het recht om te repareren

Sommige mensen hebben vreemde ideeën over de levensduur van elektronische apparaten.
In 1995 had ik eens een heftige discussie met de financiële afdeling van een ambulancedienst over het vervangen van het mobilofoonnet. Dat was inmiddels 20 jaar oud en vertoonde diverse gebreken en viel minstens 1 maal per maand geheel uit. Het was nog te repareren omdat er van gesloopte mobilofoonnetten nog wat bruikbare delen bewaard waren en een transistor of een elco was ook nog geen ernstig probleem. Maar de betrouwbaarheid van het geheel was ronduit slecht.

De technische levensduur van zo'n mobilofoonnet werd door de fabrikant terecht op 10 jaar gesteld.
In de 10 jaar voorafgaande aan deze discussie was er vrijwel elk jaar op gewezen dat het systeem op zijn laatste benen liep.

Volgens de afdeling financiën kon het systeem nog best een paar jaar mee. "Repareer het maar" kreeg ik te horen.
Toen ik vroeg hoe de man dat met zijn privéauto deed, of die ook 23 jaar mee moest gaan was het antwoord "Nee, die vervang ik elke drie jaar". Toen besefte hij pas dat dat niet zo'n heel slim antwoord was.

Er trad een paar dagen later een ernstig defect op dat niet direct was te herstellen en het mobilofoonnet lag daardoor een hele week plat.
Toen kon er binnen 2 weken een nieuw mobilofoonnet worden neergezet.

Na een meer dan een eeuw van razendsnelle technische ontwikkeling zijn we waar we nu zijn.
Wat mij betreft is het niet realistisch te denken dat de situatie zoals hij nu is decennia zo zal blijven. Sommigen beweren zelfs dat we tegen allerlei grenzen aan zullen groeien.

Repareren zal niet terugkeren in de betekenis die het had, maar ik ben optimistisch en voorzie wel een overgang naar duurzaamheid. Producten en diensten die duurzaam omgaan met de beschikbare energie en grondstoffen. Repareerbaarheid kan daar een onderdeel van zijn, maar het hoeft niet. Als de fabrikant het afhandeld, en daarmee meer een dienst dan een product verkoopt, denk aan licht als dienst van Philips, is het ook goed.

Ik las onlangs een artikel in de Volkskrant over het leasen van spijkerbroeken.
Er schijnt een markt voor te zijn.
Dat zou met technische apparaten vermoedelijk ook kunnen, maar of je daar voordeliger mee uit bent? En wat gebeurt er met het apparaat (of spijkerbroek) als het defect of versleten raakt?

Nee, niet voordeliger. Minder kiloknallers. Verdrietig. De toekomst is grijs en saai.
Maar is het realistisch dat alles voor iedereen altijd maar "voordeliger" blijft worden ?

Voordeliger was een verkeerd gekozen woord. Ik bedoelde of daarmee het verbruik van grondstoffen kleiner wordt, de verspilling afneemt en het milieu minder wordt belast.
Vooralsnog zet ik daar vraagtekens bij.

Excuses, dan verstond ik u verkeerd. Dat is zo, van de verschuiving van een product naar een dienst verwacht ik an sich geen verduurzaming.

Maar het lijkt mij wel een praktisch uitgangspunt als er onder invloed van andere krachten verduurzaamd wordt.
Fabrikanten kunnen hun eigen product het beste repareren en recyclen, grote contracten afsluiten met (energie-) leveranciers etc.

Op 4 mei 2018 07:44:02 schreef evdweele:
Sommige mensen hebben vreemde ideeën over de levensduur van elektronische apparaten.

Volgens de afdeling financiën kon het systeem nog best een paar jaar mee. "Repareer het maar" kreeg ik te horen.

waar beleid ontbreekt, grijpen boekhouders de macht

Op 4 mei 2018 07:44:02 schreef evdweele:
Sommige mensen hebben vreemde ideeën over de levensduur van elektronische apparaten.
In 1995 had ik eens een heftige discussie met de financiële afdeling van een ambulancedienst over het vervangen van het mobilofoonnet. Dat was inmiddels 20 jaar oud en vertoonde diverse gebreken en viel minstens 1 maal per maand geheel uit. Het was nog te repareren omdat er van gesloopte mobilofoonnetten nog wat bruikbare delen bewaard waren en een transistor of een elco was ook nog geen ernstig probleem. Maar de betrouwbaarheid van het geheel was ronduit slecht.

De technische levensduur van zo'n mobilofoonnet werd door de fabrikant terecht op 10 jaar gesteld.
In de 10 jaar voorafgaande aan deze discussie was er vrijwel elk jaar op gewezen dat het systeem op zijn laatste benen liep.

Volgens de afdeling financiën kon het systeem nog best een paar jaar mee. "Repareer het maar" kreeg ik te horen.
Toen ik vroeg hoe de man dat met zijn privéauto deed, of die ook 23 jaar mee moest gaan was het antwoord "Nee, die vervang ik elke drie jaar". Toen besefte hij pas dat dat niet zo'n heel slim antwoord was.

Er trad een paar dagen later een ernstig defect op dat niet direct was te herstellen en het mobilofoonnet lag daardoor een hele week plat.
Toen kon er binnen 2 weken een nieuw mobilofoonnet worden neergezet.

Heb dit ook al meegemaakt. Probeer dit bij interventies ook altijd te melden: pas op geen wisselstukken meer, dit is een einde reeks,...

Bij grote bedrijven heb ik er geen compassie mee dat dit voorvalt, de managers moeten maar niet liggen slapen. En welbeschouwd hebben zij er ook geen last van, het zijn de operatoren die naar huis gestuurd worden en een tijdje technisch werkloos zijn.

Bij kleine bedrijven waar een machine defect geraakt net tijdens het druk seizoen dat is wat anders. Soms staan ze bijna in tranen of zitten ze bijna met de riek achter je aan.

Wel eens iets leuks meegemaakt: ik moest naar een (kleine) klant met een weegbrug met een heel oude aanduider(throughhole printen, ic's in voetjes,...). Was defect na een bliksem. Mijn baas zei: kijk even maar zeg tegen de klant dat we geen onderdelen meer hebben, wat ook zo was. Ze moeten de aanduider vervangen.
Ik doe de aanduider open, test een paar dingen, seriële communicatie naar printer was defect.
Klant komt naar mij toe, ik doe mijn uitleg. Die klant steekt zijn hoofd in de behuizing en zegt plots: 'ja maar, zou het niet kunnen die optocoupler zijn, ik heb die liggen, ga ik even halen en probeer het eens'.
Dat was het, helaas voor hen, niet. Maar ik stond er toch even van te kijken.

Op 4 mei 2018 06:52:33 schreef fcapri:
[...]
zelf een dom laptop keyboard die stuk gaat, kost je al vlot 150-200€ om te vervangen

Daar is de fabrikant voor het overgrote deel verantwoordelijk voor.

Mijn vorige laptop had een kapot toetsenbord (mechanisch defect, zelf gedaan). Nieuw exemplaar was minder dan 50 euro, en montage was 5 minuten werk.

Echter was dat een HP elitebook. Die dingen zijn (net als de meeste laptops van dat kaliber) redelijk gebouwd om op locatie gefixt te kunnen worden. Zit ook een ander prijskaartje aan.

Ding is inmiddels overigens 9 jaar oud en draait nog steeds bij mijn ouders.

Ik heb ook al een 11jaar oude hp staan. Wel al de helft van vervangen en ook zijn 6de accu al versleten. Hetgeen nog maar aantoond dat ze niet gemaakt zijn om 5-10 jaar te werken.

Collega op werk zijn klavier (dacht asus) was 189€. Heeft op ebay een recycled gekocht voor 35€. Met werkuren bij (klavier was hele bovenkant) zat die rond de 250€ bij hersteldienst en dat voor een laptoo van 3-4jaar oud

Op 4 mei 2018 06:52:33 schreef fcapri:
[...]

het kan, maar is dat nodig?
stel ik koop privé een pc van 900€, die werkt 3jaar en begint te falen. ga ik er echt geld tegenaan gooien om die te herstellen? als het een laptop is zal hoogstwaarschijnlijk het mainboard eraan zijn. 200-300€ om te swappen en dan nog steeds een 3jaar oude pc hebben waarvan de marktwaarde nihil is geworden. zelf een dom laptop keyboard die stuk gaat, kost je al vlot 150-200€ om te vervangen (laatste collega gehad die het vroeg, dus weer de prijzen)
stel, voor mijn bedrijf koop ik diezelfde pc, na 3jaar boekhoudkundig afgeschreven en geenenkele bedrijfsleider wil tijd en geld verspelen door met oude hardware op de baan te gaan. daarom worden ze ook elke 3jaar vervangen.

Boekhoudkundige afschrijving is (in Nederland) 5 jaar, technische levensduur vaak langer.

Een PC van 900 euro die na 3 jaar stuk is, is ook volgens de huidige normen absoluut niet conform. En zeer veel mensen laten die maken. De dagwaarde is in het slechtste geval 360 euro. Daar kun je nog best een voeding voor vervangen of harddisk + herinstallatie. Moederbord wordt al wat krapper maar is in sommige gevallen ook nog haalbaar. En mensen hikken ook aan tegen de vervangwaarde en het opnieuw inrichten, wennen aan nieuwe software, enz. Dat legt de lat vaak nog iets hoger. Afhankelijk van de klant begin ik bij een particulier na 5 tot 7 jaar over vervanging, maar niet iedereen wil dat en dan dring ik niet aan. Op zo'n moment kan een defect wel aanleiding zijn om ongezien te vervangen.

Bij een 3 jaar oude laptop moet je denken aan scharnieren die stuk zijn, harddisk die stuk is, eventueel DC-connector gaar. Je zou het mainboard kunnen vervangen, maar dat loont alleen bij dure types. De DC-connector zit soms op een los printje en soms niet. Als hij op het mainboard zit, is solderen opzich vaak te doen met conventioneel gereedschap.

Een laptoptoetsenbord hangt er nogal vanaf. Arbeid varieert van een kwartiertje tot enkele uren. Toetsenbord zelf varieert van 20 euro tot 300 euro. In de meeste gevallen blijf je makkelijk tot zeer makkelijk onder de 100 euro voor onderdelen+arbeid. Jouw collega had pech, of het aan de verkeerde reparateur gevraagd.

ja, een pc kan het misschien nog net, maar wil je na 3jaar nog met herstelde oude hardware verder? zoals ik hier net boven al schreef neemt een bedrijfsleider het risico niet. als die pc nog eens faalt, kost het per uur meer dan de waarde van dat ding.

Oftewel al de PC nog eens faalt, gaat hij alsnog weg. En de tijd dat je PC na 3 jaar hopeloos verouderd was, ligt al ver achter ons. Geen reden dus om hem meteen buiten te smijten.

mijn sony TV kostte 550€, werkt nu al een jaar of 4-5 probleemloos. als dat ding kapto gaat... koop ik een andere. voor 550€ heb ik nu al een veel beter, groter, zuiniger toestel, dus waarom nog houden.

5 jaar is denk ik wel conform voor die prijsklasse. Daarna nog 5 jaar 'recht om te repareren' support en ik ben al redelijk blij. En genoeg mensen die op die manier een goedkoop toestel overhouden voor de slaapkamer, logeerkamer, nageslacht dat op kot gaat, etc. Reparatie loont als die onder de tweedehandswaarde van het economisch verder afgeschreven toestel blijft. Ik schat voor jouw toestel de grens ruwweg op 75 tot 100 euro.

zelfde met wasmachienes, koelkasten, keukentoestellen... na 5jaar loont het herstellen niet meer, TENZIJ je het zelf goedkoop kan

En ook daar weer hangt het af van de prijsklasse. Conformiteit voor duurdere toestellen is ook nu al langer dan 5 jaar en simpele reparaties zijn alsnog gunstig in de reservetijd.

En let wel, bovenstaande is allemaal gebaseerd op de huidige situatie. Met relatief kleine veranderingen in de wetgeving kun je de zuinige consument en het milieu een aardig extra steuntje in de rug geven.

Ach, er is ook goed nieuws.

Ik heb vanochtend een oude server (1U, Intel, Xeon) van me uit een colocation rack bij XS4ALL gehaald. Deze is begin 2006 geïnstalleerd, heeft dus 12 jaar gedraaid en doet het nog steeds.

Vervangen door een veel goedkopere, virtuele machine, ergens in de cloud

de cloud heeft ook zijn nadelen en daar kom je pas achter als het te laat is..

evengoed, een server in een datacenter heeft een minder zwaar leven als bij een gemiddeld bedrijf in de omgebouwde berging naar serverruimte met krap berekende airco. datacenters hebben ruime airco, stroombackup en gefilterde lucht. vooral dat laatste laat pc fans langer leven..

Op 4 mei 2018 08:12:19 schreef evdweele:
Ik las onlangs een artikel in de Volkskrant over het leasen van spijkerbroeken.
Er schijnt een markt voor te zijn.
Dat zou met technische apparaten vermoedelijk ook kunnen, maar of je daar voordeliger mee uit bent? En wat gebeurt er met het apparaat (of spijkerbroek) als het defect of versleten raakt?

Engeland is een goed voorbeeld voor huurtelevisies omdat dat daar tientallen jaren de standaardmanier van televisiekijken was. Daar zag je dat goedkope import en mogelijk ook stijgende welvaart, een einde maakten aan grootschalige toepassing van dat businessmodel. Wel is het zo dat in de tijd dat huur populair was, er door veel fabrikanten gelet werd op repareerbaarheid en levensduur. Immers was het daar nadelig als een toestel kort meeging of slecht repareerbaar was. Ook het 'refurbishen' van TV's kwam daar voor, soms in extreme vormen: nieuwe modieuze kasten laten maken en daar economisch afgeschreven degelijke oude toestellen in stoppen. Vanuit het oogpunt van duurzaamheid is lease op minstens 3 manieren beter dan verkoop (levensduur, repareerbaarheid, hergebruik). Hergebruik zelfs ook in de gevallen van mensen die elk jaar het nieuwste van het nieuwste wilen; hun oude toestel is dan nog goed verleasebaar aan mensen die dat niet willen.

Op 4 mei 2018 08:07:42 schreef Aart:
Repareren zal niet terugkeren in de betekenis die het had, maar ik ben optimistisch en voorzie wel een overgang naar duurzaamheid. Producten en diensten die duurzaam omgaan met de beschikbare energie en grondstoffen. Repareerbaarheid kan daar een onderdeel van zijn, maar het hoeft niet. Als de fabrikant het afhandeld, en daarmee meer een dienst dan een product verkoopt, denk aan licht als dienst van Philips, is het ook goed.

LaaS is inderdaad een mooi model, kleinschalig paste mijn vader dat zelfs al toe ruwweg 30 jaar geleden maar dat werd door klanten niet altijd begrepen, ook omdat hij het 'gratis' deed (leverde alleen extra omzet op omdat de klant niet eerst zijn defecte lampjes moest ontdekken maar hij gewoon periodiek met een voorraadje lampen langsging om te zien wat er moest worden vervangen).

Ik verwacht dat repareerbaarheid bij diensten zoals LaaS wel op enige manier een rol speelt; zie hierboven het Engelse voorbeeld. Fabrikanten bouwen op duurzaamheid en daar hoort enige vorm van reparatie wel bij. Bij lichtbronnen zal dat meestal modulair zijn hoewel ik niet uitsluit dat er soms centrale reparatie op modules toegepast zou kunnen worden - bijvoorbeeld als blijkt dat er een paar standaardmankementen optreden.

Verder denk ik dat je reparatie in traditionele vorm toch onderschat. Het kan niet altijd uit qua kosten, maar aan de ene kant van de markt zie je de repaircafés die traditioneel repareren en aan de andere kant van de markt zie je reparatie op componentniveau van dure telefoons, tabletten en laptops. Er hoeft maar dàt te gebeuren of er wordt ook wel weer een stukje van het segment ertussenin ingevuld.

Op 6 mei 2018 13:03:05 schreef maartenbakker:
... nieuwe modieuze kasten laten maken en daar economisch afgeschreven degelijke oude toestellen in stoppen....

Is ook een vorm van 'repareren'. Oude kapotte kast weg, nieuwe er omheen.

of andersom, gebruikte printercartridges worden hervuld met toner en van nieuwe drumrol voorzien en gaan als b merk de verkoop in.

of wat te denken van diverse oude machines die hier worden vervangen, met de boot naar afrika om nog 20 of 30 jaar mee te gaan. zelfs oude gietijzeren groepkasten willen ze daar nog hebben..

Op 6 mei 2018 13:08:04 schreef ohm pi:
[...]Is ook een vorm van 'repareren'. Oude kapotte kast weg, nieuwe er omheen.

Je blijft het proberen Als de kast stuk was is het zeker een soort van repareren, maar meestal wordt dit in het spraakgebruik refurbishen genoemd (net zoals een nieuwe krijgen een nieuwe krijgen wordt genoemd dus). Het maakt dan voor het benoemen ook niet uit of de kast stuk was. Ik vind refurbishen een lelijk woord maar iedereen weet wat ermee bedoeld wordt.

Reden dat ik hamer op het nauwkeurig en correct gebruik van terminologie is ook dat als je ergens voor lobbyt je moet weten en duidelijk moet kunnen maken waar je voor lobbyt. Verwarring zaaien door termen ruimer, onnauwkeuriger of anders te definiëren dan ze dagelijks gebruikt worden, vind ik dan niet zo handig. Repareren, in zijn geheel vervangen en refurbishen zijn allemaal manieren om iets duurzaam te doen dus duurzaamheid lijkt me de beste overkoepelende definitie.

Op 6 mei 2018 13:16:18 schreef testman:
of andersom, gebruikte printercartridges worden hervuld met toner en van nieuwe drumrol voorzien en gaan als b merk de verkoop in.

of wat te denken van diverse oude machines die hier worden vervangen, met de boot naar afrika om nog 20 of 30 jaar mee te gaan. zelfs oude gietijzeren groepkasten willen ze daar nog hebben..

Dat zijn vormen van recycling, ik was recycling in mijn bovenstaande opsomming nog vergeten te noemen als vorm van duurzaamheid. Refurbishen is daarbij een procedure die meestal vooraf gaat aan - of onderdeel uitmaakt van recyclen. Net zoals repareren onderdeel kan zijn van refurbishen of recyclen. Over spraakgebruik: de aanduiding recycling of hergebruik wordt vaak gebruikt voor recyclen op basismateriaalniveau, maar recyclen op niveau van apparaten of samenstellingen heet ook zo. Of weet iemand betere woorden?

Op 4 mei 2018 10:18:27 schreef Aart:
Excuses, dan verstond ik u verkeerd. Dat is zo, van de verschuiving van een product naar een dienst verwacht ik an sich geen verduurzaming.

Afhankelijk van product en dienst is verduurzaming een logisch gevolg omdat het in die gevallen economischer is. Zie mijn voorbeeld over de televisieverhuurmarkt.

Op 4 mei 2018 10:37:43 schreef anne2:
[...]

waar beleid ontbreekt, grijpen boekhouders de macht

Ik kan me slecht voorstellen dat gedurende 10 jaar zeer frequent repareren met kans op langere uitval, daadwerkelijk goedkoper is dan vervangen. De eerste paar jaar misschien nog, maar dat wordt ruimschoots ingehaald. Ik denk dat je van kortzichtige boekhouders zou kunnen spreken.

Ik denk dat duurzaamheid, en repareerbaarheid is hier een voorwaarde voor, gewoon als een soort label net als de energielabels als extra verkoopargument in Europees (of wereldwijd) verband toegevoegd zou kunnen worden waardoor consumenten uiteindelijk en niet de fabrikanten leidend worden in de keuzes voor de materialen en duurzaamheid van het product. Echter de reclame voor duurzaamheid van electronische consumentenproducten wordt nauwelijks gemaakt (alleen maar vaak verbruik en niet duurzaamheid of minimale levensduur garanties). Zo erger ik me bijv. zeer aan die Dyson draadloze stofzuigers die worden aangeprezen door een oudere technische ontwerper. Die dan onvermoed aankondigt dat ze maar met de gewone bedrade stofzuigers zijn gestopt omdat de hunne zoveel beter zouden zijn. Ze gaan hooguit 3 jaar mee als je ze regelmatig gebruikt en net zoals bij de electrische fietsten zijn de accu's; dan wel op, en dan vaak erg duur om te vervangen. Dus kopen we weer een andere dan ? Ik wordt er verdrietig van dat we ondanks de vooruitgang zoveel afval produceren dat onze generaties na ons daar in zullen omkomen straks met de huidige trends en korte levensduur van wit en bruingoed. Omdat de reclame ons wil aanzetten tot meer, groter en luxer.. Reclames zouden verboden moeten worden want daar wordt de behoefte gecreëerd die het publiek uiteindelijk koopt. Wie nuchter nadenkt anders zou toch nooit een smartphone willen kopen die én een glazen achterkant heeft en niet meer te maken, de accu niet eenvoudig te vervangen meer is en dan ook nog eens bijna 600 euro kost??? Maar toch zijn er van die eikels die het dan toch willen hebben omdat het duur en van een A merk is... en voor anderen onbereikbaar.. door de hoge prijs.

Kijk eens op marktplaats hoeveel jonge bijna nieuwe led tvs er worden aangeboden met gebroken schermen, soms onstaan door een klein ongelukje als een tik van een kind of onhandige miep in t het huishouden. En wij accepteren dat allemaal maar zo ?? Ja dus... en zij komen er mee weg omdat wij massaal als groep nauwelijks nog reclamaties doen...of eisen stellen.

tja lcd moet weinig wegen, dus flinterdunne schermen van 55 inch. er zijn ook wel lcd's geweest met etra 3mm plexiglas plaat voor de lcd, die kunnen wat hebben. maar dat was het videobewaking segment van samsung, weer duurder spul als de huishoudelijke meuk waar het goedkoop, plat en licht van gewicht moet zijn.

LCD TV producenten doen ook wel onderzoeken bij hun klanten over hoe dik een LCD TV mag zijn. Enkele jaren geleden vond men TV's dunner als 2.3cm 'eng'

Bij sommige zaken worden ook wel (volgens mij) zinloze parameters gegeven. Zo zie je bij relais mechanical en electrical lifetime gespecificeerd.
Mechanical lifetime is 50.000.000 operations, electrical lifetime is 100.000 operations.
Het is weinig interessant om te weten dat het relais mechanisch 500x langer mee gaat als de contacten... )

Misschien als de contacten wisselbaar zijn, dan weet je dat je de contacten 500 keer kunt vernieuwen

Op 6 mei 2018 14:54:44 schreef Arco:
LCD TV producenten doen ook wel onderzoeken bij hun klanten over hoe dik een LCD TV mag zijn. Enkele jaren geleden vond men TV's dunner als 2.3cm 'eng'

Bij sommige zaken worden ook wel (volgens mij) zinloze parameters gegeven. Zo zie je bij relais mechanical en electrical lifetime gespecificeerd.
Mechanical lifetime is 50.000.000 operations, electrical lifetime is 100.000 operations.
Het is weinig interessant om te weten dat het relais mechanisch 500x langer mee gaat als de contacten... )

Bij grote relais zijn de kontakten uit te wisselen

En zelfs dan wordt het eigenlijk nooit gedaan.
Veel telecom relais hadden verwisselbare contactbanken, werd nooit gedaan. (relais uitruilen is veel simpeler)
Voorbeeld was een Omron mini relais (15x20mm), valt niks uit te wisselen...

klinkt wel logisch, de mechanische levensduur is bepalend tenslotte, de elektrische levensduur is afhankelijk van de belasting welke het contact schakelt..

Op 6 mei 2018 15:02:07 schreef mel:
[...]Bij grote relais zijn de kontakten uit te wisselen

Op 6 mei 2018 15:08:36 schreef Arco:
En zelfs dan wordt het eigenlijk nooit gedaan.

Toch wel meegemaakt. Zelf gedaan zelfs. In de kerncentrale zitten een heleboel relais voor motoren van regelkleppen. Die staan de hele dag heen en weer te tokkelen: links-recht-links-rechts. De contacten van die relais worden jaarlijks bij het groot onderhoud verwisseld. Versleten of niet, er gaan preventief nieuwe in.