60W Hexfet Basversterker

Op 13 december 2005 14:32:30 schreef Captnoord:
Nou ik moet je eerlijk zeggen dat dat aan fuzzbass en KT88 is, volgens mij hebben ze in het verleden al eens een discussie overgehad. Buizen zijn kwa muziek gehoor technisch beter dan transistoren. Maar transistoren reproduceren het geluid precieser (of zoiets).

Nee. Buizen doen de dingen anders dan transistoren.
En dan even nuanceren: we hebben trioden, penthoden, beam-tetroden versus BJTs, MOSFETs, IGBTs......

Er bestaat niet zoiets als "de buizenversterker" versus "de transistorversterker".

Bij een buizenversterker (nuja, bijna alle, de uitzondering zijn de OTLs) heb je een uitgangstransformator nodig, welke, als je het goed wilt hebben, groot, zwaar en duur is.
En dan qua basbeleving waarschijnlijk nog steeds ten achter blijft bij een goede halfgeleiderversterker.

Er zit nog immens veel meer aan vast dan wat hierboven staat, maar mijn persoonlijke voorkeur voor basgitaar zou uitgaan naar een BJT- of desnoods MOSFET eindbak met een behoorlijke dempingsfactor en groot vermogen.

De voorversterker zou eventueel wel met buisjes uitgevoerd kunnen worden.

Voor gewoon gitaar liggen de eisen meestal wat anders, en komt het gewenste vervormingseffect makkelijker uit de buizen dan uit de halfgeleiders.

Desalniettemin, zijn er ook genoeg gitaristen die de voorkeur geven aan een transistorversterker (de meesten echter niet, maar hoeveel daarvan zijn meelopers? )

nog even een vraagje:
Ik heb voor C7 en C10 een polyester C'tje gekregen op 63V... deze zijn bipolair en 8 mm, terwijl op de tekening staat dat ze electrolytisch zijn en dus een aantal malen groter zijn.
Ik weet niet of het iets uitmaakt, ik denk het wel ze zitten namenlijk direct aan het voedings signaal vast.
----------
edit:
die elco's zijn 220uF i.p.v. 100uF
----------

imo hangt het er een beetje vanaf wat je wilt doen.
ikzelf heb graag buizen (persoonlijk dan)
maar als je een heel strakke nette bas wilt die exact is as je je snaar aan speelt zou ik voor fets ofzo gaan.
heb je liever meer jazz achtige of blues achtige bass zou ik voor een bassversterker gaan met buizen (iets alla kt88/66 PP of zelfs PPP of een EL34PPP geeft toch al ruim 100W als je wil).
een van mijn radicale ideën is een basamp met 845 of 211 trioden in PP of PPP . maar anode spanning is dan al rond de 1000v enzo :s.
dan die elco's dat dient volgens mij om de voeding nog een beetje extra te filteren. of dat die kleindere waarde nu echt veel gaat doen.... geen idee eigenlijk. wacht nog even op reacties zou ik zeggen

Mijn naam zeilde al voorbij. Ik kan hier niet zoveel input over geven, want zelf hecht ik totaal geen, echt nul komma nul, waarde aan de technologie in de versterker waar ik bas op speel. Wat mij betreft is alles te corrigeren met een goede equalizer. Bovendien is zowel de ruimte waar je in speelt als de kast waar je op speelt van veel grotere invloed op het geluid dan de topologie van je eindtrap.

Ik maak muziek op een volume waar elk detail verloren gaat, dus wat voor mij telt is een strakke midbas zonder resonantie, een niet te modderig laag en een gedempt hoog. Dat zijn karakteristieken die in de speakerkast en de ruimte liggen. Voor de versterker geldt: hoe meer power hoe beter. Met 60 watt zou ik er 400 te kort komen, bij wijze van spreken. En bij die vermogens is een buizenbak niet te betalen en niet te tillen.

Ik ken wel iemand die behoorlijk goed is in speaker kasten bouwen, dus zal hem eens vragen.
Verder speel ik er alleen mee thuis, of in een klein gebouwtje waar nog meer amateur versterker(tjes) staan.

Met het in elkaar zetten beleef ik behoorlijk wat plezier, dus dat is ook mooi meegenomen
En ik hoop er ook veel van te leren... maar, waarschijnlijk wel

En aaaaaach, ik gebruik gewoon die elco's van 220uF, ziet er betroubaarder uit...

Het schema is simpel en er zit dan ook geen enkele beveiliging in. Ik zou je dan ook aanraden om een luidspreker beveiliging toe te voegen.

http://sound.westhost.com/project33.htm

Dat is inderdaad een puik plan! Ik had al zoiets in gedachten, maar door alle enhousiasme voor het maken van de print e.d. ben ik het een beetje uit het oog verloren.

Ik verwerk het zeker in m'n schema. Als ik het af heb plaats ik hem hier wel.

Een beveiliging voor de speakers... mis ik nog iets dat echt noodzakelijk is of in iedergeval erg handig?

Als je geen nieuwe speakers wilt kopen bij een defect in je versterker...

in iedergeval erg handig?

Monteer de diodes D1/D2/D3 op de koelplaat met de fets, dat verbetert de thermische stabiliteit.

aaaah kijk, een handig weetje waar ik absoluut niet aangedacht zou hebben.
Maarja, van schade en schande leert men

Ik heb de Hexfet versterker van elektuur (60 Watt) gebouwd, en werkt wel. Maar oscileert helaas wel (een zeer hoge freq. van wel 40 Mhz ofzo). Ik heb er overigens wel een DC beveiliging aan toegevoegd, leek me wel prettig voor mijn speakers. Heeft iemand een idee hoe ik de oscilatie wegkrijg??

Heb je een ster-vormige massa gebruikt? Dus komen alle (stroomvoerende) massageleiders op één punt samen? Bijvoorbeeld bij de afvlakelco's?

Wat bedoel je precies met dat 'ie oscileert?
Wat voor een effect kan dit hebben op het geluid?

Een stervormige massa heb ik wel in mijn schakeling zitten...

@Kuko: heb je zo nog een schema/ schakeling van je DC beveiliging?

Ik heb de officiele print van elektuur gebruikt, Het ontwerp komt op mij nogal instabiel over. Ook loopt de ruststoom spontaan op als de fet`s warm worden (ook bij niet oscilleren). Oscillatie freq. is overigens ca. 4 Mhz i.p.v. 40, maar toch zo`n 1 Volt tt sinus. Zijn er mogelijk andere type fet`s die beter zouden werken??

@Kayyy: Door de Oscillatie ontstaan er mengsignalen die je niet wil hebben, en wordt de versterker ook onnodig heet of kan zelfs opgeblazen worden. Is in ieder geval niegoe!!.
Schema heb ik thuis liggen, is combinatie van inschakelvertraging en DC beveiliging. Stuur het je z.s.m. op.

Oscillaties in MOSFET versterkers komen doorgaans doordat de leidingen naar de gates te lang zijn, er geen dempweerstanden geplaatst zijn of geen ontstoorferrietjes over de leads.
Ik los het meestal op door per gate een weerstand te nemen van 220...560 ohm (even uitmikken, de P mosjes hebben een grotere gate/source capaciteit), en over de draad van die weerstand een ferrite bead te schuiven.
Verder voeding goed ontkoppelen dicht bij de MOSFETs, en de aardbanen goed leggen (geen audio gnd. bij voedingsgnd. injecteren).

N.B. dit geldt voor laterale MOSFETs zoals de Hitachi en Semelab types, of dit ook opgaat voor HEXFETs weet ik eerlijk gezegd niet.
Maar iha. mag je dit spul beschouwen als zeer hoogfrequent, ik heb ze wel zien oscilleren op 100 MHz!

Heb nog wat HF ervaring van vroeger, waar ongewenste oscillatie ook veel voorkwam. Hier lijkt het echter op een hardnekkig en (stabiel c.q. constant) oscillatie probleem. als ik de gate weerstanden verlaag van 15 naar 8,2 ohm, lijkt de oscillatie minder, maar de DC stabiliteit weer slechter. Ik ben er dus nog niet uit. Ook elektuur zelf gemaild, maar volgens hun zijn er weinig problemen op dit vlak geweest. Kortom: to be continued.

Op 6 januari 2006 19:56:11 schreef KT88:
N.B. dit geldt voor laterale MOSFETs zoals de Hitachi en Semelab types, of dit ook opgaat voor HEXFETs weet ik eerlijk gezegd niet.
Maar iha. mag je dit spul beschouwen als zeer hoogfrequent, ik heb ze wel zien oscilleren op 100 MHz!

hexfets worden in lineaire toepassingen STERK afgeraden door IRF, en dan is het de makers zelf nog die het zegt...
Maar toch moeten er mensen zijn die het lot proberen te tarten?

Ik heb inmiddels de Hexfet`s vervangen door de type FQP17P10 en FQP19N10. En hierna is de oscilatie verdwenen, en werkt de versterker ogenschijnlijk prima. Hiermee lijkt het probleem dus opgelost.

Mooi, foto's zijn altijd welkom!

Is kavy trouwens nog begonnen aan het bouwen van dat schema wat hij postte?

want ik moet zeggen dat dergelijk lelijke schema's zeldzaam zijn. Alles wat gedaan is is torren vervangen door FETs. Door de tegenkoppeling zal het nog wel redelijk gaan, maar kijk nou eens naar die knullige ruststroominstelling. Alsof die 3 diodes iets doen. Normaal gesproken heb je toch minimaal 3V of meer rustspanning nodig op de gates.
nouja, ik wou het toch even gezegd hebben, al is het mosterd na de maaltijd.

Op 8 januari 2006 13:46:59 schreef Evilest Aedolon:
[...]
hexfets worden in lineaire toepassingen STERK afgeraden door IRF, en dan is het de makers zelf nog die het zegt...
Maar toch moeten er mensen zijn die het lot proberen te tarten?

Ze zijn op zich goed geschikt als push-pull klasse A, door de hoge ruststroom zet je ze in een redelijk linear gebied en door de push-pull hef je de even harmonischen grotendeels op.

Je moet wel opletten dat N en P mosfets van hetzelfde nummer niet gelijk zijn.
De IRF520N en IRF9530N passen redelijk goed bij elkaar.

Helaas iets te vroeg gejuigd, bij +/- 15 Volt werkt alles nog goed, maar als ik er +/- 35 Volt op zet (wat volgens de het ontwerp kan), ontstaat er toch weer oscillatie en vliegen de fets er na enige tijd uit. Voorlopig ben ik ff klaar met dit ontwerp, is mij te instabiel. Over de IBGT versie hoor ik overigens nog slechtere verhalen. Dus bezint eer ge begint. Ik heb nu het voornemen om de Crescendo Millenium edition te gaan bouwen. Heeft er iemand ervaring met deze versterker, of mogelijk een andere MosFet ontwerp.

Greetings Kuko.

De C2K ken ik niet, maar ik maak altijd MOS bakjes met de 2SK135/2SJ50 in TO3.
Niet kapot te krijgen, maar helaas wel obsolete.
Ik heb de mazzel er nog een stelletje te hebben liggen.

Vervangers dezer dagen zijn oa. Semelab BUZ900/905 en Hitachi 2SK1058/2SJ162, in TO3P.
Fijne torren die bij juist gebruik ook heel blijven.
Vergeet de gate clamp zeners niet, en de gateweerstanden zo dicht mogelijk bij de gatepootjes.
Leidingen kort houden!

Eigenlijk geen idee of dat nu na de RoHS ellende nog wordt gefabriceerd, zie Farnell.

Na enige tijd toch maar weer aan de slag gegaan met de versterker omdat het me niet lekker zat !!. Uiteindelijk het probleem toch gevonden, het zit in de 5W weerstanden R30 & R31. Deze moeten dus beslist NIET draadgewonden type zijn, hierdoor ontstaat een inductie (met fasedraaing) wat de oscillatie veroorzaakte. Deze vervangen door Koolfilm (of Metaalfilm) weerstanden. Hierna geen enkel probleem meer, ook niet met de IRF540 / IRF 9540 type. Wel oppassen met de ruststoom instelling, bij een voedingsspanning van + en - 35V. Wanneer deze even te hoog worden vliegen de Fet`s er vrij snel uit.

Wilde ik net gaan neerzetten dus .
Elektuur had dit probleem ook al met zijn cresendo versterker uit 82 .
Draadgewonden weerstanden dus.
Plaats daarvoor in de plaats metal plates of plaats par aan de weerstanden een condensator van pakweg 100nf.