Jongensradio anno 2007

@Frithjof: in principe wil een kristal ook wel oscilleren op zn 7e harmonische. Dan moet je slechts een LC-filter erbij stoppen dat m ertoe dwint. Maar dat leid volgens mij niet per se tot lelijke golfvormen.
Ik weet alleen niet hoe lekker dat gaat wanneer je op 21e harmonischen enzo begint te komen... Ik vrees dat het dan niet meer zo geweldig nauwkeurig is.

Ja, zo'n sync-oscillator, dat snap ik wel... Nooit mee geexperimenteerd, de golfvorm vond ik altijd te lelijk.

Overigens durf ik best het signaal dat uit mijn osc. komt te laten zien. Da's dus wel echt netjes, indien je het uit de LC-kring aftapt. Maar da's dan ook de bedoeling, de FET staat niet eens lineair ingesteld... Amplitude is dan ook constant binnen 5% ofzo, bij een afstembereik van 1op3.

Schijn bedriegt vaak, uit een DDS synth. komt een *op het oog* zeer strakke sinus, tot je hem hebt beluisterd op een goede ontvanger ...

Op 6 juli 2007 21:51:27 schreef (Z)weetvoetje:
@Frithjof: in principe wil een kristal ook wel oscilleren op zn 7e harmonische. Dan moet je slechts een LC-filter erbij stoppen dat m ertoe dwint. Maar dat leid volgens mij niet per se tot lelijke golfvormen.
Ik weet alleen niet hoe lekker dat gaat wanneer je op 21e harmonischen enzo begint te komen... Ik vrees dat het dan niet meer zo geweldig nauwkeurig is....

Volgens mij heeft de Wunderhorn niets te maken met het op een harmonische oscilleren van het kristal, het kristal wordt op z'n grondfrequentie gebruikt.

De VFO oscillleert wel op een hogere frequentie. Als dit nu een veelvoud is van de serieresonantie freq. van het kristal dan wordt er om de F_vfo/F_xtal perioden even gesynchroniseerd.

Wat is het nut dan behalve ter leering ende vermaack. Als je dus een 1MHz kristal gebbruikt synct hij op 2,3, 4 enz MHz maar als je dan je oscillator op 3650KHz ofzo wil laten draaien, dat is geen veelvoud wat doet hij dan ? Ik zag al gelijk mogelijkheden, een kristal in de terugkoppeling van mijn 0V1

Om daar over door te zeuren. Ik heb gisteren met mijn ruisbrug-impedantie meter getracht de impedantie van mijn antennes te meten om een L-match te maken dat werkt tevens wat als pre-selector.
@zweetvoetje: Impedantie maakt wel uit heb ik gemerkt. Als ik mijn vertical bv zonder tunen op 40m zet (hij is niet resonant op 40) dan ontvang ik wel wat maar zodra de boel getuned is wordt het signaal beduidend harder. Is ook logisch want bij de juiste impedantie is er maximale signaal overdracht.

Het stomme is dat de vertical op 20M als een speer werkt, daar is de impedantie excact 50 Ohm en wordt de ontvanger welke als indicator werkt helemaal stil net als met een dummieload. Op banden waar de tuner meer zijn best moet doen meet ik niets. De ontvanger blijft ruisen. Dat snap ik niet, hij meet van 0-1000 ohm dat kan toch niet hoger of lager. Ik heb ook zelf een mooie gemaakt (eat weet welk schema) maar daar moet een meetzender voor en ik heb daar geen geschikte voor. De set kan niet onder 5W.

Ik vind dat hele impedantie/antenne gebeuren vreselijk interessant maar waarom is dat zo vreselijk moeilijk te meten. Ik ben bang dat ik echt zo'n vreselijk dure analyser moet gaan kopen (dat geef ik liever aan een mooie buizenset of spec-analyser uit)

@FAS: Ik had nog een idee, als mijn terugkoppelidee goed is dan zou een spoel opnemen parallel aan de varco resulteren in het dempen van de versterking, behalve voor de gewenste frequentie. Dan wordt dat de eerste 0V1 met een gelijkloopprobleem

Fred

Hmm, interressant...
Het zou wel leuk zijn om iets budget-impedantiemeterigs te doen. Maar da's meer voor als mn Grimbergens op zijn

@Schimanski: ik begrijp het. Maar ik snap dan niet wat het probleem is met minder koppeling. Het synchroniseert dan alsnog wel, en er komt in ieder geval wat minder zooi uit de osc in...

@(Z)weetvoetje: niks harmonischen. Mans heeft het perfect in de gaten. Je moet echt denken aan die maagd op een schommel die je één keer op de x maal dat ze langskomt een zwiepert geeft. In de plaatjes van RD12tf zie je dat ook duidelijk. Op hele hoge veelvouden van het Xtal wordt het vangbereik van de synchronisatie wel heel klein, dat is kritisch afstemmen en als je nog hoger gaat doet ie het niet meer. Hangt ook af van de Q van de spoel heb ik gemerkt.

Ik heb gisteren nog even een gewone vrijlopende Wunderhorn op frequentiestabiliteit getest. Zeer solide keramische spoel, een vaste zilver-mica C van 100 pF voor resonantie op circa 3 MHz. Alles ingeblikt maar de buis uiteraard in de vrije natuur, eerst laten opwarmen. Koppel C'tje 10 pF. Ik heb hem na een uurtje maar uitgezet want de teller leek wel vastgevroren.

@Fredden: als je een spoel aan die terugkoppelvarco parallel schakelt krijg je de zogenaamde tuned plate - tuned grid oscillator. Dan gaat ie permanent gillen!
Nee, je kunt die Wunder Harmonika niet op willekeurige frequenties synchroniseren. De toepassing is als eerste oscillator in een dubbelsuper. Laten we zeggen dat ie op veelvouden van 2 MHz synct, dus 2, 4, 6 etc. Dan zet je er een achterzetontvanger met een afstembereik van 2 MHz breed achter en krijg je de hele KG dus in banden van 2 MHz. Dat zou je anders 15 kristallen kosten!

OK, dat snap ik, de gewenste frequentie wordt dan helemaal niet meer gedempt maar we denken verder, als ik dan weer een potmeter in de terugkoppelleiding naar de spoelaftakking zet ? Dan moet de rondgaande versterking weer terug te brengen zijn maar ben je wel alle ongewenste frequenties kwijt.

Fred (eens zal ik iets nieuws bedenken )

@Fred: ziet er uit als een Nobelprijs in den dop, maar zou best weer eens een Nobelprijs in den Flop kunnen worden... Met jongensradio weet je maar nooit...

De Wunder Harmonika, een gesynchroniseerde oscillator met twee fet's.
Naar een lumineus idee van F.A.S. Sterrenburg

Het begon allemaal in februari dit jaar, tijdens een mail correspondentie tussen Frithjof en mij over de Wunderhorn, waar al het een en het ander over geschreven is op dit forum.
Op een gegeven moment bracht Frithjof naar voren, dat het goed mogelijk is om een synchroniserende oscillator te maken met een variant van deze kathode gekoppelde oscillator, namelijk met een Butler oscillator. Hier nog even de plaatjes van de twee verschillende oscillatoren:

Source coupled

Butler

Je kan zien, dat beide verwant zijn aan elkaar. Wie er het eerst was, ik weet het niet en is hier niet relevant.
Zoals al eerder beschreven, is de werking niet moeilijk. Twee versterkers zijn middels een gemeenschappelijke kathode weerstand aan elkaar gekoppeld, om de lus rond te maken, is de anode van de ene buis via een (kleine) koppel condensator verbonden met het rooster van de andere buis. Het is een cascode schakeling van een triode in geaard rooster en een kathode volger. Bij de Butler is de kathode weerstand gesplitst en wordt de koppeling gevormd door een Xtal of, zoals aangegeven in Frithjof's schema, een condensator, hoewel de originele Butler een zuivere Xtal oscillator is!

Wat mij in ieder geval opgevallen is: De Butler is een meer dan uitstekende 'overtone' oscillator, het is mij gelukt een Xtal van 16 MHz te laten piepen OP 144 MHz! Dat is de 9e boventoon! Met een gewone (overtone) Xtal oscillator lukt dat eenvoudig niet zo goed. Echter het ding laten fluiten op een even harmonische lukt mij niet op deze manier en zal ook niet gaan.

Omdat Frithjof met buizen aan de slag ging, heb ik de variant met fets onder mijn hoede genomen, om de synchronisatie mogelijkheden te onderzoeken heb ik na een paar mislukte pogingen, deze schakeling gemaakt:

Wie goed kijkt, ziet hier twee oscillatoren in elkaar verweven: De linker fet is met zijn smoorspoel in de drain (hoofdzakelijk!) verantwoordelijk voor het 1MHz (meester) signaal. De rechter fet lijkt meer op een versterker of vermenigvuldiger maar is dat niet helemaal, hij zit immers ook in het terugkoppel pad en krijgt bovendien op zijn gate de scherpe 1MHz pulsen via C2. De afwijking met de gewone Wunderhorn is dat de kring niet aan de gate vastzit maar aan de drain. Zo is een gewone Butler ook vaak opgebouwd.
Deze heb ik de WuHa M-I gedoopt en de foto's van het 1 MHz en 20 MHz signaal hebben de oplettende lezertjes, reeds kunnen bewonderen.

Toch nog even het 6 MHz plaatje erbij:

Het ding werkt, je ziet op de scope bij ieder synchronisatie punt het signaal snel 'in faze trekken' inklikken zeg maar. Synchroniseren dus! Tot de 26e "harmonische" is geen probleem.
Alle gewenste signalen hebben een amplitude van ca. 1,5 Vtt, die iets toenemen naarmate de frequentie hoger wordt. Het signaal heb ik beluisterd op mijn TS-830, het klinkt zuiver van toon, ondanks de ruwe aanblik van de golfvorm. Behalve de 1 MHz marker zit er naast het signaal geen rotzooi.

Uit educatief oogpunt vond ik het experiment zeer geslaagd, echter, de zeer sterke aanwezigheid van de 1 MHz sync. pulsen was niet echt praktisch. Daarom heb ik naar een oplossing gezocht om de te sterke aanwezigheid van deze pulsen te verminderen.

Als je naar het scope plaatje kijkt, zie je dat bij de opgaande flank van de 1 MHz pulsen de piek in het gewenste signaal het sterkst is. Mijn vermoeden was dat de gate van de rechter fet gedurende deze periode sterk positief wordt. Gegeven moment kan de stroom door de fet niet meer toenemen en stort het signaal zelf helemaal in.
De steilheid van de fet neemt zeer sterk toe tijdens dit proces, als je dit proces kan beperken ben je al een deel van de sterke 1MHz pulsen kwijt.

Een diode die de maximum spanning op de gate van de rechter fet begrenst, gaf het gewenste resultaat:

Hoewel het signaal een stuk schoner is, zijn de synchronisatie punten niet zo duidelijk meer en het amplitude verloop tussen de synchronisatie punten is een stuk grilliger. Toch is het nog steeds geen 'harmonic picker'. Dat gebeurt pas als je meekoppeling kleiner maakt, het stelsel kan dan blijkbaar niet meer op de hogere frequentie genereren.

resultaat:
3 MHz:

4 MHz:

5 MHz:

6 MHz:

7 MHz:

8 MHz:

9 MHz:

Het stramien zet zich voort tot het 14e synchronisatiepunt.
Met excuus voor het bibberige beeld, deels door mijn hand en deels door de wispelturige hold-off van mijn scope.

Verdere experimenten zijn natuurlijk mogelijk, met name C4 en R2 bepalen het amplitude verloop van de synchronisatie punten,
ik heb zo het idee, dat deze gate ook meedoet met de meekoppeling, vooral op de hogere, variabele frequentie!

De WuHa M-III gaat met een extra bandfilter worden, en met iets meer pep op de gate zodat er beter gesynchroniseerd wordt.

Maar eerst verder aan de BroodKast-01...

Dat ziet er een stuk netter uit...

Je zou eens kunnen proberen die 1n4148 op een variabele spanning te zetten. (evt. een shottkey gebruiken i.p.v. een 1n4148) dan kan je het misschien nog wat mooier instellen.

Als ik goed kijk, dan zie ik trouwens een kleine amplitudemodulatie met een frequentie van ongeveer 2MHz... Hoor je dat echt niet terug?

Hmm, ik blijf toch een beetje wantrouwig tegen dergelijke schakelingen.

Heeft er iemand eigenlijk ooit eens geexperimenteerd met het forceren van een kristal in een boventoon door het combineren van 2 kristallen, bijvoorbeeld 1 van 3MHz en 1 van 5 MHz voor het creeeren van een 'kristal' op 15MHz?
(laagste gemene veelvoud van beiden is 15MHz, dus zou het 15MHz als grondfrequentie moeten hebben.)
Je moet natuurlijk wel goede kwaliteit kristallen hebben om dit te doen...
Want je zou misschien op een slimme manier met 5 kristallen ofzo het bereik van 1 tot 30 MHz in stappen van 1MHz kunnen halen...

Die 2MHz component hoor je echt niet terug op het kanaal waar je aan het luisteren bent, daar hoor je een mooie kristal toon. Ik heb juist geen vertrouwen in PLL met die afhankelijkheid van een, nota bene, LF laagdoorlaatfilter.
Daarbij is een PLL, per definitie, een instabiele lus en zal altijd een hoeveelheid fase-ruis met zich meebrengen.

Op 4 juli 2007 17:11:46 schreef KT88:
[...] Maar, zijn wij (jullie) ridders van de Rond Straler of niet? [...]

Daar hoort natuurlijk een passend muziekje bij!

http://anaigeon.free.fr/mes_sons/phlbalmi.mid

(Ballo Milanese, Pierre Phalèse. Muziek: http://anaigeon.free.fr/mes_pdf/phlbalmi.pdf
Bron: http://anaigeon.free.fr/e_pren_mus.html )

@Rd12tf: even snel tussen twee polonaises in en met mijn feestneus boven de strohrum hangend: proficiat! Summa rerum!
O, nu zet het orkest net de toren van Zaltbommel in!

De Toorn van Zaltbommel?
Pas op met die Maangodin!
(Als het orkest Frans Bouwer inzet, maak dan dat je weg komt, is meestal een teken voor de Maansekte.)
Feest ze!
73 & 88
Eat

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op zaterdag 7 juli 2007 20:18:56 (14%)]

In het ontvanger boek van kent staat een schakeling waar je twee kristallen koppelt. Een 3 en een 5 geeft dan 8 MHz. Heb ik geprobeert en dat werkte af en toe. Lag aan de kristallen.

Ik een tijd geleden een racal auto antenne tuner BBC 543 gehad. Deze heb ik open gemaakt en die bevat 3 mooie verzilverde varco's met stappen motorsturing waarvan er 1 half aangesloten. 8 printplaten, wat relais en twee rare "spoelen". Het zijn verzilverde strips (3 en 4 windingen van 5mm breed metaal) welke om een soort alu (of zou het kunstof zijn) vorm zijn gedraaid. Ik zou die willen ombouwen naar hf (is nu VHF 30-75MHz) en dan evt manueel. Ik neem aan dat zo'n ding een soort impedantie of swr detector heeft. Dat maakt het wel interessant. Ik kan nergens een schema vinden of gebruiksaanwijzing.
Ik heb er nog een soort tune kastje bij dat komt er voor of na. Daar zit een soort metalen blok in met aan weerskanten een soort plaat met sporen, geen gewone printplaat, doet wat aan een megagrote ldr denken. Daaraan twee vergulde connectors (aan iedere plaat 1) die naar een relaisachtig blokje gaan. Klein printplaatje met tor, wat weerstandjes en een diode. Zou dat een richtkoppelaar zijn ? Dat samen is natuurlijk super materiaal voor een goede antennetuner voor mijn langdraad en vakantieantennes. En dan ben ik al een hoop overspraak kwijt in bonzo.

Eat/FAS: Kun je de grondoscillator niet wat van zijn frequentie trekken met een spoel of varco. Dan kun je hem ook nog beperkt verstembaar maken. Makkelijk bij SSB.
fred

Eat/FAS: Kun je de grondoscillator niet wat van zijn frequentie trekken met een spoel of varco. Dan kun je hem ook nog beperkt verstembaar maken. Makkelijk bij SSB.
fred

Ja dat kan. Maar kan je toch ook met de achterzet ontvanger doen?

Voor een goede tuner zou ik een dikke luchtspoel nemen van dik installatie draad (aarde draad of dikker) met een doorsnede van ca. 10cm. Een winding of 12-18.
Als varco iets van 3*500 pF parallel en van de spoel en varco een L-tuner maken.
De spoel variabel maken met een draadje aan een kant van de spoel en een schoonmoederklem aan het draadje om windingen kort te sluiten.
Zo stem ik 10m draad en de CV als aarde met gemak op de 160m band af!

Dat is ook de bedoeling alleen is dit een mooi alu solide kastje met elecytrisch aangedreven varco's. De spoel is niet verstelbaar. De varco's wel waarvan er een per relais wordt in/uitgeschakelt. Een ringkernspoel zou er in passen maar een 10cm grote spoel niet. Ik heb in RFsim zitten frutten en om 50-500 ohm aan te passen moet de spoel verstelbaar zijn van 1-9 uH. Nu kan een spoel op ferrietstaaf of ring wel maar hoe test ik of het ferriet geschikt is.

Fred

Je kan poederijzer/ferriet kernen testen door er een 1:1 transformator mee te maken. Aan de ene kant je zender en aan de andere kant een Watt meter en een scope.
Zorg dat de Xl van de primaire en secundaire ongeveer 10 keer de impedantie van je zender is.
Het kern materiaal mag niet warm worden en de signaalvorm moet hetzelfde blijven, dan is het materiaal geschikt. Testen met 1~25 Watt, gaat dat goed dan nog een beetje opvoeren.

Maar ik zou een T200-2 gebruiken of zelfs twee op elkaar.

Goede tip, die watt-meter mag dat ook mijn cross-needle swr meter zijn. Die geeft watt aan. Ik heb geen 100W dummy, kan de antenne er gewoon aan ?

Nee! Geen antenne! Kent verkoopt chip weerstanden van 50 ohm/100 W voor 12,50 euro.

Ik zal het schema van mijn QRP langdraad tuner gaan tekenen, even geduld.

Hier is tie:

L1 wordt voor de 160m band bij gezet.

Foto's

De SWR meetbrug, zit er ook in.

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op zondag 8 juli 2007 12:27:25 (25%)]

Op 6 juli 2007 22:30:42 schreef fred101:Het stomme is dat de vertical op 20M als een speer werkt, daar is de impedantie excact 50 Ohm en wordt de ontvanger welke als indicator werkt helemaal stil net als met een dummieload. Op banden waar de tuner meer zijn best moet doen meet ik niets. De ontvanger blijft ruisen.

Ha Fred, dat laatste is nou een typisch voorbeeld van een impedantie die niet zuiver ohms is. Dan krijg je wel een minimum, maar geen nul.
En als de impedantie èrg "onzuiver ohms" is, is ook dat minimum nog heel erg ondiep, zodat je het niet hoort.
Als de antenne inductief is, kun je hem in resonantie krijgen door een varco in serie te zetten. Door afwisselend de potmeter en de varco te bedienen vind je dan wel een nul. Je weet dan na het nullen dat je antenne net zo inductief is, als de varco capacitief (X evenveel ohms dus).
Is de antenne capacitief, dan kun je die varco in serie met de potmeter zetten. Door daarna de varco even op te meten weet je alles.
Je kunt de varco ook parallel proberen. Dan krijg je wat meer rekenwerk, maar soms is de nul dan makkelijker te krijgen.
/edit Wel korte draadjes proberen te gebruiken!

Ik begin er steeds meer van te snappen. Dat noemen ze dan denk ik complexe impedantie en heeft met J-factoren te maken. Ga daar eens verder op zoeken. Ik zou dus een varco bij mijn meter in kunnen bouwen met schaalverdeling.

Mooi schema, Zit er nu een LEDje bij ? Jij schakelt de varco voor of na de spoel waarom is dat. een spoel voor 160 heb ik niet nodig mijn draad is al bijna 40m lang en er zit een impedantietrafo in. (unun, FET schiet me af als ik dat balun noem en hij heeft geklijk) Voor een ringkern en schakelaar heb ik wel plaats. Ik had nog een mooi idee. Een ringkern van 0.5, 1, 2 en 4. Deze sluit je met 4 schakelaartjes kort. Dan kun je elke inductie per 0.5 uH maken van 0.5 tot 7.5(binair achtig). Dan heb ik 4 kernen die niet zo groot hoeven zijn en geen lange draden en keramische schakelaars nodig. Als ik die tuner heb kan ik de unun dan beter weghalen en de draad zo naar binnen voeren (storing, hf in de shack) of vervangen door een 1 op 1 trafo om naar coax te gaan.

Kun je een schematje maken van de swr brug of is dat die brug die je me laatst noemde. (die kan maar iets van 1 Watt aan) want daar zat ik ook aan te denken. Anders had ik als idee een dummyload waar je het vermogen op zet. Dan tak je daar wat signaal van af naar een brug van weathstone. dat zou theoretisch ook moeten kunnen maar ik ga liever voor iets zekers. Er blijkt in de praktijk nog al wat verschil tussen mijn ideeen en de werkelijkheid wat wel erg leerzaam is overigens.

fred

[Bericht gewijzigd door fred101 op zondag 8 juli 2007 16:21:05 (16%)]

Zie hier, hoef ik het zelf niet te tekenen!

http://kd1jv.qrpradio.com/alt/ALT.gif
Bron: http://kd1jv.qrpradio.com

Hier zit dus tevens jouw "binaire" spoel in.

Een dummy gebruiken en "aftakken" kan goed, je hoeft de brug van Wheatstone alleen maar te voeden.

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op zondag 8 juli 2007 16:42:19 (23%)]

Mooie site daar staat ook een leuke uitbreiding bij om de boel te tunen zonder zender met een paar kristallen. Zoals gewoonlijk bestaat het dus al maar dat geeft wel aan dat het geen dom idee was Van de week ga ik aan de slag. Daarna eens kijken wat bonzo dan doet met een "getuned" signaal.

Fred

Een L-tuner als aanpassing voor een langdraad is prima, als pre-selector is die wat minder (nogal breed).

Wil je aanpassen en een redelijke pre-selector dan raad ik je de FRI-match (of Free-match) aan.

http://www.xs4all.nl/~pa0fri/ATU/FRImatch/FRImatch.htm