Ik ben bezig met het schema van de eindtrap te herleiden.
Ik heb de verbindingen opgeschreven en kan het schema tekenen. (Zal ik hier plaatsen, zodra het er netjes uitziet).
Maar ik herken niet alle onderdelen:
- de twee diodes zijn goed herkenbaar, geen twijfel.
- C1 C2 en C3 zijn condensatoren. Weinig twijfel. Waarde staat erop.
Maar dan:
- R1 is dit een weerstand of een condensator? Waarde? (6 kleurbanden?)
- R2 idem, 5 kleurbanden
- ???? wat is dit onderdeel? Het onderdeel geleidt. Ik heb even een werkend exemplaar doorgemeten en daar geleidt het onderdeel ook. Een spoeltje?
De rode vierkante condensator C2 zit met links aan GND en rechts aan dit onderdeel ??? en de andere kant van dit onderdeel zit aan de signaal uitgangsbus. (De uitgangsbus zit ook nog met een diode aan +9V en andere diode aan -9V).
R1 lijkt op andere onderdelen op de print die vrijwel zeker weerstanden zijn. R2 wijkt af.
U kunt het zelf uitvogelen dan zeggen de specialisten hier of het goed gedaan is. https://www.weerstandcalculator.nl/ Het onderdeel C3 is een tantalum elco, een tantaaltje in het jargon. R1 en R2 zijn metaalfilmweerstanden die zijn van betere kwaliteit, nauwkeuriger en stabieler en beter dan oude koolfilm types. De laagohmige R gemerkt met ????? in de tekening zal een exemplaar zal dat wat zwaarder wordt belast in de schakeling. Er zijn composiet R's gemaakt van geperst kool en de opvolger, de koolfilmweerstanden.
Voorbeeld:
Op donderdag 12 september 2024 20:40:46 schreef RAAF12:
U kunt het zelf uitvogelen dan zeggen de specialisten hier of het goed gedaan is https://www.weerstandcalculator.nl/ C3 is een tantalum elco, een tantaaltje in het jargon. R1 en R2 zijn metaalfilmweerstanden, betere kwaliteit en nauwkeuriger en stabieler. Beter dan koolfilm types en ook duurder. Dat laagohmige ????? aangeduid exemplaar was destijds (nog) niet leverbaar in een betere kwaliteit.
Dank! Drie weerstanden dus.
Ik heb het schema in klad, zal het netjes maken en hier plaatsen.
Maar het is een variant op deze:
(fig 1 uit L165 datasheet. "Application: Gain > 10")
nonius
set SCE to AUX.
Voordat u het schema in het net maakt, vertel eerst eventjes welke waarde u denkt dat R1 heeft. Ik geef het 50% kans dat u de juiste waarde heeft 
Op donderdag 12 september 2024 22:25:22 schreef nonius:
Voordat u het schema in het net maakt, vertel eerst eventjes welke waarde u denkt dat R1 heeft. Ik geef het 50% kans dat u de juiste waarde heeft
10K ohm.
henri62
1-st law of Henri: De wet van behoud van ellende. 2-nd law of Henri: Ellende komt nooit alleen.
Helaas U gaat niet door voor de koelkast.
Draai de kleuren om.
[Bericht gewijzigd door henri62 op (30%)]
Ik ben niet overtuigd.
Als ik bij de rode band (van boven naar beneden op de foto) begin, dan is de tolerantieband "zwart" en die bestaat niet in de gelinkte tool.
Verder zijn er diverse weerstanden elders op de print die ook de rode band aan het eind hebben met bruin ervoor.
Dat lijken allemaal metaalfilmweerstanden 1% 50ppm/K uitdezelfde reeks/fabrikant. De waarden lijken consistent met een E-reeks. Als ik bij de rode band begin, dan komen er rare waarden uit.
Maar ik laat mij graag uitleggen hoe het werkt, in plaats van een badinerend quizje.
(Ik ben ook wel bereid om de weerstand los te solderen voor de prijsuitreiking )
miedema
Golden Member
Ik denk ook dat R1 10k is. De laatste rode ring betekend inderdaad 50ppm tempco.
Maar de oplossing is simpel: bij twijfel gewoon even Ohm meten 
.
Natuurlijk meet je dan "in circuit", dus er staan andere impedanties parallel. Maar je hebt wel een indicatie (orde van grootte).
Meestal voldoende om te weten of je aanname klopt.
Wil je de weerstandwaarde precies weten, dan soldeer je even 1 pootje los.
Dat "in circuit" Ohm meten levert meteen fout zoek informatie op. Zo kun je er achter komen dat b.v. een weerstand open is, er een sluiting of geen verbinding is.
groet, Gertjan.
Op vrijdag 13 september 2024 08:23:39 schreef miedema:
Ik denk ook dat R1 10k is. De laatste rode ring betekend inderdaad 50ppm tempco.Maar de oplossing is simpel: bij twijfel gewoon even Ohm meten
Natuurlijk meet je dan "in circuit", dus er staan andere impedanties parallel. Maar je hebt wel een indicatie (orde van grootte).
Meestal voldoende om te weten of je aanname klopt.
Pootje los solderen heb ik nu geen tijd voor, maar:
9,8K ohm "in circuit" met een vage multimeter die een 10K 5% weerstand als 9,9K ohm meet.
Dus weer een stem voor 10K. (De andere kant op zou 212 ohm zijn)
Het schema, aangepast n.a.v. opmerkingen hieronder:
"5K in L165 versie, moet zijn 4k7"
Door het schema tekenen, ben ik er wel achtergekomen dat één van de twee 10 uF tantaalelco's mist. Terwijl die er bij een werkend exemplaar wel op zit...
Kan mij niet voorstellen dat dat de oorzaak is van "geen signaal op de output". Maar wel vreemd. Het lijkt erop dat deze ooit verwijderd is, soldeersporen zijn zichtbaar. Zal hem wel plaatsen.
[Bericht gewijzigd door tom_co op (12%)]
nonius
set SCE to AUX.
Volgens mij is R2 30kohm, maar 100% zeker ben ik niet. Dat was ook de reden dat ik eerder de vraag stelde m.b.t. R1, die kun je op 2 manieren lezen en in beide gevallen komt er een standaardwaarde (E-reeks) uit. Erg verraderlijk vind ik deze weerstandjes, en ik meet ze dus zelf altijd na met de DMM nadat ik de weerstandswaarde heb bepaald aan de hand van de kleurcodes.
De ontkoppelingselco over de voeding zou ik inderdaad wel terugplaatsen ja, da's wel zo netjes. Een goede ontkoppeling van de voedingsspanningen kan allerlei 'vage' problemen helpen voorkomen. Overigens, in uw schema staan de beide elco's net verkeerd om getekend (holle rechthoekje = plus-aansluiting), maar door het extra bijgetekenden '+' symbooltje is er gelukkig toch geen verwarring. Voor de rest een erg duidelijk en leesbaar schema trouwens.
maartenbakker
Golden Member
www.elba-elektro.nl | "The mind is a funny thing. Sometimes it needs a good whack on the side of the head to jar things loose."
Inderdaad een keurig schema!
Die tantaal zal wel verwijderd zijn omdat hij in sluiting lag. Je zou een gewone low ESR of polymeer elco kunnen toepassen met een werkspanning van 16V of hoger, of een tantaal met een werkspanning van 25V of hoger.
Ik neem aan dat je ook meteen hebt gekeken of de onderdeelwaarden voor de verschillende IC's hetzelfde zijn?
Dan zou je eventueel een paar L165 op voorraad kunnen nemen, want ondanks de beveiligingsdiodes op de uitgang zal er wel eens vaker eentje sneuvelen.
Dank, beide!
Op vrijdag 13 september 2024 18:33:50 schreef maartenbakker:
Ik neem aan dat je ook meteen hebt gekeken of de onderdeelwaarden voor de verschillende IC's hetzelfde zijn?Dan zou je eventueel een paar L165 op voorraad kunnen nemen, want ondanks de beveiligingsdiodes op de uitgang zal er wel eens vaker eentje sneuvelen.
Goeie tip, op het eerste gezicht is/was de wel zo, maar...
Precies de weerstand R1 waar we het telkens over hebben is anders. Dus de weerstand in de terugkoppeling.
Ingezoomde foto:
De weerstanden zijn duidelijk van een andere serie/fabrikant.
Over de verticale weerstand meet ik 4,6 kOhm in circuit.
Lijkt mij geel-paars-zwart-bruin (met bruin voor 1% tolerantie): Dus 4,7 kOhm
De horizontale weerstand meet ik in circuit als 23 kOhm
Lijkt mij oranje-zwart-zwart-rood: 30 kOhm
Is vast in de andere ook 30 kOhm zoals @nonius al schreef.
Moet ik aanpassen in schema.
En dus wellicht vervangen/aanpassen als ik een L165 monteer.
Maar ik wil eigenlijk een (beter verkrijgbare) LM675 proberen.
nonius
set SCE to AUX.
Dan zou je eventueel een paar L165 op voorraad kunnen nemen, want ondanks de beveiligingsdiodes op de uitgang zal er wel eens vaker eentje sneuvelen.
In het Elektuur-schema uit m'n eerste post is te zien dat ze in de uitgang een 50 ohm weerstand (2 stuks 100 ohm parallel) hebben opgenomen. Dit stelt de uitgang in op 50 ohm en maakt hem kortsluitvast. Evt. is dat een mogelijke modificatie van de S12, om hem op die manier wat robuuster te maken in de handen van scholieren.
Die zal meer voor experimenten uitgerust zijn in de hobbysfeer en de Leybold zal op een luidspreker worden aangesloten, gezien het Boucherot netwerkje op de output.
De Leybold S12 wordt inderdaad nogal eens gebruikt om direct een 8Ohm luidspreker aan te sturen en/of trilling/golf apparaatjes op basis van een luidspreker.
Ja dat zijn leuke experimenten, zo kan je leerlingen bijv. ook leren hoe ze de dempingsfactor van een versterker kunnen berekenen. Hint: met een serieweerstand. Of iets met een diode of gloeilamp in serie. Is dit MTS nivo? Ja, ik weet het dat het heden ten dage allemaal anders heet. Ik zat op de HTS voor Electronica Rens&Rens in Hilversum maar die is al heel lang ter ziele gegaan. Maar als je om gepaste experimenten verlegen zit, roept u maar! Vervormingsmetingen doen is ook erg leuk, met een eenvoudig dubbel-T filter de grondtoon uitfilteren cq. 'onderdrukken' en kijken op de scope en/of meten wat er aan residue overblijft. Of de resonantie frequentie bepalen van de luidspreker.
Op zaterdag 14 september 2024 11:13:41 schreef RAAF12:
Ja dat zijn leuke experimenten, zo kan je leerlingen bijv. ook leren hoe ze de dempingsfactor van een versterker kunnen berekenen. Hint: met een serieweerstand. Of iets met een diode of gloeilamp in serie. Is dit MTS nivo? Ja, ik weet het dat het heden ten dage allemaal anders heet. Ik zat op de HTS voor Electronica Rens&Rens in Hilversum maar die is al heel lang ter ziele gegaan. Maar als je om gepaste experimenten verlegen zit, roept u maar! Vervormingsmetingen doen is ook erg leuk, met een eenvoudig dubbel-T filter de grontooon uitfilteren cq. 'onderdrukken' en kijken op de scope en/of meten wat er aan residue overblijft. Of de resonantie frequentie bepalen van de luidspreker.
VWO (Gymnasium eigenlijk).
Fijne van deze functiegenerator is dat je een luidspreker ook heel langzaam kan laten trillen. In de onderbouw kun je dan (geluids)trillingen zien en voelen.
Verder bijvoorbeeld Proef van melde.
Maar ik gebruik ze ook als "pure" functiegenerator, zonder dat een flinke uitgangstrap nodig is, gewoon als sinusgenerator, om bijvoorbeeld aan een AD convertor te meten. Dat kan natuurlijk ook simpel met een 5 euro generator of een Arduino ofzo.
Resonantiefrequentie van luidspreker: ken ik niet 
Vervormingsmetingen: ook niet
Dus kom maar op!
Arco
Special Member
Arco - "Simplicity is a prerequisite for reliability" - hard-, firm-, en software ontwikkeling: www.arcovox.com
De rode band op R1 is breder als de rest en is dan normaliter de laatste kleurring, niet de eerste. (dus 10k)
Draagt niets bij aan dit topic maar wat een mooi schoolvoorbeeld (pun intended) van een draadje waar iemand een vraag stelt, antwoorden krijgt, die ook goed leest, raadgevingen ter harte neemt en verder komt!
Beroepshalve gebruik ik een soortgelijke functiegenerator.
De onze heeft een TDA 2003 als eindtrap. Kortsluiting van de luidsprekeruitgang alsmede het aansluiten van een luidspreker met een te lage impedantie kunnen ervoor zorgen dat de TDA 2003 in de eindtrap kapot gaat.
Aloude truc: Je kunt het "opblazen" van die opamp voorkomen door een gloeilampje (géén led!) in serie met de luidspreker te schakelen.
Op zaterdag 14 september 2024 14:10:30 schreef Wasluis1971:
Beroepshalve gebruik ik een soortgelijke functiegenerator.
De onze heeft een TDA 2003 als eindtrap. Kortsluiting van de luidsprekeruitgang alsmede het aansluiten van een luidspreker met een te lage impedantie kunnen ervoor zorgen dat de TDA 2003 in de eindtrap kapot gaat.
Aloude truc: Je kunt het "opblazen" van die opamp voorkomen door een gloeilampje (géén led!) in serie met de luidspreker te schakelen.
Ik heb wel een TDA2030 liggen. Eigenlijk weet ik niet zeker of die wel ok is. Komt uit "de onderdelen bak".
En als ik de datasheet lees dan werken die dingen alleen bij hoge gains. Deze functiegenerator heeft met de TDA365B een gain van 4 (1+30Kohm/10Kohm) en met de L165 een gain van >7. (1+30K/4k7)
Het voorbeeld uit de datasheet van de TDA2030 heeft een gain van >30.
Wat doet die 2000 uF cap aan de uitgang in serie met de luidspreker? Die zie ik telkens in TDA2030 voorbeelden als ik wat rond-google.
Is het zinnig om die TDA2030 te proberen?
(Met gain tussen de 5 en 10 dus, het invoer signaal uit de XR2206 heeft een te grote amplitude om 30x te versterken)
(elco 2000µF) Dat is nodig omdat de schakeling een positive rail heeft, jouw unit heeft een neg én pos rail! Om de luidspreker te beschermen tegen DC wordt er een elco in serie gezet. De voeding in het apparaat kan het vermogen voor de toegepaste poweropamp leveren. Mijn advies is, houwe zo! Goede tip, hierboven van Wasluis. Met een ingebouwd gloeilampje zal de dempingsfactor van de versterker wel veranderen met aangesloten luidspreker.
Ik had iets in gedachten met de serie weerstand want zo deed Jan Kool een audiocriticus dat destijds in een beschrijving die bij een aantal 33rpm vinyl meetplaten zat bijgevoegd.
Deze opmerking vond ik bij het zoeken
---
De dempingsfactor is een puur getalsmatig iets voor versterkers en geldt bij een opgegeven ohmse belasting. Zo is de dempingsfactor bv 200 bij 8 ohm en 100 bij 4 ohm. Je kunt er verder niks mee. Dempingsfactor van een systeem bestaat niet voor zover ik weet. Wel kun je spreken over de Q-factor van een resonerend massaveersysteem en de mate van demping van dit systeem. Maar demping is niet dempingsfactor. Die factor blijft gewoon dat stomme getal dat ze voor versterkers hebben bedacht.
---
Dit kwam ik nog tegen, over het gebruik van luidsprekerkabels.
'kabelsprookjes' https://quadrevisie.nl/audio/pdf/a08.pdf
De eigen resonantie van een luidspreker is te bepalen aan de zichtbare, maximum uitslag van de conus.
De conus te belichten met een regelbare flitslamp is ook leuk. Dat geeft een mooi effect als het signaal bijv. 30Hz is en de lamp op 35 keer per seconde staat te knipperen. Misschien is de proef niet geschikt voor mensen die aan vallende ziekte lijden.
Waarschijnlijk is zo'n Xenon flitslamp ook wel te vervangen door een Ali laserkitje. Succes ermee!
Update:
Ik heb ondertussen een LM675T ontvangen EN het regent dus mooi moment om te solderen:
Eerst de oude opamp verwijderd en de boel doorgemeten:
- Ingangsignaal ongeveer 5Vpp. Ziet er goed uit. Sinus/driehoek/blokgolf.
- Nog steeds een ruizige -9V. Ik schat 1 Vpp >100 kHz rondom de -9V voedingsspanning. Op de -9V pin van de opamp en op de uitgang van de spanningsregelaar. Dus eigenlijk de hele -9V bus ruis.
Omdat de tantaal elko tussen -9V en GND ontbreekt bij dit exemplaar, die eerst maar gemonteerd: -9V terug normaal.
Dan LM675T gemonteerd en werkt prima. Ook bij hoogste frequenties nog stabiel en het uitgangssignaal (onbelast) ziet er goed uit. Wel is de uitgangsspanning wat klein: max 7Vpp ongeveer. De gain van de opamp mag duidelijk wat hoger, door een kleinere weerstand (die R1 uit deze discussie) te monteren. De modernere bordjes met de L165 hebben ook 5k ipv 10k op die plek.
Dus TODO: 10k omwisselen naar 5k of minder. Eerst de max spanning van een werkend exemplaar bepalen/nameten.
Ondertussen werkt de functiegenerator dus weer. Veel dank voor al het meedenken!
EDIT: Na nog een keer meten, is de gain van de LM675 nu wel heel laag (1,5x).
EDIT2: R1 weerstand vervangen door 4,7k exemplaar. Uitgangsspanning nu regelbaar tot de 8Vpp van de opamp, met wat clipping bij maximale versterking. Dat hebben de originele exemplaren ook.