FM antenneversterker

Hoe ver staat de antenne van de tuner? Antenneversterkers zijn zinvol als die afstand groot is.
Het is ook nog niet zo eenvoudig een versterker te maken die het signaal meer versterkt dan de ruis.. tenzij er een wonderchip bestaat die ik (nog) niet ken .

O ja, wat voor tuner is het? Als die al een hele gevoelige ingang heeft dan wordt het niet meer beter met een versterker.

https://www.oocities.org/toddemslie/bf981_preamp.html

Mogelijk is dit ontwerp van Todd Emslie geschikt voor u? Het is een op afstand afstembare 3m voorversterker. Jaren geleden ben ik van plan geweest deze pre-amplifier te bouwen maar is er nooit van gekomen.

De BF981 is niet meer zo gangbaar als hij destijds was maar er moet nog wel aan te komen te zijn; of aan moderne (SMD) vervangers.

De gain is zo te zien niet instelbaar, maar dat kan waarschijnlijk geïmplementeerd worden door de spanning op G2 te variëren?

Oh ja - en wat Kris van Damme al zegt: een antenneversterker hoort bovenin de antennemast te staan - het enige wat hij doet is coax-verliezen opheffen. Vandaar dat opfstand-bedienbaar belangrijk is.

In het dichtbevolkte Nederland, met z'n vele (sterke) FM-zenders, zou het middel van een antenneversterker wel eens erger kunnen zijn dan de kwaal. Met als gevolg oversturing, intermodulatie/kruismodulatie, .... Ik zou zelf pas gaan nadenken over een antenneversterker nadat ik een goede, draaibare 3m-richtantenne op het dak (of nog beter: hoge mast) zou hebben staan.

Inderdaad een versterker gebruik je om kabelverliezen te compenseren bij gebruik van hele lange coax kabels. En dan de afstembare versterker bovenin de mast monteren. De beste versterker is een hoog geplaatste antenne.

edit: reactie op Kris

Nog twee versies:
https://archive.org/details/elektuur-1984-1987/Elektuur_272_1986_06/pa… (niet afstembaar)
https://archive.org/details/elektuur-1984-1987/Elektuur_273_274_1986_0… (afstembaar)

BTW, dit vraagt wel enige ervaring met VHF schakelingen, en de antenne blijft de beste versterker.

Op maandag 11 mei 2026 13:53:06 schreef deeaiwai:
Ik wil graag de versterking zelf instellen zodat bepaalde lokale zenders niet te veel versterkt worden. Zwakkere zenders wil ik een extra zetje kunnen geven.

De voorversterker versterkt breedbandig (hele FM Band) ongeacht waarop je je ontvanger afstemt. Die lokale (relatief sterke) FM zender wordt dus altijd mee versterkt, wat tot oversturing kan leiden in je ontvanger.
Selectief is zo'n versterker niet. Dus je zal steeds met de "versterkingsfactor" moeten spelen.

De tuner staat zo'n 7meter van de antenne af. Aangezien de opstelling hiervan niet optimaal is of gemaakt kan worden wil ik met de versterker winst halen. Ik merk dat zenders van dichtbij goed te ontvangen zijn maar op grotere afstand minder.

Het filter wat jij, denk ik, zoekt is een notch filter gecombineerd met een in breedte instelbaar filter en instelbare verzwakkers. Niet een versterker. (of niet alleen een versterker) De versteker kun je sim[pel maken met een IC maar dat is SMD spul en vereist een goed PCB ontwerp. Ik gebruik het in een zelfbouw meetzender om een vaste 10dB versterking te krijgen.
Als je schema's wilt zou je eens kunnen kijken naar de schema's van Zendamateur ontvangers. Die gebruiken vaak een aantal inschakelbare filters.

Maar dit bouwen is niet eenvoudig. Ik heb de nodige filters gebouwd en ontworpen maar mijn eerste poging was voor een simpele zelfbouw tranciever Ik kreeg dat filter pas goed toen ik de beschikking kreeg over een spectrum analyser met tracking generator(en hulp van iemand die hem kon "lezen" en bedienen. . Latere filters heb ik altijd met behulp van een VNA gebouwd. Op die frequenties heb je al een hoop last van paracitaire eigenschappen van onderdelen dat je weinig aan een schema hebt als je niet minstens over een echte LCR meter, FM moduleerbare meetzender en 500MHz scoop beschikt. En nog belangrijker, goed thuis bent in RF/netwerk theorie.

Een betere optie zou een SDR ontvanger zijn met 3 meter bereik. Daar heb je software filters. https://www.deltron.nl/products/moonraker-sdr-3000-sdr-ontvanger?varia…

Een ding om rekening mee te houden. Ik had een Racal RA17 met super goede externe filtering. Het probleem was dat ik veel zenders niet vond omdat je ze pas hoort als je weet waar ze zitten en om de filters goed in te stellen moest je het signaal eerst horen of exact de frequentie weten. Dat was een beetje een kip-ei situatie.

wil graag de versterking zelf instellen zodat bepaalde lokale zenders niet te veel versterkt worden. Zwakkere zenders wil ik een extra zetje kunnen geven.

Is zinloos bij FM omroepzenders. Dan heb je meer aan een 12 element Yagi antenne gemonteerd op een rotor dan kan je kiezen om de zender sterker binnen te krijgen.

Een FM front-end is al heel gevoelig (met een AGC regeling om die niet dicht te drukken bij sterk signaal)

Extra versterking tussen antenne en front-end zorgt voor meer ruis, vervorming cq. kruismodulatie.
Typische dingen waar beginners over struikelen, meer versterking=beter, denken ze.

De tuner staat zo'n 7 meter van de antenne af.

Wat voor antenne gebruikt u, en hoe opgesteld?

En welk merk/type coax? Want met name hier is waarschijnlijk wel heel gemakkelijk een paar dB signaalwinst mogelijk, als de huidge coax 'bouwmarktkwaliteit' is. Een goede coax (niet goedkoop, en ook niet dun en flexibel) kan al een flinke slok op een borrel schelen in het verkleinen van de signaalverliezen. En die verliezen wegen juist heel erg zwaar door bij de zwakke signalen (vanwege de FM-drempel bij ontvangst).

V.w.b. antenneversterkers: meer signaal is niet automatisch beter, toch zeker niet met een gevoelig front-end. Het gaat om de signaal-ruis afstand: in hoeverre komt het signaal boven de ruisvloer (en andere storende signalen) uit. Een antenneversterker betekent hierdoor juist vaak een verslechtering van de ontvangst, omdat hij de ongewenste signalen net zo hard mee versterkt.

Overigens, n.a.v. Fred101, bij m'n zelfgebouwde afstembare antenneversterkers kon ik altijd wel horen aan het veranderende ruisniveau of de versterker 'op frequentie' stond.

Hieronder: ah, de BFG65 Daar heb ik ooit een TV-antenneversterker mee gemaakt, in de hoop het signaal van de ingebouwde sprietantenne wat op te krikken. Hielp ook niet

'Experience: the ability to recognize a mistake when you make it again'

[Bericht gewijzigd door nonius op maandag 11 mei 2026 22:46:20 (19%)]

Op maandag 11 mei 2026 20:06:56 schreef vergeten:
[...]De voorversterker versterkt breedbandig (hele FM Band) ongeacht waarop je je ontvanger afstemt.

De voorversterker kan breedbandig zijn, maar er zijn ook een paar afstembare versterkers gepost.
En daarmee kan je, samen met een draaibare antenne, binnen een paar honderd kHz naast een sterke zender een zwakke zender beter ontvangen.

Op maandag 11 mei 2026 20:27:27 schreef fred101:
Het filter wat jij, denk ik, zoekt is een notch filter gecombineerd met een in breedte instelbaar filter en instelbare verzwakkers. Niet een versterker. (of niet alleen een versterker)

Of een afstembare versterker met goede selectiviteit, wat met een BF981 wel mogelijk is.

Maar dit bouwen is niet eenvoudig. Ik heb de nodige filters gebouwd en ontworpen maar mijn eerste poging was voor een simpele zelfbouw tranciever Ik kreeg dat filter pas goed toen ik de beschikking kreeg over een spectrum analyser met tracking generator(en hulp van iemand die hem kon "lezen" en bedienen. .

Oh dear .

Ik vond net mijn Elektuur bouwsel met een BFG65 terug: https://archive.org/details/elektuur_1988_1991/Elektuur_295_1988_05/pa… Deze is in 1988/89 gebouwd zonder meetapparatuur en werkte meteen. Met een beetje HF ervaring lukt het wel om iets werkens te krijgen.

Zonder ervaring wordt het helaas kansloos, al heb je een hok vol meetapparatuur.

De voorversterker kan breedbandig zijn,

Al medio jaren '80 werd door de RCD een breedbandige antenneversterker als 'niet conform de huidige stand der techniek' beschouwd door de RCD. We zijn ondertussen 40 jaar verder, dus dat zal alleen maar nog meer relevant zijn nu....

Achtergrond: onze buurman was zendamateur (D-machtiging) medio jaren '80. De andere buren klaagden over storing op hun TV wanneer hij op de 2m zond - niet zo raar want hemelsbreed stonden hun antennes maar een paar meter uit elkaar. Nadat ze geklaagd hadden bij de RCD over storing, kwam die kijken en meten. Ironisch genoeg voldeed de 2m-zender aan alle wettelijke eisen, maar niet de goedkope, breedbandige antennversterker van de klagende buren: die versterker ging totaal over z'n nek ging van zo'n sterk signaal buiten de band.

'Sorry meneer, de storing op uw TV is uw eigen schuld, moet u maar een versterker kopen die voldoet aan de huidige stand der techniek'.

Zelf zagen de buren het toch echt anders: het kon niet aan hun antenneversterker liggen, ze bleven volhouden dat het door de zender van hun buurman kwam.

Tsja, probeer het grootsignaalgedrag van goedkope breedbandversterkers maar eens aan een leek uitgelegd te krijgen. Of het 3e orde interceptpunt (IP3)....

Op maandag 11 mei 2026 13:53:06 schreef deeaiwai:
Omdat ik nog steeds mijn FM tuner gebruik

Weet je toevallig ook welke tuner (merk, type) dat is? Dan kunnen wij het schema opzoeken (of dat mag je natuurlijk ook zelf doen ) en eens kijken wat haalbaar is.

Een eenvoudige ontvanger, zonder HF-versterking¹ en maar één afstemkringetje in het front end, kan echt wel baat hebben bij een goede, afstembare, HF-versterker. De combinatie wordt dan zoiets als de ingang van betere ontvangers.

--
¹Er zit in eenvoudige tuners meestal wel een tor tussen antenne en mengtrap, maar die zit daar hoofdzakelijk om de antenne aan te passen en om al te hinderlijke straling van de oscillator naar de buitenwereld te voorkomen. Niet zozeer voor een beter ruisgetal.

De antenne die ik gebruik is een omnidirectionele. Ik snap dat een yagi het beste zou zijn echter heb ik hiervoor geen plaatsingsmogelijkheid. De versterking, ik snap en begrijp de adviezen en kunde van de pro's, eenvoudig te blijven aangezien ik geen hoogfrequente dingen kan afregelen. Het probleem zit hem ook in het feit dat ik tegen een heuvel aan woon en net van deze kant wil ik zenders ontvangen. Maakt het allemaal niet makkelijk.

In princiepe is de beste mogelijkheid get gebruik van een roteerbare antenne installatie. loiefst met met wat meer directoren. Ik kon daarmee zelfs Lille in mono ontvangen in het centrum van Roterdam.

Mocht je bovendin nog Britse zenders willen ontvangen, dan zal je die antenne nog kantelbaar moeten maken, want daar aan de overkant is het signaal (voor zover ik mij herinner) verticaal gepolariseerd.

want daar aan de overkant is het signaal (voor zover ik mij herinner) verticaal gepolariseerd.

Da's mooi, want dat is het hier ook

Vroeger zonden FM-zenders hier met horizontale polarisatie uit, maar dat is al een hele tijd niet meer.

OP: een rondstraler is verre van ideaal. Een eenvoudige (gevouwen) dipool is al simpel te maken. In bijlage een foto van het exemplaar dat ik ooit gefröbeld heb, van een stukje 300-ohm lintlijn en een afvalstukje electrabuis.

Kwaliteit van de coaxkabel kan ook een grote invloed hebben op de signaalverliezen.

Aangezien de FM-band onder het kopje zicht verbindingen valt, zal je met een versterker ook niet over die heuvel heen kunnen kijken.

Een heuvel hoeft niet persé het einde te betekenen van de ontvangst.

Heb zelf enige tijd halverwege een (voor Nederlandse begrippen redelijk grote) heuvel gewoond (Brabantse Wal), waarbij ik volgens de theorie in de radio-schaduw woonde van veel stations, maar toch prima ontvangst had.

Wat me nog het meest verbaasde was dat ik desondanks ook nog ATV-signalen op 23cm goed kon nemen en verzenden, terwijl ik in de schaduw zat voor de ATV-repeater (10GHz lukte niet).

Dus zo heel zwart/wit is het niet. Feit blijft dat een heuvel nooit bevorderlijk is voor de signaalsterkte.

Op dinsdag 12 mei 2026 12:58:50 schreef nonius:
[...]

Da's mooi, want dat is het hier ook

Vroeger zonden FM-zenders hier met horizontale polarisatie uit, maar dat is al een hele tijd niet meer.

OP: een rondstraler is verre van ideaal. Een eenvoudige (gevouwen) dipool is al simpel te maken. In bijlage een foto van het exemplaar dat ik ooit gefröbeld heb, van een stukje 300-ohm lintlijn en een afvalstukje electrabuis.

Kwaliteit van de coaxkabel kan ook een grote invloed hebben op de signaalverliezen.

Heb je hier een tekening van met de maten en toegepaste onderdelen?

Voor verticale polarisatie is de dipool van @Nonius óók gewoon een rondstraler.

--
Voor slechts zeven meter is iedere normale 'tv-coax' (van de laatste tientallen jaren) prima; die verschillen ga je op zo'n kort stukje niet merken.

Heb je hier een tekening van met de maten en toegepaste onderdelen?

Niet echt. Was een 'build it as you go' project met onderdelen die toevallig in de rommelbakjes lagen; varkensneusje als 1:4 balun was afkomstig uit een oude buizen-TV, maar baluns 300:75 ohm zijn ook gewoon te koop. De gevouwen dipool is met een griddipper afgeregeld op het midden van de 3m-band.

Heb net even de lengte van mijn exemplaar opgemeten, is 125cm. (de PVC-buis is een paar cm langer) 125cm/0.82 = 152 cm, da's inderdaad een halve golflengte (0.82 is de velocity factor van die lintlijn, ook wel verkortingsfactor genaamd). Zie schets in bijlage.

Maar zoeken naar 'diy build antenna 300 ohm folded dipole' zou genoeg resultaten moeten opleveren, met afmetingen en onderdelenlijst.

Voor slechts zeven meter is iedere normale 'tv-coax' (van de laatste tientallen jaren) prima; die verschillen ga je op zo'n kort stukje niet merken.

Ik zou zelf eigenlijk heel graag hier een fotootje zien van de gebruikte coax (met name een stukje gestript, zodat we de ommanteling kunnen bekijken). Ik heb coax gezien die die naam nauwelijks waardig is. En RG174 is technisch gesproken ook coax....

OP noemt z'n huidge antenne een rondstraler maar dat zegt niet zoveel. Zou zelfs gewoon 'een stukkie draad' kunnen zijn (overigens, een stukkie draad werkt voor mij prima). Zou me, zonder de exacte antennesituatie beter te kennen, niet eens verbazen dat het de 7m coax is die feitelijk als antenne fungeert....

Een foto van de huidige antenne zou ook welkom zijn.

De gebruikte kabel is een RG59 in combinatie met een Dynalab Magnum st2 antenne.

https://www.magnumdynalab.com/st-2-omnidirectional-fm-antenna/

[Bericht gewijzigd door deeaiwai op dinsdag 12 mei 2026 20:36:27 (29%)]

Daar is niets mis mee. De fabrikant overdrijft de voordelen ervan wel wat ('more signal to your FM tuner with less flutter and fading'), want deze antenne is zelf ook maar een halvegolf-antenne; maar de antenne is gewoon een prima, eindgevoede dipool.
En voor die 7m is RG59/U goed zat.

Het zou eigenlijk best interessant zijn als je ergens in de buurt de gevoeligheid van je tuner kon (laten) meten. Dan hoef je ons ook het merk ten type verder niet te vertellen.

Op dinsdag 12 mei 2026 12:58:50 schreef nonius:
[...]

Da's mooi, want dat is het hier ook

Vroeger zonden FM-zenders hier met horizontale polarisatie uit, maar dat is al een hele tijd niet meer.

[....]

Kan je nagaan hoe lang ik al geen omroep radio uit de aether heb geplukt....

Ik vind de Dynalab Magnum st2 antenne, aardig aan de prijs.
Ik zag hem voor 500 Euro aan geboden worden. Daar kun je zelf met wat huisvlijt voor weinig wat in elkaar knutselen. Ik heb hier zelf een oude FMdipool op zolder in het trapgat gehangen en via coaxkabel naar beneden gevoerd.