Jongensradio anno 2007 Deel5

Ja Nijntje ,

die goeie ouwe tijd ...
Toen keken we niet op een bitje meer of minder

Gr Evert

@Pietdepiet:
die aaname van de stroom door de basisweerstanden is binnen bepaalde grenzen wel te berekenen. Maar er blijft een groot gebied over van vrije keuzes.
Alleen globaal kijken naar die hoofdstukken!
Als je dit boek interessant lijkt, kun je beter H3 eerst doen.

Oké, ik zal eens kijken.

Ik las net in dat andere topic dat FM-bugs tot 50nW legaal zijn. Is er een manier om te meten wat een bugje uitzend? Ben wel benieuwd wat de mijne nou uitzendt...

Vanavond was er veiling op de club. Wat leuke dingen op de kop getikt. Prijzen van 50 cent tot 10 euro Een heel grappig zacht geel radiotje van Philips. Een L3X02T germanium torrenbakje uit 1960 in zweedse uitvoering en hij staat lekker achter me te spelen. AM, FM en ook lange golf en midden golf. Goed geluid nog in zo'n ding. En helemaal puntgaaf.

Nog een zakje grote weerstanden, 2 doosjes assortie hf torren. Germanium en silicium. Zo'n 100 stuks minstens, meeste nieuw. Een joekel van een trafo van 600V (weegt zo'n 5 kilo), mooie 19"kast voor mijn eindtrap. Een lege kast met zo'n beugel als bij een scoop, een doos met heel erg vreemde dinpluggen met bijpassende chassisdelen. Een stekker-systeem wat uit de medische hoek komt zei de eigenaar, een bosje 30W meetshunts, 100m kabel voor bij die connectors, een jaremn vijftig moederklok met van die echte radioactieve wijzers mooi in stijl van mijn apparatuur en een klos 0,4mm wikkeldraad.

Gisteren kreeg ik nog twee dikke 12-0-12V trafo's (800VA)
en een berg mooie trimmertjes/varcotjes , mosterd C's nieuw in zakje en wat buisjes.

Ik heb een ESR meter gemaakt. Erg handig om elco's te testen maar ook bv kortsluiting in een spoel.
Met een kunstof octal triode (555) die een blokgolf opwekt. Je hoeft de elco's niet eens uit te solderen want hij doet maar 140mV. Frequentie instelbaar.

Fred

@fred: hé, potverdriedubbeltjes, je gaat me toch niet vertellen dat je een Norton Manx hebt staan? Dat was de fijnste fiets die ik ooit bereed, helaas kreeg ik problemen met het aantal dB's die uit de megafoon ontsproten en daarom werd ie voor véél geld van de hand gedaan...

Wouw, heb jij een echte manx gehad, ex-works ? Mijn droomfiets. Ze zijn niet te betalen (en niet geschikt voor op de weg). Ik heb wel een Triumph Speedtwin uit 54.

Zou voor een vriend een manual zoeken voor een Philips PM6620 counter met nixies. De zijne is defect en hij heeft een dus schema nodig. Nergens iets van te vinden (behalve op commerciele sites). Het is honderd keer makkelijker om iets van HP of een of ander obscuur legerappatraat te vinden dan van ons eigen Philips-spul. Eerst die PM3370, nu weer de teller. Alsof het nooit gemaakt is.

Fred

Fred,

Sommige firma's zoals o.a. Philips, hebben nooit veel moeite gedaan om een archief van manuals van meetapparatuur op te zetten. HP, nu Agilent, heeft er wel veel moeite en tijd in gestoken. Lijkt een beetje op verkocht, garantie afgelopen, product bestaat niet meer.

Wat mischien helpt is om op http://groups.yahoo.com/group/Manual_Exchange/ een mail te zetten. Eerst lid worden van de groep.

@fred: ja, een Manx, ook een AJS Boy Racer en een Velocette K. Allemaal goeie ouwe tijd toen er de klad in de stoomfietsen zat, zo rond 1960. In de latere jaren 70 weer opgepikt, wat Japanners onder andere en voor de lol een BSA B40 gerestaureerd. Twee jaar geleden gestopt met het kwajongenswerk...

Ik mag weer solderen, en ik denk de fout gevonden te hebben. Een koperdraad verbindinkje, dat geen goed contact _{Goh, ik dacht altijd dat 'contact' met een 'k' was} maakt.
Ik had vandaag ook bijna alles opgeblazen. Ik had de plus en min omgepoold. Gelukkig ben ik ooit zo slim geweest een 1N4007 in sper over de aansluitdraden te zetten en kan mijn trafo maar 1.5A leveren. Dat heeft mijn schakeling gered. Ik dacht al toen ik hem aansloot: Wat een vonk, en toen ging het ledje van de trafo ook nog uit...

Fred, leuke dingen heb jij allemaal gekregen/gekocht. Over die philips dingen, groot gelijk. Ik weet niet meer waarnaar ik laatst zocht, maar ook een manual van iets. Ook nooit gevonden...

Ik heb in de afgelopen week nog wel wat vragen bedacht, dus die ga ik dan maar even stellen...

Ik wil graag mijn fm-bug in een doosje doen. Het gaat om de bug van zweetvoetje. Het probleem is alleen, dat er geen trimmers met een asje zijn, maar wel potmeters. Nou had ik dus bedacht de trimmer door een varicap te vervangen.
Kan dat en zo ja, hoe? Ik moet dan namelijk een variabele sperspanning op het ding aanleggen, maar hoe doe ik dat zonder de rest van het schema te 'verstoren'.

Die DC-ontvanger ontvangt toch AM?? Dat vind ik vreemd, want als je een draaggolf hebt, met zijbanden, dan wisselen de zijbanden toch van frequentie en niet van amplitude.
Als ik een draaggolf heb van 1Mhz. Daarbij mix ik een toon van 10000Hz. Dan is mijn eindsignaal 1,01MHz. Als ik er een toon van 20000Hz bij mix, is mijn eindsignaal 1,02MHz. Dan verandert de frequentie toch?

Nouja, ik zal het wel weer verkeerd begrijpen...

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op zaterdag 6 september 2008 11:59:47 (11%)]

Bij SSB heb je geen draaggolf en een zijband. Bij DSB heb je twee zijbanden maar geen draaggolf en bij AM heb je twee zijbanden en wel een draaggolf.

Draagolf bv 1Mc gemoduleerd met 1Kc dan wordt het spectraal plaatje:
AM een piek op 1Mc, een ongeveer 1/4 zo hoog piekje op 1Mc+1Kc en een op 1Mc-1Kc
LSB: alleen een piek op 1Mc-1Kc. Maximale amplitude want er gaat geen energie in de draaggolf zitten
USB: Zelfde maar dan op 1Mc+1Kc
DSB: het AM plaatje maar dan zonder de draaggolf. De amplitudes ongeveer 50% tov SSB (LSB/USB)

Als je dus nu 1Mc mixt met 1Kc en 2Kc dan krijg je dus twee paaltjes naast elkaar. De wel of geen draaggolf blijft gelijk. De power wordt dan verdeeld over die paaltjes. Die worden dus beide de helft lager. (zal wel iets anders liggen met pi's en kwadraten enz maar het gaat om het idee. De frequentie verschuift dus maar een stem bevat tonen grofweg tussen 300-3000Hz dat daarboven filter je meestal weg.

Fred

Ik snap het nog niet. Als je amplitude dan hoger wordt, dan wordt de frequentie toch hoger, en niet de sterkte van het signaal? Of wat bedoelen ze met amplitude?

En hoe kan je nou uitzenden zonder draaggolf?

Nico, die het nog niet snapt...

oei oei oei, ik krijg nu even een deja vu FET en zweetvoetje snappen hem wel.

Laten we die uitleg even aan FET over dan leer je het zeker goed. Maar alvast kort.

Amplitude: grofweg het voltage van een sinusachtig signaal op een bepaald moment

Als Jij 1MHz ongemoduleerd in AM uitzend dan heb je geen zijbanden en alleen de draaggolf. Als je nu in een ssb zender een signaal van 1KHz stopt en dat uitzend in LSB op 1001Kc dan ontstaat er een paaltje op 1MHz. In beide gevallen staat er dus een signaal op 1MHz. Wat je daarmee doet bepaald je ontvanger. In de AM stand afgestemd op 1Mc is het een draaggolf in SSB afgestemd op 1001 hoor je een 1000Hz toon. Het blijft echter gewoon een frequentie met een bepaalde amplitude. De ontvanger bepaald wat je er mee doet en of je het dus hoort. Zoals een vertaalcomputer. De bron tekst blijft het zelfde maar als je duits in een franse programma duwt krijg je onzin op je scherm.

Fred

Fred

Ik wacht de uitleg van FET wel af. Hoezo deja vu? Begreep jij het ooit ook niet?

Op 6 september 2008 12:49:00 schreef Pietdepiet:
Ik snap het nog niet. Als je amplitude dan hoger wordt, dan wordt de frequentie toch hoger, en niet de sterkte van het signaal? Of wat bedoelen ze met amplitude?

Nijntje, een sinus wordt altijd getekend in een assenstelsel met X- en Y-as (X-as horizontaal, Y-as verticaal) Op de X-as wordt de tijd (frequentie) uitgezet en op de Y-as de spanning. De amplitude is de hoogte (Y-as) en de frequentie is de "breedte" (X-as) van de sinus.

De tijd die nodig is voor één hele sinus (van nul via max.Y terug naar nul en dan via min. Y weer naar nul) is de periodetijd. Het omgekeerde (1/T) is de frequentie.

De spanning tussen de max. y en de min. Y van de sinus is de amplitide. Bij amplitudemodulatie varieert dus steeds de hoogte (spanning) van de sinus terwijl de frequentie gelijk blijft. Bij Frequentiemodulatie varieert juist de "breedte" van de sinus waarbij de hoogte gelijk blijft.

Plaatje van AM modulatie.

_{bron: J.Schaap, Kortegolf Amateurisme, Philips Tech. Bibliotheek, 1962}

Oke, dat gedeelte begrijp ik nu, maar hoe zit het dan met zijbanden en de draaggolf?

Ik zal het proberen uit te leggen...

Als je een AM zender hebt welke een draaggolf produceert van zeg 100 Watt dan is er om deze draaggolf 100% te moduleren (dat wil zeggen, de hoogte van de laagfrequent sinus past nog net tussen de nul en de top van de draaggolf sinus) een laagfrequent vermogen van 50 Watt nodig. Deze 50 Watt gaat in de beide zijbanden zitten en wordt gelijk verdeeld. Elke zijband 25 Watt.

Van de totaal toegevoerde 150 watt komt er dus maar 25 Watt in één zijband, dat is dus maar éen zesde deel en niet echt efficiënt.

Nu bevatten beide zijbanden exact dezelfe informatie, als je er een weglaat gaat er geen informatie verloren. Ook de draaggolf heb je niet nodig (deze bevat per definitie geen informatie) om te zenden, de zijband is namelijk ook een HF signaal dat je gewoon kunt uitzenden alleen de frequentie ligt iets hoger, of lager, dan de draaggolf frequentie. Je hebt wel een draaggolf nodig om het signaal weer hoorbaar te maken in de ontvanger, maar die draaggolf hoeft niet persé van de zender te komen, je kunt deze ook gewoon in de ontvanger opwekken en daar toevoegen aan het ontvangen signaal (de z.g. BFO, in mooi Nederlands zwevingsoscillator).

De grap is nu dat bij eenzijband modulatie met onderdrukte draaggolf de volledige 150 Watt in één zijband beschikbaar is.

Ik snap het.
Ik moet zo nog even de stad in, wat ik mij bedacht: Zou het zin hebben een BC559B te kopen? Als ik die dan in de plaats van de BC557B (Moest origineel een BC178 zijn) zet, zou er dan minder ruis zijn?

In theorie heeft de BCxx9 variant een lagere ruis. Echter niet alleen de torren veroorzaken ruis, ook weerstanden zorgen hiervoor.

Als je hoorbaar heel veel ruis hebt in een schakeling dan is dit meestal te wijten aan het feit dat er ergens in de schakeling iets op een heel hoge frequentie staat te oscilleren. Het goed ontkoppelen (C naar massa) van voedingslijnen wil dan meestal wel helpen.

Oké, dan laat ik dat, en ga ik wel ontkoppelen. Nu hangt er alleen een elco van 400uF en een niet-keramische 100nF over de voedingslijn...

Pietdepiet,

om op diverse vragen terug te komen.
Het vermogen van je FM-bug is te meten. Alleen kun jij dat kleine vermogen alleen maar meten met een radio. En dat is onnauwkeurig. Bij een goede radio wordt vaak de gevoeligheid opgegeven. Bij een gemeten signaalsterkte kun je dan terugrekenen.
De FM-bug zal wel met een varicap werken.
Er bestaan ook nog andere modultietechnieken bijv FM.
De frekwentie wordt dan gemoduleerd.
Ruis is een moeilijk onderwerp. Er zijn verschilende soorten ruis die ook andere oorzaken hebben
Wat altijd belangrijk is, versterk alleen die frekwentie(band) die nodig is en niet meer. Versterk ook niet meer dan nodig is.

Hoe gaat het met H3 van de opamps? Als je dit boek een beetje kunt volgen, kun je een moeilijker onderwerp aan.
Behalve de eerste paar hoofdstukken hoef je het echt niet helemaal te begrijpen of te kunnen uitrekenen.

H3, heb ik nog niet naar gekeken. Zal ik straks doen.

Wat ik me afvraag is hoe ik een variabele sperspanning aan kan leggen op de varicap. Zweetvoetje?

Tja deze ruis zou ik bestempelen als witte ruis, maar ik zou het zomaar fout kunnen hebben...
Hee, met de koptelefoon hoor ik geen ruis. Ik ga eerst dat koperdraadje eens goedsolderen, dan de versterker testen en dan gewoon het geheel testen met koptelefoon!

/e nog een soldeerverbinding die ik vergeten ben. Die nog even aansluiten, en dan is de versterker werkend...

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op zaterdag 6 september 2008 19:40:34 (12%)]

Op 6 september 2008 11:56:55 schreef Pietdepiet:
Ik wil graag mijn fm-bug in een doosje doen. Het gaat om de bug van zweetvoetje. Het probleem is alleen, dat er geen trimmers met een asje zijn [...]

Je kunt een gaatje in het doosje boren, boven de trimmer boven waar de trimmer moet komen. Daardoorheen steek je dan de trimsleutel om het zendertje op frequentie te zetten. Eventueel doe je er later een stickertje overheen, ofzo.
Je kunt ook een varicap gebruiken. In je schema zit al die fijnafstemming, die zou je ervoor kunnen misbruiken; of je kunt het circuit gewoon nòg een keer toevoegen, waarbij je dan zorgt dat de potmeter een groter spanningsbereik maakt voor de diode.
Een echte varicap kan op dezelfde manier worden aangesloten.

Over het zijbandverhaal zeg ik lekker even niets. Dat gaat veel te leuk zo. Alleen dit: als een luidspreker twee tonen tegelijk weergeeft, hoor JIJ duidelijk twee aparte tonen door elkaar... maar de conus (het membraan) kan toch niet twee sinussen tegelijk zwabberen; hij kan steeds maar één stand tegelijk innemen..

Ik heb er nu een stokje op gelijmd, maar dat zit niet heel degelijk... Ik heb liever een draai knopje.

Dus ik kan de 1n4007, die misbruikt is als varicap, vervangen door een echte en daarna de potmeter een groter spanningsbereik laten creeren...

Heel fijn FET, maar die luidspreker begrijp ik niet. Ik had het me ook nooit gerealiseerd. Hoe kan dat? Hij kan niet een gemiddelde stand innemen, want dan hoor je ook maar 1 toon. Hij zal ze wel door elkaar mixen ofzo, en dan de gelijke 'trillingen' een twee keer zo grote amplitude geven.

Klopt dat? Dus als je 50 en 100Hz hebt, dat je luidspreker dan honderd keer per seconde heen en weer gaat, maar 1 op de 2 keer, doet hij dat met een twee keer grotere amplitude. Of is dit onzin?

Jahaa, maar dat is juist je huiswerk. In ieder geval heeft een zendantenne hetzelfde probleem: al die zijbandfrequenties, en soms ook nog de draaggolf, zitten daarin. Hoe kan dat? Hoe doen die elektronen dat?
Gna gna gna...

/e: Je moet nodig een scoop hebben. Zeg maar dat ik dat gezegd heb.

[Bericht gewijzigd door Frederick E. Terman op zaterdag 6 september 2008 22:48:56 (15%)]

Op 6 september 2008 13:15:05 schreef Pietdepiet:
Ik wacht de uitleg van FET wel af. Hoezo deja vu? Begreep jij het ooit ook niet?

Lrees dit maar eens, daar staat heel veel goede info over zijbanden. Was een van mijn eerste vragen hier toen ik net begon te leren voor zendamateur. Daarna kreeg ik van FET de nodige hulp per Email. Die heeft me zo door het examenrijp gemaakt Dat schoot een beetje door want toen ik voor N opmoest was ik eigenlijk al klaar voor F

http://www.circuitsonline.net/forum/view/33688/2/lokata

edit: dit is niet Leuk FET, dacht ik eindelijk n00b af te zijn begin jij over die luidspeaker. Voel ik me weer nOOb.

Fred
Fred