Voor de dag van de wetenschap ben ik een soldeerkitje aan het ontwerpen. Het leek me leuk een soort extra zintuig te maken in de vorm van een EMF detector.

Elektor heeft daar ooit een mooi kitje voor gemaakt, maar die is een beetje te fancy en dus duur om er 50 van weg te geven... Plus dat is meteen SMD, iets wat ik onze bezoekers niet meteen aan wil doen. Er zit niet voor niets SM in SMD :P

Schema van het Elektuur apparaat is hier te vinden.

Nu dacht ik weer eens simpel weg te komen door ipv de SMD transistoren de vrij ruisarme BC549B te pakken en voor de dubbeldiode 2 maal een BAT43 te pakken. Voor de voeding dacht ik een CR2032 te pakken en daarachter een rode LED in serie om tot de 1,5V te komen. De rest is gelijk gebleven.

Maar het werkt niet naar behoren... Het geheel oscilleert (door de terugkoppeling) met een paar Hz. Velden worden wel gedetecteerd als je er heel dicht op zit, maar heel veel minder goed dan het Elektuur ontwerp.

Ik heb al diverse dingen geprobeerd. Andere weestandwaardes, Voeding na de LED ontkoppelen met 100NF en diverse waardes tot 1000uF. Het heeft wel iets effect op de oscillatiefrequentie, maar verder niet echt op de gevoeligheid.

Het doel is iets te maken met zo min mogelijk goedkope (through hole) onderdelen. Het moet door een beginner in een uurtje onder begeleiding in elkaar gezet worden. Weet iemand een net zo simpel ontwerp dat ik wel met de BC549B kan proberen? Er moet een 16-32 Ohm koptelefoon aan komen.

Op 21 september 2018 09:19:03 schreef Benadski:
Schema van het Elektuur apparaat is hier te vinden.

Bedoel je dan het schema dat gelijk in de eerste post te zien is? Daar zie ik twee maal de BC547B staan, en dat is dus per definitie al geen SMD. Bedoel je een ander schema?

Jup, dat is een drukfoutje denk ik, zal de 847 zijn. Ik heb de elektuur kit zelf gekocht en daar zat alleen SMD in, zie de foto hieronder:

http://www.jancorver.org/bouw/tapir/img/tapir_04.jpg

Heb je ook op 1.5V geprobeerd dus zonder een LED in serie ?

De gain van de eerste transistor in het originele schema is veel lager, ik zou dan ook een 549A oid gebruiken

De inwendige weerstand van je batterij en led is te hoog.
Je kunt dit als volgt oplossen.
Tussen het knooppunt van C2, R2 en R3 en het knooppunt van R5 en schakelaar S1 zet je een weerstand met een waarde van 330Ω tot 1000Ω
C2 verhoog je tot ca 100µF.
Tussen het knooppunt van de toegevoegde weerstand, R5 en schakelaar plaats je een extra ontkoppelcondensator van 100µF naar de min.


--------------====--------------{S1}--- + batterij
  |           330          |
  |                        |
 === C2,R2,R3             === 100uF, R5
  |                        |
  |                        |
--------------------------------------- - batterij

[Bericht gewijzigd door ohm pi op (25%)]

Is inderdaad een typo: in de onderdelenlijst staat wel de juiste transistor... ;)
(zie blz 122...124 van pdf: http://www.lokker.net/Elektor/NL/2012/NL201207.pdf )

Op 21 september 2018 09:19:03 schreef Benadski:
Ik heb al diverse dingen geprobeerd. Andere weestandwaardes, Voeding na de LED ontkoppelen met 100NF en diverse waardes tot 1000uF. Het heeft wel iets effect op de oscillatiefrequentie, maar verder niet echt op de gevoeligheid.

Ik snap dat je het met de kleiner makkelijkere CR2032 wil doen, en liever niet met een onhandig grote AA batterij. Toch om fout te zoeken zou ik het eens met een AA proberen. Als je merkt dat het daar wel op werkt, dan is de schakeling met de led en evt condensator de schuldige en kan je je daarop concentreren.

Ik heb het schema niet bekeken, maar ik zou verwachten dat het op 3V net zo goed zal werken als op 1.5V, dus die hele "breng de voeding naar 1.5V" zou dan niet nodig zijn.

Ik gebruik al jaren dit:

https://www.deshack.be/wp-content/uploads/2018/09/Bouw_signaalzoeker20…

Het ziet eruit als 'kidstuff ' wat het in feite ook is.
Het was een kitje voor de JOTA wat door iedereen in elkaar te solderen is.

Het ding werkt echter verbazend goed,kost(bijna) niets,is klein en compact.

Ben je zeker dat het weer geen aprilnummer is Benadski?

(Elek)tuurlijk werkt het niet volgens het schema waar je naar verwijst.
Volgens mij vormen 2 antiparallelgeschakelde diodes geen detector , maar enkel een clamp die de hfspanning aan de ingang beperkt.
Verder zit er niks spannends in dan een primitieve audiokoptelefoonversterker.

Volgens mij werkt de detector aan de ingang niet. Het is geen AM detector en evenmin een flankdetector.

Ik denk dat de ene diode van de ingang naar de grond moet en de andere naar de versterker toe. zoals op het schema van Hubie .

Bovendien zijn de meeste bronnen van EMI velden ongemoduleerd, en soms in frequentie gemoduleerd om EMI te verminderen, en dus hoor je niks. Ook niet met een goed werkende ingangsdetector. Het enige wat je ermee zou kunnen ontvangen zijn de weinige AM zenders als ze sterk genoeg zijn, maar omdat er geen selectiviteit is , hoor je ze dan allemaal door elkaar.

Dergelijke apparaatjes werden vroeger gebruikt als signaalvolger om Am radios te repareren, maar zelfs al ze correct werken zijn ze gezien het bovenstaande ongeschikt om rf velden te detecteren.

grotendikken, niet zo brommen, niet alles hoeft 100% nuttig te zijn, en dit heeft weldegelijk nut... De elektuur variant werkt trouwens behoorlijk goed. Ermee door de super lopen is alsof je door de modules van een analoge synthesizer aan het zwemmen ben, je hoeft niet eens ergens dichtbij te staan, alles waar je ook maar een meter of twee vandaan staat maakt "muziek".

Het is juist erg leuk om het geratel elk apparaat te kunnen horen. Zeker voor kinderen, dan begrijpen ze misschien weer een beetje dat niet alles vanzelf werkt, maar dat er binnenin nog heel wat gebeurt. Dat je zelf niet genoeg fantasie hebt om er een beeld bij te kunnen vormen is je eigen probleem. :P

Mocht het gelukt zijn dan wil ik best een kitje voor je apart houden, dan heb je misschien ook weer een beeld van hoeveel verschillende dingen je op kan pikken in de lucht.

Ik ga het detectorgedeelte eens aanpassen, het werkte al enigszins, maar ik ben het met je eens dat de antiparallelconfiguratie op z'n minst vreemd is. Misschien zit er stiekem een verkeerd symbool in het schema en zit er in het ontwerp een dubbele diode met beide diodes dezelfde kant op.

Ook de voeding kijk ik na en daar pak ik ook eens de AA er bij, wellicht zit het gewoon daar in, zo'n 2032 kakt inderdaad vrij snel in...

Maak je voorlopig geen zorgen over de transistortypes of de batterij.
Begin eerst maar eens met de diodes juist te zetten, zoals in het schema van Hubie. Dan gaat het wel werken.In elk Elektuurschema zit een fout. Vermoedelijk om claims over auteursrechten te vermijden.
Verwacht er ook niet te veel van, om de diodes in geleiding te krijgen , heb je ook al zijn het shottkies een paar honderd mV nodig. Dat is relatief veel. En niet gemoduleerde hf velden zul je helemaal niet horen. Of wel?

Die diodes aan de ingang zijn idd overspanningsbeveiliging, de feitelijke detectie wordt door de eerste transistor gedaan (precies op dezelfde manier waarop slechte PC-luidsprekerboxjes gaan ratelen als je met je GSM in de buurt komt).

[edit] Precies dat staat ook in de schemabeschrijving. Maar ja, wie gaat dàt nou lezen...

[Bericht gewijzigd door fatbeard op (17%)]

Om T1 goed te laten detecteren, moet je een condensatortje van 10 nF tussen de collector van T1 en de massa aansluiten.

Op 21 september 2018 13:42:02 schreef grotedikken:

Bovendien zijn de meeste bronnen van EMI velden ongemoduleerd, en soms in frequentie gemoduleerd om EMI te verminderen, en dus hoor je niks. Ook niet met een goed werkende ingangsdetector. Het enige wat je ermee zou kunnen ontvangen zijn de weinige AM zenders als ze sterk genoeg zijn, maar omdat er geen selectiviteit is , hoor je ze dan allemaal door elkaar.

Daar ben ik het niet mee eens. Nogal wat rf komt in "pakketjes" en je kan het rf dan wel niet horen, maar wel de pakkettenstructuur.

Op 21 september 2018 12:49:27 schreef Hubie:
Ik gebruik al jaren dit:

https://www.deshack.be/wp-content/uploads/2018/09/Bouw_signaalzoeker20…

Kan iemand mij uitleggen waarom er een derde transistor is? Ik had gedacht dat een versterkingsfactor van ongeveer 1Miljoen gehaald zou worden door steeds de versterkte stroom de basis van de volgende in te sturen. Maar hier is het gewoon zo dat de eerste tor <voeding - 0.6>/10k aan stroom moet opvreten om de tweede uit geleiding te krijgen. Met een voedingsspanning van 1.5V is dat 0.9V / 10k = 90µA. Dat betekent met een Hfe van 100 dat er ongeveer 0.9µA aan de ingang van die tor nodig is want anders gebeurt er niets.

Met een even aantal transistoren werkt de terugkoppeling niet zo goed... ;)

Op 21 september 2018 12:23:01 schreef Arco:
Is inderdaad een typo: in de onderdelenlijst staat wel de juiste transistor... ;)
(zie blz 122...124 van pdf: http://www.lokker.net/Elektor/NL/2012/NL201207.pdf )

[bijlage]

Oh, da's grappig, ik sta toevallig op pagina 43 van die PDF. :P

Ik ga zondag lekker met alle tips aan de slag.

Op 21 september 2018 14:36:36 schreef fatbeard:
Die diodes aan de ingang zijn idd overspanningsbeveiliging, de feitelijke detectie wordt door de eerste transistor gedaan (precies op dezelfde manier waarop slechte PC-luidsprekerboxjes gaan ratelen als je met je GSM in de buurt komt).

Ik denk van niet. het identieke schema is wijdverspreid, hier ook gepost door hubie en telkens zit er aan de ingang een detector met twee diodes.

Het is een oud ontwerp, niet bedoeld om hfvelden op te vangen maar om fouten te zoeken in een AM ontvanger. Ik heb nog nooit een schema gezien als dat van Benadski met twee diodes antiparallel aan de ingang. Er wordt hier op het verkeerde gefoccuseerd.
Volgens mij is er in het schema van elektuur gewoon een fout geslopen.
Zoals gewoonlijk. Ik geloof niet dat men voor zo'n eenvoudig ontwerpje een overspanningsbeveiliging zou voorzien. Overigens zou je voor iets wat oppikt via een antennetje al een knal van een signaal moeten hebben om een transistor op te blazen.

@kris van damme:
AM sigalen die sterk genoeg zijn zul je daarmee niet snel oppikken. Tenzij je buur een boer met klompen is.
En idd, sommige data komt in pakketten. En als de repetitiefrequentie laag genoeg is, hoogstens enkele kHz zul je dat horen. Maar welke hf bronnen zijn dat dan? GSM? Wifi? Bluetooth?
Zou zo'n detector hoog genoeg gaan in frequentie denk je?
Leuk om te proberen. Mijn vaste telefoon zoemt ook wel als mijn GSM afgaatop 30 cm afstand.

Maar eerst moet Benadski de pootjes van die diode juist aansluiten, anders hééft ie helemaal geen detector.

Je hoeft het niet in smd te bouwen, de BC847 is hetzelfde als de BC547 alleen is die 847 in smd behuizing.
Wat mij opvalt is dat dit schema eigenlijk een laagfrequent versterker is met een heel hoge versterking. Slechts één BC547 heeft al een versterking van 200 á 400 maal, je zou de schakeling ook kunnen maken met een opamp. Eventueel voeg je daar nog een actieve gelijkrichter aan toe en een meter, zodat je niet hoeft te luisteren maar kan kijken op de meter of die uitslaat (ook handig als leiding zoeker).
Ik vind die beveiliging dioden aan de ingang grote onzin je moet dan wel 'boven op de bron'zitten willen die in geleiding gaan.
Een dergelijke beveiliging kun je beter op de uitgang zetten om laagfrequent signalen met een pulsgedrag te begrenzen.

[Bericht gewijzigd door Martin V op (19%)]

Op 21 september 2018 09:19:03 schreef Benadski:
Nu dacht ik weer eens simpel weg te komen door ipv de SMD transistoren de vrij ruisarme BC549B te pakken en voor de dubbeldiode 2 maal een BAT43 te pakken.

Maar het werkt niet naar behoren...
Velden worden wel gedetecteerd als je er heel dicht op zit, maar heel veel minder goed dan het Elektuur ontwerp.

Waarschijnlijk werkt deze schakeling minder goed omdat de dioden en 1e transistor afwijken van gegeven Elektuurschema. Je kunt als proef proberen of de schakeling beter werkt zonder de BAT43 dioden. (Kan je ook vaststellen of @GD gelijk heeft). Ook kan je het instelpunt van de 1e transistor wijzigen door de waarde van R2 te wijzigen naar een waarde tussen 2kΩ en 100kΩ. Kijken of dat helpt. In de eindversie wel de dioden plaatsen.

Werkt altijd.
Heb ik ook gebouwd met TO92 transistoren en 3V voeding (2.5V het waren bijna lege AAA batterijen) en dat werkt volgens mij beter dan met 1.5V.

Het enige waar je moet op letten is dat de schakeling afgeschermd zit, dus inbouwen in een metalen doosje of printplaatdoosje.
Een stukje draad van zo'n 15cm werkt het best.

Geen wonder dat het niet werkt,als je kijkt wat er in de header staat. Simpele EMF defector
;-)

[Bericht gewijzigd door Hubie op (12%)]

Het schema van BigClive is niet hetzelfde, maar is een soort superdarlington. Blijkbaar kan dat ook.

--

De Tapir detecteert inderdaad in de transistors. Het meest trouwens in de twééde transistor; bij de meeste signaalsterkten zit daar de grootste 'knik' in de karakteristiek die het signaal doorloopt.

Het aanbrengen van diodes in een 'detector-configuratie' is zinloos. De Tapir is zelf veel gevoeliger als detector; de diodes verzwakken het signaal alleen maar. Door die enorme gevoeligheid zal dit niet eens altijd opvallen, maar een diodedetector aan de ingang is dus niet de bedoeling.

De twee antiparallelle diodes zijn bedoeld als overspanningsbeveiliging. Bij de gelegenheden waarbij Tapirs gebouwd worden en ermee gespeeld wordt, willen ook nog weleens zenders aanwezig zijn, zoals portofoons.
In de verleiding gekomen om te luisteren of je op een FM-signaal écht geen modulatie kunt horen, zou je gemakkelijk te dicht bij de zendantenne kunnen komen, met het risico dat je de HF-transistor aan de ingang opblaast.
Ook in de buurt van een HF antennetuner bij een kortegolfzender loopt de ingang zonder diodes een risico.

Wat dat betreft zou er tussen oppikantenne en diodes nog wel een condensatortje van bijvoorbeeld 10 pF mogen voor extra veiligheid van de ingangstor.

De Tapir detecteert erg kleine signaaltjes al. Bij een AM-gemoduleerd ingangssignaal van slechts 10 µV komt het gedetecteerde audio er al met ettelijke honderden millivolts uit, wat in het telefoontje keihard is.

(Als je naar het signaal kijkt zoals het door de Tapir verwerkt wordt, kun je je haast niet voorstellen dat er nog wat verstaanbaars overblijft, zo erg wordt het HF-signaal geclipt.
De lol is dat, door de AM-modulatie, het signaal verderop min of meer in pulsbreedte-modulatie verandert: alles is geclipt, maar in de toppen van de modulatie worden de pulsen in de derde transistor 'breder' dan in de dalen.
Het laagfrequent aandeel in dit signaal is uiteindelijk toch nog redelijk sinusvormig (bij sinusmodulatie uiteraard).

Dit is een leuke schakeling, niet alleen om te maken, maar ook om eens te oefenen met je simulatorprogramma.

Ik weet dat het schema van BigClive niet hetzelfde is, maar het doet hetzelfde met minder componenten.