Schema Leybold S12 functiegenerator (1990?)

Dan zou je eventueel een paar L165 op voorraad kunnen nemen, want ondanks de beveiligingsdiodes op de uitgang zal er wel eens vaker eentje sneuvelen.

In het Elektuur-schema uit m'n eerste post is te zien dat ze in de uitgang een 50 ohm weerstand (2 stuks 100 ohm parallel) hebben opgenomen. Dit stelt de uitgang in op 50 ohm en maakt hem kortsluitvast. Evt. is dat een mogelijke modificatie van de S12, om hem op die manier wat robuuster te maken in de handen van scholieren.

Die zal meer voor experimenten uitgerust zijn in de hobbysfeer en de Leybold zal op een luidspreker worden aangesloten, gezien het Boucherot netwerkje op de output.

De Leybold S12 wordt inderdaad nogal eens gebruikt om direct een 8Ohm luidspreker aan te sturen en/of trilling/golf apparaatjes op basis van een luidspreker.

Ja dat zijn leuke experimenten, zo kan je leerlingen bijv. ook leren hoe ze de dempingsfactor van een versterker kunnen berekenen. Hint: met een serieweerstand. Of iets met een diode of gloeilamp in serie. Is dit MTS nivo? Ja, ik weet het dat het heden ten dage allemaal anders heet. Ik zat op de HTS voor Electronica Rens&Rens in Hilversum maar die is al heel lang ter ziele gegaan. Maar als je om gepaste experimenten verlegen zit, roept u maar! Vervormingsmetingen doen is ook erg leuk, met een eenvoudig dubbel-T filter de grondtoon uitfilteren cq. 'onderdrukken' en kijken op de scope en/of meten wat er aan residue overblijft. Of de resonantie frequentie bepalen van de luidspreker.

Op zaterdag 14 september 2024 11:13:41 schreef RAAF12:
Ja dat zijn leuke experimenten, zo kan je leerlingen bijv. ook leren hoe ze de dempingsfactor van een versterker kunnen berekenen. Hint: met een serieweerstand. Of iets met een diode of gloeilamp in serie. Is dit MTS nivo? Ja, ik weet het dat het heden ten dage allemaal anders heet. Ik zat op de HTS voor Electronica Rens&Rens in Hilversum maar die is al heel lang ter ziele gegaan. Maar als je om gepaste experimenten verlegen zit, roept u maar! Vervormingsmetingen doen is ook erg leuk, met een eenvoudig dubbel-T filter de grontooon uitfilteren cq. 'onderdrukken' en kijken op de scope en/of meten wat er aan residue overblijft. Of de resonantie frequentie bepalen van de luidspreker.

VWO (Gymnasium eigenlijk).

Fijne van deze functiegenerator is dat je een luidspreker ook heel langzaam kan laten trillen. In de onderbouw kun je dan (geluids)trillingen zien en voelen.

Verder bijvoorbeeld Proef van melde.

Maar ik gebruik ze ook als "pure" functiegenerator, zonder dat een flinke uitgangstrap nodig is, gewoon als sinusgenerator, om bijvoorbeeld aan een AD convertor te meten. Dat kan natuurlijk ook simpel met een 5 euro generator of een Arduino ofzo.

Resonantiefrequentie van luidspreker: ken ik niet
Vervormingsmetingen: ook niet

Dus kom maar op!

De rode band op R1 is breder als de rest en is dan normaliter de laatste kleurring, niet de eerste. (dus 10k)

Draagt niets bij aan dit topic maar wat een mooi schoolvoorbeeld (pun intended) van een draadje waar iemand een vraag stelt, antwoorden krijgt, die ook goed leest, raadgevingen ter harte neemt en verder komt!

Beroepshalve gebruik ik een soortgelijke functiegenerator.
De onze heeft een TDA 2003 als eindtrap. Kortsluiting van de luidsprekeruitgang alsmede het aansluiten van een luidspreker met een te lage impedantie kunnen ervoor zorgen dat de TDA 2003 in de eindtrap kapot gaat.
Aloude truc: Je kunt het "opblazen" van die opamp voorkomen door een gloeilampje (géén led!) in serie met de luidspreker te schakelen.

Op zaterdag 14 september 2024 14:10:30 schreef Wasluis1971:
Beroepshalve gebruik ik een soortgelijke functiegenerator.
De onze heeft een TDA 2003 als eindtrap. Kortsluiting van de luidsprekeruitgang alsmede het aansluiten van een luidspreker met een te lage impedantie kunnen ervoor zorgen dat de TDA 2003 in de eindtrap kapot gaat.
Aloude truc: Je kunt het "opblazen" van die opamp voorkomen door een gloeilampje (géén led!) in serie met de luidspreker te schakelen.

Ik heb wel een TDA2030 liggen. Eigenlijk weet ik niet zeker of die wel ok is. Komt uit "de onderdelen bak".
En als ik de datasheet lees dan werken die dingen alleen bij hoge gains. Deze functiegenerator heeft met de TDA365B een gain van 4 (1+30Kohm/10Kohm) en met de L165 een gain van >7. (1+30K/4k7)

Het voorbeeld uit de datasheet van de TDA2030 heeft een gain van >30.

Wat doet die 2000 uF cap aan de uitgang in serie met de luidspreker? Die zie ik telkens in TDA2030 voorbeelden als ik wat rond-google.

Is het zinnig om die TDA2030 te proberen?
(Met gain tussen de 5 en 10 dus, het invoer signaal uit de XR2206 heeft een te grote amplitude om 30x te versterken)

(elco 2000µF) Dat is nodig omdat de schakeling een positive rail heeft, jouw unit heeft een neg én pos rail! Om de luidspreker te beschermen tegen DC wordt er een elco in serie gezet. De voeding in het apparaat kan het vermogen voor de toegepaste poweropamp leveren. Mijn advies is, houwe zo! Goede tip, hierboven van Wasluis. Met een ingebouwd gloeilampje zal de dempingsfactor van de versterker wel veranderen met aangesloten luidspreker.

Ik had iets in gedachten met de serie weerstand want zo deed Jan Kool een audiocriticus dat destijds in een beschrijving die bij een aantal 33rpm vinyl meetplaten zat bijgevoegd.

Deze opmerking vond ik bij het zoeken
---
De dempingsfactor is een puur getalsmatig iets voor versterkers en geldt bij een opgegeven ohmse belasting. Zo is de dempingsfactor bv 200 bij 8 ohm en 100 bij 4 ohm. Je kunt er verder niks mee. Dempingsfactor van een systeem bestaat niet voor zover ik weet. Wel kun je spreken over de Q-factor van een resonerend massaveersysteem en de mate van demping van dit systeem. Maar demping is niet dempingsfactor. Die factor blijft gewoon dat stomme getal dat ze voor versterkers hebben bedacht.
---

Dit kwam ik nog tegen, over het gebruik van luidsprekerkabels.
'kabelsprookjes' https://quadrevisie.nl/audio/pdf/a08.pdf

De eigen resonantie van een luidspreker is te bepalen aan de zichtbare, maximum uitslag van de conus.
De conus te belichten met een regelbare flitslamp is ook leuk. Dat geeft een mooi effect als het signaal bijv. 30Hz is en de lamp op 35 keer per seconde staat te knipperen. Misschien is de proef niet geschikt voor mensen die aan vallende ziekte lijden.
Waarschijnlijk is zo'n Xenon flitslamp ook wel te vervangen door een Ali laserkitje. Succes ermee!

Update:

Ik heb ondertussen een LM675T ontvangen EN het regent dus mooi moment om te solderen:

Eerst de oude opamp verwijderd en de boel doorgemeten:

- Ingangsignaal ongeveer 5Vpp. Ziet er goed uit. Sinus/driehoek/blokgolf.
- Nog steeds een ruizige -9V. Ik schat 1 Vpp >100 kHz rondom de -9V voedingsspanning. Op de -9V pin van de opamp en op de uitgang van de spanningsregelaar. Dus eigenlijk de hele -9V bus ruis.

Omdat de tantaal elko tussen -9V en GND ontbreekt bij dit exemplaar, die eerst maar gemonteerd: -9V terug normaal.

Dan LM675T gemonteerd en werkt prima. Ook bij hoogste frequenties nog stabiel en het uitgangssignaal (onbelast) ziet er goed uit. Wel is de uitgangsspanning wat klein: max 7Vpp ongeveer. De gain van de opamp mag duidelijk wat hoger, door een kleinere weerstand (die R1 uit deze discussie) te monteren. De modernere bordjes met de L165 hebben ook 5k ipv 10k op die plek.

Dus TODO: 10k omwisselen naar 5k of minder. Eerst de max spanning van een werkend exemplaar bepalen/nameten.

Ondertussen werkt de functiegenerator dus weer. Veel dank voor al het meedenken!

EDIT: Na nog een keer meten, is de gain van de LM675 nu wel heel laag (1,5x).

EDIT2: R1 weerstand vervangen door 4,7k exemplaar. Uitgangsspanning nu regelbaar tot de 8Vpp van de opamp, met wat clipping bij maximale versterking. Dat hebben de originele exemplaren ook.