Volgens mij heeft die weerstand een keramische drager, kan bij forceren breken.
Op woensdag 17 juli 2024 18:41:13 schreef Bavelt:
Spoel S17/18 is de gegadigde voor mijn schroevendraaier begreep ik al?
Geen schroevendraaier gebruiken, daarmee draai je de kern kapot. Gebruik een trimsleutel of iets van plastic of hout.
[Bericht gewijzigd door Henry S. op (12%)]
Een ander issue met deze buizenradio is, dat de gloeidraden van met name de UABC80 en de UY85 een geweldige 'tik' krijgen; ze lichten fel op om vrij snel daarna 'normaal' te gaan gloeien.
Komt vermoedelijk doordat ze nog koud zijn. In een oude Philips TV heb ik daar wel eens een NTC tussen zien zitten, juist om dit te voorkomen.
Kunnen die buizen dat straffeloos hebben?
nonius
set SCE to AUX.
Kunnen die buizen dat straffeloos hebben?
Nee.
Het gaat ten koste van de levensduur van de gloeidraad. In consumentenapparatuur heeft men daar nooit zo'n probleem van gemaakt, dan moet de klant gewoon maar een nieuwe buis kopen als die doorgebrand is.
In professionele apparatuur (ik denk nu even aan een oude Tektronix buizenscoop die ik ooit bezat) zag je wel dat er soms een poging gedaan werd de inschakelstroom te begrenzen en op die manier de levensduur van de gloeidraad van de buizen niet nodeloos te bekorten.
Maar dat is dus wel een hele andere categorie van apparatuur.
Bij een buizenversterkertje dat ik vorig jaar gebouwd heb (ECC81 en 2 stuks PL508; geen audiofiel apparaat, gewoon wat spielerei) stond ik verbaasd dat de buizen zo fel gloeiden bij het inschakelen. Daar heb ik maatregelen genomen door een weerstand in serie te zetten met de 18V voor de filamenten. Na een halve minuut, wanneer de gloeidraad een beetje voorverwarmd is, wordt die weerstand overbrugd met een relais aangestuurd door een NE555. (In de foto in bijlage, op de gaatjesprint het witte relais, met daarnaast de witte vermogensweerstand die de inschakelstroompiek begrenst).
Kun je doen, maar je moet je realiseren dat al die ouwe apparatuur decennia heeft overleefd met dit inschakelgedrag. Als het decennia lang goed gaat, noem ik dat straffeloos.
Valt in dezelfde categorie als Philips toestellen met solid state gelijkrichter, met een 300v elco waar kortstondig 320v op staat bij het inschakelen. De toenmalige elco's konden en kunnen dat prima hebben.
Waar je nu wel op moet letten, is dat bij dit toestel - geschikt voor 220v - de netspanning niet dus op 253v komt te hangen. Dan maak je het wel erg bont.
Een inschakelvertraging is natuurlijk heel mooi, maar het is maar een kleine minderheid van de apparatuur die er een heeft. Het gaat dan inderdaad om professionele apparatuur met een kostprijs van 10x tot 100x die van een radio.
In A-toestellen is met name de ecc82 of 83 berucht om dit fenomeen. Ik ben letterlijk nog nooit een ECC82 of 83 met doorgebrande gloeidraad tegengekomen in alle tientallen buizentoestellen die ik onder handen heb genomen gedurende een kleine 20 jaar (uitgezonderd een plano waarbij de helft van de buizen kapot was - elektrisch defect of fysiek lek, m.a.w. 'daar is wat mee gebeurd')
Het uiteinde van de gloeidraad steekt uit de kathode waardoor dat kleine stukje extra snel opwarmt en even opflitst voordat de rest van de gloeidraad, die meer thermische massa heeft doordat die in het kathodebuisje zit, is opgewarmd en in weerstand is opgelopen. Maar vergeet niet dat dat ook wolfraam is, met een gigantisch hoog smeltpunt.
maartenbakker
Golden Member
www.elba-elektro.nl | "The mind is a funny thing. Sometimes it needs a good whack on the side of the head to jar things loose."
Philips components leverde specifieke NTC's voor dit doel. Zoek maar eens op de Mullard typenummers VA1015 en VA1026. Die zijn beide voor 300mA circuits (TV) maar ik meen dat er in die reeks ook wel 100mA zaten.
De Philips apparatenfabrieken kozen er niet altijd voor om zulke NTC's ook daadwerkelijk te gebruiken. Daar telde elke cent.
Overigens zal het met de slijtage inderdaad wel meevallen. Als de brandkleur een goede maat is voor de levensduur dan zit je zelfs met het fel oplichten nog wel op enkele duizenden uren. Als je voor elk inschakelen 10 seconden fel branden rekent dan is de totale levensduur van de buis alsnog tienduizenden uren. Ongeveer tot wanneer de kathode op is, en dan maakt het niet meer uit.
[Bericht gewijzigd door maartenbakker op (36%)]
Wat overigens wel enigzins schadelijk is, is het langdurig afgeknepen of zonder anodespanning laten werken van buizen.
Dat zorgt voor kathodevergiftiging. Heb je een AM/FM radio die je alleen maar op grammofoon of AM gebruikt, dan verwijder je het best de ECC85, of je geeft 'm een geringe stroom, misschien 10-20% van de normale stroom die er door loopt. Meestal wordt de anodespanning uitgeschakeld dus zou je misschien een weerstand over die schakelaar kunnen plaatsen.
ECC85's zijn inmiddels duur aan het worden.
Er zijn computer-buizen ontworpen die speciaal hiertegen bestand zouden moeten zijn, omdat een logische 0 soms best lang in een geheugen/register kan blijven staan, en dan staat die buis dus de hele tijd afgeknepen.
Het blijft wel apart dat 3 buizen E-types zijn en op 6,3V werken. Maar dan wel een UABC80, een UY85 als gelijkrichter en de UL84 als audio eindbuis toepassen.
Ik zou het logischer hebben gevonden hebben: Alles E of alles U.
Maar daar zal vast wel een reden voor zijn geweest.
Ondertussen wilde ik met de spoel S17/S18 aan de gang. In het instel 'schroefje' zat totaal geen beweging. En forceren wil ik het niet.
Dus heb ik het ding er maar eens uitgehaald om wat nader en van binnen te bekijken.
Is dit nu een heel specifiek type? Ik heb nog een aantal van deze dingen die er uiterlijk op lijken, maar komen uit een TV. Die zijn allemaal afgestemd op 5,5 Mhz dacht ik.
nonius
set SCE to AUX.
In het instel 'schroefje' zat totaal geen beweging. En forceren wil ik het niet.
Zeker niet forceren! Die poederijzerkerntjes zijn breekbaar.
Licht verhitten wil helpen om de borgwas wat zachter te maken. Als het daarmee nog niet lukt dan laat ik het voor wat het is. Het risico op beschadiging vind ik te groot.
Is het compleet verwijderen van de spoelen niet een erg drastische maatregel?
Maar nu u hem toch los heeft... leg hem eens een half uurtje op iets van ca. 50-60C en probeer daarna opnieuw of de kerntjes zich nu wel laten verstellen.
Edit: ik zie nu de tweede foto pas.... u bent dapperder dan ik....
Op woensdag 17 juli 2024 22:55:19 schreef nonius:
[...]Zeker niet forceren! Die poederijzerkerntjes zijn breekbaar.
Licht verhitten wil helpen om de borgwas wat zachter te maken. Als het daarmee nog niet lukt dan laat ik het voor wat het is. Het risico op beschadiging vind ik te groot.
Is het compleet verwijderen van de spoelen niet een erg drastische maatregel?
Maar nu u hem toch los heeft... leg hem eens een half uurtje op iets van ca. 50-60C en probeer daarna opnieuw of de kerntjes zich nu wel laten verstellen.
Edit: ik zie nu de tweede foto pas.... u bent dapperder dan ik....
Soms is het 'gaan met de banaan'.. Ik heb het heel voorzichtig gedaan.
De onderste is S17/S18, een vrij grove spoel zo te zien.
Maar als het schroefje zo vast zit, hoe kan zo'n ding dan verlopen?
nonius
set SCE to AUX.
Spoelen verlopen niet, voor zover ik weet.
Wèl hebben vroegere eigenaren van toestellen soms de neiging gehad aan allerlei kerntjes te draaien om de ontvangst te 'verbeteren'....
Ik heb het kerntje los gekregen. Door heel voorzichtig een föhn heen en weer langs het spoeltje te bewegen. De was werd zacht en het ding laat zich voorzichtig draaien.
Nu alles er weer netjes in zien te krijgen..
Er zijn ook spoelen met een condensator(tje) in de spoelbehuizing,die kunnen verlopen.Dat zijn meestal goede mica condensators maar ook die kunnen verlopen.Ik kan het niet goed zien op de foto maar het is net of ik daar een C tje zie zitten.
[Bericht gewijzigd door Hubie op (21%)]
Op woensdag 17 juli 2024 22:40:25 schreef Bavelt:
Het blijft wel apart dat 3 buizen E-types zijn en op 6,3V werken. Maar dan wel een UABC80, een UY85 als gelijkrichter en de UL84 als audio eindbuis toepassen.Ik zou het logischer hebben gevonden hebben: Alles E of alles U.
Maar daar zal vast wel een reden voor zijn geweest.
Bij Philips was de reden een centen kwestie... Dit was voor hun toen de goedkoopste oplossing.
Op woensdag 17 juli 2024 22:43:48 schreef Bavelt:
Is dit nu een heel specifiek type? Ik heb nog een aantal van deze dingen die er uiterlijk op lijken, maar komen uit een TV. Die zijn allemaal afgestemd op 5,5 Mhz dacht ik.[bijlage]
MF spoelen lijken allemaal op elkaar. Het is simpelweg een kern/spoel-houder en een blikje. Het aantal windingen, en soms extra wikkelingen, maken het verschil waardoor ze niet uitwisselbaar zijn. FM middenfrequent is 10.7MHz.
Geldt die 10,7 Mhz ook voor een TV?
Nee, mono TV had in NL een 5.5MHz geluidsmiddenfrequent. En er waren landen met een iets andere frequentie. Maar geen 10.7MHz, dat zou teveel bandbreedte innemen.
Ok, Dus mijn TV-spoeltjes zijn niet bruikbaar.
Nu eerst het ding er maar weer in en kijken of het afregelen het gewenste effect heeft.
Ik heb foto's gemaakt hoe het kerntje oorspronkelijk zat.
Een reden kan zijn dat de U-variant van de ECC85 voor het FM deel, onvoldoende werkt op 110v netspanning. Normaal draaien alle buisjes in een U-toestel gewoon op heel ruwweg de halve spanning op standje 110v. Dan heb je dus ook minder versterking en minder uitgangsvermogen. Op AM is dat acceptabel, op FM waarschijnlijk niet.
Met de autotrafo kan je er voor zorgen dat de ECC85 gewoon de volle spanning krijgt. Het is hier nu wel zo, dat de ECC85 een zeldzaam lage spanning van 140v krijgt volgens het schema.
Sowieso maffe ontwerpkeuzes hier. Ze hadden de autotrafo ook kunnen gebruiken om de anodespanning verder op te transformeren bij 110v, maar ze gebruiken maar een deel van de wikkeling als ik het goed zie. Misschien lagere anodespanning om energie te besparen en buisjes langer mee te laten gaan? Wie weet...
[Bericht gewijzigd door Ledlover op (23%)]
Op woensdag 17 juli 2024 22:58:54 schreef Bavelt:
[...]Maar als het schroefje zo vast zit, hoe kan zo'n ding dan verlopen?
het is al geschreven, de spoeltjes zelf verlopen niet, al wat er omheen zit wel. zelfs een buisje veranderen heeft wat invloed.
Nu is het nog niet zeker of het herafregelen van S17/S18 tot een bevredigend resultaat gaat leiden. Ratiodetectoren eisen een vlakke mf curve, om vervormingsvrij te werken. Dus proberen maar. Als het MF en de tuner niet het probleem zijn, dan komen minimum vervorming en middenpositie van de ratiodetector overeen. dat laatste is makkelijk te controleren, enkel drie weerstandjes nodig en een multimeter..
Op donderdag 18 juli 2024 07:38:03 schreef Ledlover:
Sowieso maffe ontwerpkeuzes hier. Ze hadden de autotrafo ook kunnen gebruiken om de anodespanning verder op te transformeren bij 110v, maar ze gebruiken maar een deel van de wikkeling als ik het goed zie..
het gebruik van U en E buisjes in samenwerking met een stukje autotrafo was niet ongebruikelijk. Andere merken -oa Grundig- deden dat ook. Andere optie is het gebruik van stookweerstanden, maar dan wordt het erg warm in het kleine kastje..
[Bericht gewijzigd door kris van damme op (28%)]
Op donderdag 18 juli 2024 09:48:05 schreef kris van damme:
[...]Als het MF en de tuner niet het probleem zijn, dan komen minimum vervorming en middenpositie van de ratiodetector overeen. dat laatste is makkelijk te controleren, enkel drie weerstandjes nodig en een multimeter..
Eh, hoe bedoel je dit?
ik kan hier niet printen, dus maar even getekend 
de meetschakeling in het rood. twee weerstandjes zijn voldoende (+ de voltmeter);
Ok, dank, maar de bedoeling is dus om het spoeltje zo af regelen dat er 0V op komt?
Op donderdag 18 juli 2024 13:09:37 schreef Bavelt:
Ok, dank, maar de bedoeling is dus om het spoeltje zo af regelen dat er 0V op komt?
jawel. maar het kan zijn dat dit punt niet (meer) samenvalt met het punt van minimum vervorming. Als dat zo is, dan weet je dat het MF niet meer goed zit.
Dus, Het kan zijn dat je S17/S18 afgeregeld krijgt met een acceptabele vervorming, maar de meter van nul afwijkt. Dan weet je, ok er zit nog wat ontregeld ervoor, maar dit is de eenvoudigste oplossing op dit moment, met een minimuum aan instrumenten/energie...