OR-schakeling mbv diode

Voor een printplaatje (aansturing van oa een paar relais) heb ik een OF-schakeling nodig.
Met Google ben ik uitgekomen op een OR-gate / Diode logic gate.

Zie mijn schets hieronder.
- De relais getekend in dit schema moet inschakelen als OF ingang A OF ingang B is verbonden met 5 volt (of als beiden zijn verbonden). Dus als de schakelaar is ingedrukt.
- ingangen A en B zijn 2 schakelaars, die (naast deze OF-schakeling ook een relais (Omron G6AK of Hongfa HFD2-L bistabiel of vergelijkbaar), een LED en dus de ingang van deze OR-gate van signaal (5v) voorzien. Er hangen dus nog meerdere functies aan ingang A en B waardoor ze elkaar niet moeten beïnvloeden.

Vragen:
- Is dit de juiste oplossing? Want om hier ook 2 relais naast elkaar te zetten (bijv. 2x Omron G5V miniatuurrelais) kan ook, maar ik wil niet onnodig met relais werken als het ook anders kan, omdat het schakelaars zijn die ik ook pulserend wil kunnen gebruiken Dus korte bekrachtiging, en ik weet niet of een relais dat leuk vind (?).
- Ik heb hier gekozen voor 1N4007-diodes. Is dat een goede keuze, of kan ik deze beter vervangen door een ander type? (1N4148 lijkt me te licht hier? Onderbuikgevoel, ik heb er weinig verstand van...). En kan ik voor het miniatuurrelais wel gewoon een 1N4148 gebruiken?
- De pulldownweerstand R1 hoort erin lees ik om geen valse signalen te creëren. Welke waarde moet ik daarvoor nemen? een 10K net als de pullupweerstand bij een Arduino?
(de G6K die ik wil schakelen trekt 21mA en heeft een coil resistance van 237 ohm bij 5V)

Mocht ik wel 2x een relais moeten gebruiken zou dan zoiets een oplossing zijn?

Een 1N4001 voldoet ook. Die is 50 Volt i.p.v. 1000. Ik zou D3 dan ook vervangen voor een 1n4001. R1 kan je voor die 5 Volt op 2K, 2.5mA door R1, houden. Een 6 Volt (fiets) lampje kan ook nog voor R1, heb je gelijk een indicator. :P Je OR uitgangen op het relais zijn dan 3-4 en 6-5. Op 3-2 en 6-7 is het een NOR.

Onderste schema lijkt mij nodeloos veel relais te kosten.

Dit schema werkt gewoon. :) Eenvoud siert de ware ontwerper.. :P

R1 is overbodig, de relaisspoel is met 236Ω echt wel laagohmig.
> 4mA zie ik als storingvrij.
En verder een 1N4148 of een BAT85
Waarom een relais en geen transistor?

[Bericht gewijzigd door OXO op (13%)]

Je kunt dit wel als een OR zien maar feitelijk heb je gewoon 2 voedingen en om ze tegen elkaar te beschermen zitten er diodes tussen. Die pull up is helemaal niet nodig, een relais is geen logische poort die bij wat fantoom spanning per ongeluk reageert. Die heeft gewoon stroom nodig en die loopt er alleen als een van de voedingen of beide aanstaan.
Welkom in de analoge ontwerp-wereld :-)

Op woensdag 14 januari 2026 05:51:03 schreef mel:
Dit schema werkt gewoon. :) Eenvoud siert de ware ontwerper.. :P

:o Ik dacht altijd dat het was: "een fout siert de ware ontwerper"...

Bedankt voor de snelle reacties allemaal!

Wel of geen pulldownweerstand R1: daar kwam ik tegenstrijdige video's over tegen op YT. Een aantal hadden het schema gewoon simpel (2 diode's aan elkaar geknoopt en verder niets), anderen gaven resoluut aan dat er een weerstand achter moest naar GND om storingen te vermijden.
Maar als ik jullie zo begrijp is die bij een schakeling met diode's helemaal niet nodig? Of zijn hier de meningen ook verdeeld, omdat @harry64 wel een weerstandswaarde noemt?

Op woensdag 14 januari 2026 03:54:40 schreef harry64:
... R1 kan je voor die 5 Volt op 2K, 2.5mA door R1, houden. ....

En dat geldt dus ook als ik een kant-en-klaar relaisbordje ga aansturen zoals deze: https://www.tinytronics.nl/nl/schakelaars/relais/relais-modules/5v-rel… (ingesteld als hoog-actief)? Die trekt 5mA door de in-poort volgens de beschrijving.

En is dit ook zo als ik de 5v vervang door 12v ga ik vanuit? Want ik bedenk me dat ik verderop in het schema ook nog hetzelfde wil gaan doen met 12v. Daar wil ik dit bordje schakelen: https://www.tinytronics.nl/nl/schakelaars/relais/relais-modules/12v-re….
En als daar dan wel een weerstand bij moet (of mag), wat zou daar de waarde van zijn? (of hoe bereken ik dat?)

Hou er rekening mee dat je wat spanning verliest.

Als het relais "minimaal 4V" nodig heeft om aan te trekken werkt het onder normale omstandigheden... totdat de voeding ineens een keer niet precies 5V of meer is, maar slechts 4.5. Nu krijgt het relais maar 3.9V. (neem dan ook nog wat spanningsval over de uitgang A/B die het aanstuurt en je zit /echt/ onder de grens.)

Op woensdag 14 januari 2026 08:57:42 schreef Oudholland:
Maar als ik jullie zo begrijp is die bij een schakeling met diode's helemaal niet nodig? )

Nee, daar gaat het niet om. Het gaat er om dat je hier een relais aanstuurt achter de diodes. Dat is een onderdeel wat zelf al als een weerstand reageert. Een extra weerstand is niet nodig. Een gemiddeld logisch poortje trekt zo weinig stroom dat als er 5V op de ingang heeft gestaan en plots gaan beide ingangen (A/B) laag, dan sperren beide diodes. Maar de ingang blijft gewoon 5V: er is een stroompje nodig om de spanning te doen zakken. De poort-ingang doet dat niet en de diodes ook niet. Dan heb je een weerstandje nodig om er voor te zorgen dat de spanning 0V wordt.

[Bericht gewijzigd door rew op (51%)]

Even over het originele diode-schema:
Waar stuur je het mee aan? Direct uit logica? Die kunnen vaak meer stroom sinken dan sourcen, en hebben dan ook vaak minder spanningsverlies. Dan zou ik het relais naar de +5V zetten en de diodes omdraaien (D3 laten zitten natuurlijk). Die weerstand is niet nodig, een relaisspoel heeft al een weerstand en is niet gevoelig voor storing.

Dan is die diode schakeling prima. Goedkoop, eenvoudig en betrouwbaar.

Die relais bordjes hebben zo te zien electronica aan board. Je stuurt daarop dus niet direct dat relais aan. Als daar een pull-down nodig zou zijn zou ik verwachten dat die al op het bordje zit.

[Bericht gewijzigd door fred101 op (28%)]

Bijna de zelfde printjes gebruik ik ook in een orgel.
Er zit een optocoupler op dus er moet wel wat een paar mA lopen.
Werken prima, alleen verwacht niet te veel van die relais, dat zijn geen omrons...
Heb er al een kapot gehad.

Op woensdag 14 januari 2026 08:57:42 schreef Oudholland:
omdat @harry64 wel een weerstandswaarde noemt?

Ik had over de noodzaak van die weerstand niet verder nagedacht. Echter de eerder genoemde logica dat de relaisspoel ook al een weerstand is maakt die R1 wel overbodig i.d.d.

- ingangen A en B zijn 2 schakelaars,

Als dat schakelaar zijn dan zijn de diodes niet eens nodig. Want de schakelaar is open of dicht. En er kan geen stroom terug de schakelaar aan.

Als die spanning van een IC zou komen dan moeten die diodes er wel tussen.

- Ik heb hier gekozen voor 1N4007-diodes. Is dat een goede keuze, of kan ik deze beter vervangen door een ander type? (1N4148 lijkt me te licht hier? Onderbuikgevoel,

Een 1N4148 kan continu 0,3A en ik denk niet dat je relais zoveel stroom trekt.
Over de relais hebt je nu wel een 1N4148 staan en als dat relais meer als 300mA trekt dan is die te licht.

De diodes zijn wel nodig, want TS schrijft in zijn openingspost dat de schakelaars ook andere dingen schakelt.
Weerstand R1 is wel overbodig.

[Bericht gewijzigd door ohm pi op (13%)]

Wederom bedankt voor de vele en snelle reacties! Ik ben op andere fora wel anders gewend, dus dit is wel een warm welkom weer hier...

Op woensdag 14 januari 2026 09:29:09 schreef Hoeben:
Even over het originele diode-schema:
Waar stuur je het mee aan? Direct uit logica? Die kunnen vaak meer stroom sinken dan sourcen, en hebben dan ook vaak minder spanningsverlies. Dan zou ik het relais naar de +5V zetten en de diodes omdraaien (D3 laten zitten natuurlijk). Die weerstand is niet nodig, een relaisspoel heeft al een weerstand en is niet gevoelig voor storing.

Dan is die diode schakeling prima. Goedkoop, eenvoudig en betrouwbaar.

Voor de beide schakelaars A en B zit puur een voeding van 5V. Ik gebruik zo'n DIN-rail-voeding in de definitieve schakeling denk ik, dat is makkelijker inbouwen dan een USB-telefoonoplader oid. Maar dus puur analoge componenten.

Op woensdag 14 januari 2026 17:50:45 schreef benleentje:
Als dat schakelaar zijn dan zijn de diodes niet eens nodig. Want de schakelaar is open of dicht. En er kan geen stroom terug de schakelaar aan.

Op woensdag 14 januari 2026 18:03:23 schreef ohm pi:
De diodes zijn wel nodig, want TS schrijft in zijn openingspost dat de schakelaars ook andere dingen schakelt.
Weerstand R1 is wel overbodig.

Inderdaad, er zit nog eea aan vast geknoopt tussen de schakelaar en de diodes. Als ik het signaal van B zomaar zou doorverbinden met de uitgang van schakelaar A zou het niet goed gaan in de rest van het schema. Vandaar mijn tekening met de diodes.

Op woensdag 14 januari 2026 09:05:36 schreef rew:
Het gaat er om dat je hier een relais aanstuurt achter de diodes. Dat is een onderdeel wat zelf al als een weerstand reageert. Een extra weerstand is niet nodig.

Op woensdag 14 januari 2026 10:37:14 schreef fred101:
Die relais bordjes hebben zo te zien electronica aan board. Je stuurt daarop dus niet direct dat relais aan. Als daar een pull-down nodig zou zijn zou ik verwachten dat die al op het bordje zit.

Er is weinig op het www te vinden over deze bordjes qua schema, maar wat ik er ooit van gevonden heb is dat ze beginnen met een optocoupler. Klopt het dan nog steeds dat er geen pulldownweerstand nodig is omdat deze van zichzelf al als weerstand werkt, of is dat dan niet?

Op woensdag 14 januari 2026 09:05:36 schreef rew:
Hou er rekening mee dat je wat spanning verliest.

Als het relais "minimaal 4V" nodig heeft om aan te trekken werkt het onder normale omstandigheden... totdat de voeding ineens een keer niet precies 5V of meer is, maar slechts 4.5. Nu krijgt het relais maar 3.9V. (neem dan ook nog wat spanningsval over de uitgang A/B die het aanstuurt en je zit /echt/ onder de grens.)

Kan ik dan beter een Schottky Diode (zoals de 1N5822) gebruiken ipv de 1N4007?
Wat ik daarvan lees is dat de spanningsval daarvan minder is. Alleen is de doorgangsstroom op papier daarvan wel hoger (2 mA ipv 5 uA). Of is dat het maximale op basis van de uitersten van de capaciteit, en zal ik hier in dit geval niets van merken?
(dat laatste baseer ik op https://www.circuitsonline.net/forum/view/143283 waarvan ik zo begrijp dat het in de praktijk niet zoveel scheelt (?)

Schottky-diodes zijn een mogelijkheid. Daarnaast zou u ook een 4.5V-relais kunnen kiezen, i.p.v. een 5V.

Combinatie geeft mogelijk de meest betrouwbare oplossing.

Schottkys zijn er in alle soorten en maten. Sommige hebben een hoge reverse leakage current (80mA ofzo) andere lekken een paar nA. Dat doorlekken is "tegen de stroom richting" en vaak bij een opgegeven spanning Die stroom moet jou bron kunnen sinken. Maar bij gebrek aan informatie over jou project, anders dan 5V, kan ik daar weinig over zeggen. Geef eens het hele schema.

Jou 1N5822

Zoals je ziet geen geschikte keus als je de onbekende opto met een onbekende stroom gaat aansturen. Als gok ergens tussen de 3 en 50mA afhankelijk van de current transfer ratio van de opto. Bij 3mA prima maar bij 20mA zit je al op 1V. Die opto zal een tor of mosfet aansturen of mogelijk direct het relais? Onbekende China productie zonder enige data betekent gewoon gokken. Maar ja, het kost niet voor niets nagenoeg niks.

Ook moet de diode de reverse spanning aankunnen en niet gaan "zeneren", dit is meestal geen punt bij 5V maar als je AI laat zoeken en die met een of andere exoot komt kun je dat beter even controleren.

Niet alle schottky's hebben een lage Vf (forward voltage drop) Er zijn er die 1V doen en andere die maar 0,1V halen maar alles is afhankelijk van de stroom er doorheen. Bijna geen stroom = lage Vf , een hele hoge stroom = hoge Vf. Daarom vind je in datasheets altijd "Vf @ bepaalde stroom" En vaak staan er grafiekjes van Vf bij bepaalde stroom. (edit: er stond onzin, nu gecorrigeerd)

Je kunt daar vaak op selecteren in parametrische zoek engines zoals bv Mouser en Farnell gebruiken. (want die jongen hebben duizenden verschillende diodes. bv hier Farnell: De keuze uit meer dan 10000 schottky diodes, leef je uit :-) (zitten een hoop doublures in omdat ze ze ook in verschillende aantallen, verpakkingen en verschillende merken verkopen maar dan nog zijn het er erg veel.)
https://nl.farnell.com/c/semiconductors-discretes/diodes-rectifiers/sc…
Maar daar kun je als hobbyist niet bestellen en de winkels die dat wel doen hebben meestal maar een paar verschillende.
Deze heeft denk ik de juiste specs op basis van de zeer beperkte info van jou project, te weten 5V en de stroom door een opto of direct door een relais. (wat verschil in Vf betekent)
https://www.farnell.com/datasheets/3775987.pdf
Dit is de grafiek voor Vf @ If, je ziet Vf tegen stroom erdoor en bij de temperatuur van het onderdeel tgv de stroom erdoor. (Opgestookt vermogen P=IfxVf)

De relais-soep wordt niet zo heet gegeten als die wordt opgediend: alle relais trekken aan op grofweg 65% van de nominale spanning, sommigen zelfs op 50%...

Op donderdag 15 januari 2026 09:20:07 schreef fred101:
Bijna geen stroom = hoge Vf , een hele hoge stroom = hoge Vf en ergens daartussen is hij op zijn laagst.

?

Foutje bedankt, ik zat met heel wat anders in mijn hoofd. De Vf wordt natuurlijk steeds hoger als de stroom stijgt.

Dit is zoals ik het zou doen. Het relais niet direct via de diodes aansturen, maar er een transistor tussen zetten met het relais in de collectorleiding. Transistor T1 kan eigenlijk elk type NPN zijn. Zelfs de (voor mij, uit de oude doos) bekende BC547B zou al voldoen met een max. collectorstroom van 100 mA. Versterkingsfactor is hoeft ook niet groot te zijn, bij 1 kOhm ingangsweerstand loopt er ca 3 mA basisstroom t.b.v. ca 25 mA collectorstroom. Ik weet het, het is echt een basic schakeling, maar ik zag het nog niet bij de mogelijke oplossingen geopperd.

Wat is het voordeel van het gebruik van een transistor hier?
Ik zie er geen behalve: meer onderdelen, meer ruimte, meer kans op fouten en defecten.

Als we zo gaan beginnnen ....

Zonder elektronica ;)

@Hensz
Het voordeel is, dat de correcte werking van het relais veel minder afhankelijk is van de ingangsspanning.

En als ik het vergelijk met de tweede schakeling in de startpost, waar 3 relais werden toegepast, dan is het zeker winst.