsysteem onderbemeten zijn? Lijkt me sterk. Weet je zeker dat het koelsysteem optimaal werkt? Als het niet optimaal werkt is het toepassen van extra ventilatoren een oplossing die een bestaand probleem verdoezelt en mogelijk tot grotere problemen kan leiden indien niet opgelost.