DCF-77 Actieve antenne

Misschien even handig om een link te geven naar de actieve antenne die je hebt.
Is het een printje met ferrietstaaf en wat halfgeleiders of een unit voor mastmontage?

Morge Heer bprosman,

Wat mij betreft is dit gewoon HF en ook de goede plaats.

Tja, je wilt weten of er DCF signaal wordt ontvangen en waar kan je dit b.v. meten met een scoop.

De voorwaarden en omgeving
De afstand tot de DCF zender.
Demping door de antenne positie(binnenhuis b.v.) en uitrichting
Bandbreedte en gevoeligheid van het meetsysteem (scoop en eventueel voorversterker)

De signalen hier in Amsterdam zijn heel laag, zelfs met 40dB versterking op de scoop ingang is er weinig tot niets te zien, behalve dan storing/prut.
Vergeet scoop probes, dan gooi je 10x versterking weg, sluit waar je wilt meten met een kort stukje coax aan.
Zet de scoop op 20MHz bandbreedte en de moderne scoops hebben een mogelijkheid tot extra filtering.
Met een moderne scoop die de resolutie kan opschroeven heb je als voordeel dat de bandbreedte dan ook lager wordt, pas toe wat beschikbar is.

OK, nu een van de belangrijkste punten! STORING!
Hoe zo veel mogelijk schakelende voedingen uit de buurt van je meetsysteem, kies je antenne positie goed.

De DCF ontvanger, schema-4 van het Eletuur ontwerp zo ver mogelijk weg plaatsen, ja dat is echt noodzakelijk!
De verliezen over de coax voor zeg 20m zijn nihil, maak je daar niet druk om.
Laat de coax niet over stoorbronnen lopen, de kat op het spek binden is niet zo wijs.

Waarkan jij nu meten of er DCF signaal binen komt, dat is aan de bovenzijde van C10 wat ook de rechter zijde van L2 is.
Je hebt dan twee versterker trapjes gehad T5, T6 en de BF494 met daar achter het low pass filter met de twee spoeltjes L1 ne L2.

Het kan zijn dat het signaal nog steeds te klein is voor jouw meet opstelling en je nog steeds het pulserende signaal niet kan zien.
Dan kan je het volgende doen, heb je een sinus generator die 77,5KHz kan genereren?
Een functie generator is het meest makkelijk, leg twee a drie extra wikkelingen om de ferrietstaaf en
sluit deze via een 220Ω weerstand op je genrator uitgang aan, begin met een klein signaal uit de generator.

Kijk of je nu het signaal zichtbaar wordt aan de linker zijde van C2 met je scoop, dat is de basis condensator van de BF494.
Niet je genrator vol uit draaien, begin met max 100mV voor de indruk.
Met een digitale functie generator kan je ook goed de afstemming comtroleren omdat deze xtal gecontroleert zijn.
De ouderwetse functie generator is meestal niet goed genoeg voor de optimale afstemming maar wel voor deze signaal trace functie die ik hier beschrijf.

De tweede stap is na het filter met L1 en L2 het signaal moet daar weer een beetje meer versterkt zijn t.o.v. de basis van de BF494.

Gaat dit meten lukken denk je, laat dat even weten dan kkan ik later de rest voor je analyseren als nodig.

Groet,
Bram

PS
Alle voeding spannigen al gemeten?

Op zaterdag 11 april 2026 09:58:48 schreef Hugo Welther:
Misschien even handig om een link te geven naar de actieve antenne die je hebt.
Is het een printje met ferrietstaaf en wat halfgeleiders of een unit voor mastmontage?

Dag Hugo,

Het is de actieve antenne uit het artikel (PDF link) , een printje met wat halfgeleiders. Deze :

Ik heb het even geprobeerd; een afgestemde passieve DCF antenne geeft hier in Haarlem maximaal ongeveer 150 µV signaal.
Dat is goed op de scope te krijgen, hoewel ik beslist vals speel met het type scope

Instellingen zijn 50 µV/ verticaal, LF 10 kHz, HF 0,1 MHz en 0,5 s/, analoge storage.

Leuk experiment, het geeft mij hier direct inzicht in allerlei storing.

Allicht geeft de actieve antenne genoeg signaal om het op een moderne ( 1 mV/ ? ) scope te krijgen. De spanning gain is met x3 niet groot, maar de ingangsimpedantie zal beter zijn dan mijn 2 MΩ.

Op zaterdag 11 april 2026 11:19:40 schreef Aart:
Ik heb het even geprobeerd; een afgestemde passieve DCF antenne geeft hier in Haarlem maximaal ongeveer 150 µV signaal.
Dat is goed op de scope te krijgen, hoewel ik beslist vals speel met het type scope

Instellingen zijn 50 µV/ verticaal, LF 10 kHz, HF 0,1 MHz en 0,5 s/, analoge storage.

[bijlage][bijlage][bijlage]

Leuk experiment, het geeft mij hier direct inzicht in allerlei storing.

Allicht geeft de actieve antenne genoeg signaal om het op een moderne ( 1 mV/ ? ) scope te krijgen. De spanning gain is met x3 niet groot, maar de ingangsimpedantie zal beter zijn dan mijn 2 MΩ.

Top, dit ga ik ook eens proberen. Ik zit het komende half jaar weer "in de bossen", houten chalet, dus ik verwacht niet alteveel storing. Deze ochtend een kant-en-klare DCF77 wijzerklok opgehangen en die pakte binnen een paar minuten.
Alhoewel ik zie dat jij t op een diff ingang aangesloten hebt?

Hi,

Niet alleen heeft hij de Diff ingang gebruikt maar ook de bandbreedte beperkt op 100Khz.

Die Diff. ingang kan 20 tot 50dB storing onderdrukking geven als goed opgebouwd,
bi Aart is dat denk ik wat minder, als de ferriet staaf zo op tafel ligt, maar daar kan Aart vast meer over vertellen.
Later vanmiddag zal ik een DCF antenne net als Aart aan mijn AudioPrecision meetset hangen met het bandfilter ingeschakeld.
Dit om te zien wat voor resultaten ik hiermee haal in de dichte bebouwing en veel storing in Amsterdam.

Groet,
Bram

De common mode onderdrukking is inderdaad goed. Een snel proefje:
- Generator HP239A, 77 kHz sinus, gemeten als 450 mVpp (differential, op de scope)
- Hetzelfde signaal common-mode: 80 µVpp

Dus 20* log(450/0,080) = ruw 75 dB onderdrukking. Met dezelfde aansluitkabel single ended aangesloten zie ik het signaal nog net, maar niet goed meer. Antenne op het houten werkblad of in de hand maakt niet veel uit, goed richten wel.

Deze scopes zijn niet geliefd vanwege de 2 MHz kleine bandbreedte, maar voor het analoge audio / ILDA laser (in XYZ-mode, met drie diff. plugins) hobby-en wat ik wel eens doe is de 5000 serie geweldig. Ze werden voor zover ik weet veel in de medische hoek gebruikt. Geen ventilator is ook prettig.
Deze gevoelige plugins zijn wel vrij kwetsbaar. Nog geen schade gehad echter.

Maar goed. Dit alles offtopic.

Op zaterdag 11 april 2026 11:19:40 schreef Aart:
Ik heb het even geprobeerd; een afgestemde passieve DCF antenne geeft hier in Haarlem maximaal ongeveer 150 µV signaal.
Dat is goed op de scope te krijgen, hoewel ik beslist vals speel met het type scope

Mooi plaatje Aart! Leuk dat dat zo goed gaat met alleen de ferrietstaaf en LC kring.

Hi,

Gisteren en vandaag getest met DCF ferriet antennes.
Ook met mijn Audio Precision meetset met het 2e orde bandfilter op 77,5KHz afgestemd, was het in mijn meetruimte bij het raam geen succes.
Ik wou de meting doen zoals Aart het ongeveer ook heeft gedaan, maar met wat ik direct voor handen had aan spullen ging dat niet.
Dit om te kijken wat ongeveer het signaal niveau was over een afgestemde ferriet kring op 77,5KHz.

Dat had twee redenen, de ruim voorhanden zijnde stoorbronnen in mijn werkkamer en
ik was in eerste instantie vergeten rekening te houden met de ingang impedantie van de meetset, de R+C en
dan ook nog een stuk symetrische kabel naar de ferriet antenne.
De resonantie was bij het testen niet meer in de buurt van 77,5KHz te vinding, dit door de grote extra capaciteit aan de kring.
Het geheel als belasting voor de afgestemde kring was rond de 100K en rond de 250pF, de afstem capaciteit was 1500pF.

Verder nog meer 77,7KHz Ferriet testen gedaan, als het mee zit komt dat vandaag nog in het topic dat ik daar voor gemaakt heb, deze dus:

https://www.circuitsonline.net/forum/view/165704/last#highlight=ferrie…

Nu even een lekker broodje eten om de hoek.

Groet,
Bram

Mijn antenne, project in 1990, 3 staven ferriet van 46,5 cm ! in delta gekoppeld, met spoel litze draad gewikkeld. Toen der tijd voor frequentie referentie DCF 77, een bouwdoos van ELV type FN7000. actieve antenne, met 2x BC548 transistors. via kabel naar; antenne pre-amp versterker met 2 x TCA440, en Xtal filter 77,5 KHz . Nu zit ik met een FURUNO GT-8031F unit GPS en een RUBIDIUM unit LPRO 101. Daar ben ik op dit moment mee aan het stoeien!

Dat... zijn flinke jongens.

een bouwdoos van ELV type FN7000

Oh wat grappig, dat artikel (drie delen) kun je gratis lezen op de ELV-pagina hier.

Heb al meerdere (voor)versterkers geprobeerd, maar nog nooit iets ontvangen dat op een tijdseinsignaal lijkt. Enkel maar storing, gepiep en gekraak. Zowel een ferrietantenne als een draadantenne geprobeerd.

Ik heb de materialen liggen voor een loopantenne en hoop binnenkort tijd te vinden om deze in elkaar te zetten.

Wat zou de beste keuze zijn: hoge inductie en zo klein mogelijke capaciteit, of juist omgekeerd. Deze vraag werd interessant toen ik het volgende schema zag:

(https://electronics.stackexchange.com/questions/566168/dcf77-antenna-p…)

Hier is gekozen voor maar liefst 33 nF aan capaciteit. Dit terwijl ik altijd geprobeerd heb de inductie zo hoog mogelijk te nemen, en de capaciteit regelbaar te maken met ofwel een afstemcondensator of varicaps.

Heeft iemand hier advies over wat de beste keuze is?

Hi ronw,

Ik probeer vandaag of morgen nog wat te plaatsen over een DCF antenne en een versterkend trapje.
Het schema dat je laat zien is niet bepaald optimaal, de inducties zijn veel te laag en daardoor de condensatoren veel te groot.

Allemaal minder optimaal dus ook wat temepratuur effecten betreft, waar je rekening mee moet houden af hankelijk van de Antenen situatie.
En dan bedoel ik buiten montage of binnen.

Dit is een voorbeeldje van een DCF antenne met twee versterker trapjes en een asymetrische ingang met een jFet en Symetrisch uit oor dak montage.
Wat staat aangegeven als "shield" is absoluut noodzakelijk, even op een breadboard bouwen zonder afscherming leid tot teleurstellingen.

.

Laters leg ik wel meer uit ook betreffende een andere versie.

Groet,
Bram

Hallo Bram,

Precies, dat vond ik al zo raar. Ik ben nog nooit een ontvangstspoel voor VLF tegengekomen met een zo lage inductie. Voordat ik zoiets ga uitproberen, wou ik eerst eens vragen of het de moeite waard was. Zo te horen dus niet.

Ik vind ook de waarden voor de tweede afgestemde kring raar, want de resonantiefrequentie van 48 µH en 147 nF is 60 kHz, en niet 77,5 kHz.

Jouw schema heb ik al eens gezien, maar ik zag geen goede mogelijkheid om aan de waarde van 2.8 mH te komen. Nu heb ik ferrietringkernen die geschikt zijn voor het zelfwikkelen van deze spoelen.

Dit type FET heb ik niet, maar wel een aantal andere gangbare types (J310, MPF102, BF245C, BF256B).

Ik drop dat schema wat ik hier publiceerde, en ga eens verder met jouw circuit.

MVG

Ron

Kan toch ook met 2.7mH (wel standaard waarde) en 1562pF (1500+62, ook standaard)?

Ik vermoed dat die 62pF extra niet eens hoeft, het zal vrij breedbandig zijn en de meeste standaard C's hebben toch een vrij grote tolerantie, 10% of hoger. Je kan dan misschien beter een afstemcondensator nemen om het precies af te regelen.

Hi ronw,

Maak je niet druk om de gebruikte jFet, dit is een type dat ik heb liggen, je kan daar ook een BF245b voor gebruiken.
Net als ik kan je ringkerntjes gebruiken, potcores of wat dan ook.
Ik kies de inductie die past op de kern en dit dan samen met een condensator waarde die ik beschikbaar heb welke stabiel is.

2mH of 5mH maakt niet zo veel uit kies wat past bij wat je hebt liggen of wil gaan maken.
Belangrijker is het gene wat in het schema staat, dat is de afscherming.
De schakeling zelf is met de Cascodes zo opgebouwd dat er eigenlijk geen terug werking is naar de vorige trap,
dit natuurlijk als je wel de afscherming gebruikt.

De twee BC550c transistoren hebben hun eigen spanning deler met ontkoppeling, eigenlijk voor DC is dat niet nodig,
maar om de twee trapjes goed te kunnen scheiden heb ik het op deze manier toegepast, dit omdat het technisch zo beter is.

De symmetrische uitgang naar een netwerk kabel toe hoef je niet de te gebruiken, dat is voor mijn toepassing een manier om het uit te voeren.
De opzet voor mijn DCF antenne is geheel symmetrisch, dus ook de antenne spoel wordt symmetrisch aangesloten net als dat de uitgang ook symmetrisch wordt.

Je kan met een ring antenne werken, maar dat betekend niet dat je dan de storing goed onder de knie krijgt,
Volledig symmetrisch werken en goede afscherming gaan je de beste resultaat opleveren.
Dit natuurlijk samen met een goede antenne opstelling, in stedelijke gebieden en binnen,
is de kans groot als je het goed opbouwt dat het signaal dan nog niet voldoende is voor b.v. een 10MHz referentie schakeling.

Een buiten positie op een punt met weinig storing tussen 50 en 100Khz is natuurlijk het beste, vaak is dit toch wat lasting...
Ik heb hier wat testen gedaan met lange ferriet staven uit oude radio’s waarbij ik dan de LG spoel gebruikte met wat extra capaciteit om 77,5KHz als afstemming te halen.
De spoeltjes zijn bijna altijd zo gewikkeld(kruis) dat ze een hoge Q hebben.
Als je Q te hoog is, (ja dat kan )met hoge temperaturen of lage temperaturen kan de spoel/condensator van de gewenste resonantie frequentie aflopen.
De waarden die ik kies voor de afgestemde kringen zijn zo dat ik met Polystyreen of Polypropyleen condensatoren kan werken.

Een tip voor de afscherming van de ferriet antenne vond ik op een website, gebruik een oude bandkabel van een floppy of harddisk drive,
Maak deze aan één kant soldeer baar en verbind dit met massa, hou wat ruimte rond de bandkabel en de ferrietstaaf anders wordt de extra capaciteit te hoog.
Door de kabel maar aan één zijde door te verbinden kunnen er geen wervelstromen lopen en wordt de demping van deze afscherming een stuk kleiner t.o.v. andere afscherm methoden.

Groet,
Bram

Zijn dat soort spoeltjes ook echt daarvoor bedoeld? Zijn dat niet simple smoorspoelen?

Ik macht dat je voor een afgestemde kring spoelen zou moeten gebruiken met een redelijk hoge Q?

Recentelijk heb ik de LCR45 gekocht en meet nu alle spoelen en kondensatoren eerst voor gebruik.

Die kleine spoeltjes tonen enorme afwijkingen. Laatst twee spoeltjes in serie geplaats. Eerst een test met de draden aan elkaar gesoldeerd, en nee, de verwachte waarde niet bereikt. Geexperimenteerd tot de waarde redelijk klopte, moest ze 2 cm uit elkaar hebben. Daarna vast gesoldeerd op prototype PCB, en toen was de waarde weer veranderd....

Zelfde geldt voor kondensatoren. Ik meet me suf om uit een partij precies de waardes te vinden die ik nodig heb.

In het geval van Bram's schema, kan ik een FT50-77 ringkern gebruiken, en net zo lang experimenteren tot ik iets heb wat in de buurt kom. Daarna de kondensatoren inschatten en met een trimmer van 90pF voor de fijne instelling.

Dat is me voor een 198 kHz filter goed gelukt. Daarmee ben ik (langzaam!) bezig toe te werken naar een BBC4 ontvanger.

Mijn probleem lijkt mij, is dat ik net iets te ver verwijdert woon van de DCF77 zender, plus dat ik een zwaar trafostation als buur heb. Dus hoe smaller de doorlaat, en hoe nauwkeuriger de avstemming, des te beter de kansen op succes. Ten minste, dat hoop ik...

Hallo Bram,

Bedankt voor de uitleg. Ik ga de twee secties apart bouwen, en daarna monteren in afgeschermde "bakjes" uit pcb materiaal gemaakt.

Ik heb hier eerder iets geschreven over de FT50-77, dat de inductie niet overeenkwam met een door AI berekend aantal windingen. Ik ben verder gaan zoeken en vond een online Amidon calculator.

(https://www.changpuak.ch/electronics/amidon_toroid_calculator_2.php)

Deze geeft aan dat er 50 windingen nodig zijn voor 2.8 mH. Dat zal dan wel kloppen. Dus morgen verder...

[Bericht gewijzigd door ronw op dinsdag 21 april 2026 00:45:14 (57%)]

Ben langzaam verder gekomen met een actieve antenneversterker die schijnbaar goede resultaten geeft. Een wat ouder Elektuur ontwerp:

In plaats van de afstemming met een variabele condensator, heb ik voor varicaps gekozen. Twee stuks parallel, dan heb ik goede flexibiliteit om andere frequenties uit te proberen. De koude kant van de varicaps gaar niet naar pin 5, maar naar de massa.

De LM4562 lijkt het beter te doen dan de TL072 of OPA2134. Bij maximale signaalsterkte ontstaat een blokgolf met stijle flanken, terwijl de LM4562 een loodrecht signaal geeft.

Dit gedeelte wil ik buitenshuis gaan plaatsen, terwijl het door Bram voorgestelde gedeelte binnenshuis komt. Of een andere versie, ik experimenteer nog even door...

Op maandag 18 mei 2026 22:57:05 schreef ronw:
De LM4562 lijkt het beter te doen dan de TL072 of OPA2134. Bij maximale signaalsterkte ontstaat een blokgolf met stijle flanken, terwijl de LM4562 een loodrecht signaal geeft.

Dat is ook een hele andere opamp dan die andere twee, en nog redelijk goedkoop.

Ga je die voor DCF77 gebruiken of ook voor DCF49, en is dat hier wel te ontvangen?
(Ik had eerlijk gezegd nog niet eerder van DCF49 gehoord.)

Tja, wat heet goedkoop? Bij Mouser kost deze €7,55 p/s. voor een DIP-8. Ongetwijfeld een goede opamp, maar niet direct eentje die ik voor alle mogelijke experimenten wil gebruiken.

Ik had er eens 4 bij bovengenoemde gekocht, maar toen was de prijs lager meen ik mij te herinneren.

Vandaar dat ik dacht de TL072 te proberen (€0,80 p/s).

Nee, van de DCF49 had ik ook nog nooit gehoord, en dat zal ik zeker ook wel eens willen proberen. Voorlopig moet ik eerst nog in staat zijn de DCF77 uit de storing en ruis te kunnen oppikken. Mijn locatie is niet zo gunstig: Zuid-Noorwegen en wonend vlak in de buurt van een transformatorstation en hoogspanningsleidingen.

Hi,

Een TL072 en een LM4562 kan je niet zomaar vergelijken.
Beide worden tegenwoording door TI gemaakt en de TL072 is een algemene opamp en
de LM4562 is een speciaaltje met zeer lage vervormingswaarden en en grote vermogens bandbreedte.
En nee ik vind ruim 8 Euro echt te veel maar ook weer opvallend dat bij TI 0,34$ kost voor een PDIP.
Bij grote aantallen in SO* zelfs maar ongeveer 0,13$...
De LM4562 kost bij TI tussen de 4,5 en 5,5$ afhankelijk van de behuizing en aantal.

Als je de versterkings pormeter niet te grtig insteld, dus kleiner dan 10x is de TL072 denk ik wel te gebruiken.
Veel hangt af van wat voor storing je op je ontvang positie last hebt.
Is het signaal erg laag, dan zal je toch voor een versterkertrapje moeten kiezen met een lage ruis en een lange ferrietstaaf.
Die lange ferrietstaaf geeft je dan meer mogelijk heden tot nullen van de sterkste stoorbron en de lengte geeft wat meer output.

Verder goede afscherming van de ferriet antenne voor het electrische veld gebruiken,
dat kan met wat bandkabel van b.v. een floppy drive of oude harddisk kabel die je op wat afstand van de ferrietspoel
er omheen monteerd, zeg voor 350 graden.
Aan één zijde verbind je alle draadjes door en leg dat punt aan massa, de andere zijde van de bandkabel sluit je niet aan.
Deze manier van afschermen heeft weinig invloed op de Q van je ferrietstaaf er kan door deze manier van afschermen bijna geen "Eddy Currents" lopen in de bandkabel.

Groet,
Bram