Type A(A)B versterker

En how about de dempingsfactor?

@diederick

Los van alle praktische bezwaren die realisatie volgens mij onmogelijk maken, zoals de weerstandswaarden die je moet samenstellen, zie ik iets bijzonders in de ruststroom. De stroom van elke eindtransistor wordt nooit nul. En dat is bijzonder en een positief punt: de cross-over vervorming van een bipolaire transistorversterker wordt meestal veroorzaakt doordat de stroom in de eindtransistoren nul wordt en het tijd en lading van de driver kost om ze daarna weer in geleiding te krijgen.

Maar het is een oplossing voor een probleem uit de vorige eeuw. Wanneer je een audio versterker IC van National (TI) koopt dan is die vervorming pas meetbaar ver boven 20 kHz en bij volle uitsturing.

Toch knap gedaan met de simulator (denk ik).

Hi paulp, :-)

De dempingfactor is afhankelijk van de emittorstroom van de Darlington en de loopgain die op een bepaalde frequentie aanwezig is in de versterker.

Voor een Emittorvolger is de impedantie afhankelijk van de stroom die door de emittor loopt.
Zeg je hebt 1mA emittorstroom dan is de Ri 25/1mA is 25Ω

Zeg dat er 1-Ampere door de emittor loopt dan is het 25/1000 = 0,025Ω
Als bij b.v. bij 10KHz nog een gain over hebt van 83x dan is de Ri van de versterker de 0,025Ω/83 dan wordt dat ongeveer0,3mΩ

Hou er rekening meer dat dit natte vinger werk is zoals hierboven beschreven is.
Die 25/mA is een benadering, je krijgt nog de weerstand van de bonding wire(wat effecten in de transistor zelf), bedradings weerstand,
punt waar de feedback weerstand verbonden zit, zekeringen en spoel in de versterker uitgang.

Boven de 100 is de dempingsfactor mooi zat, dat geld dan voor de lage frequenties,
om op frequenties hoger dan 1KHz hoge dempings factoren te krijgen moet je flink aan het werk als ontwikkelaar van de eindtrap.
Verder loopt de inductie van de bedrading e.d. dan snel op.

Groet,
Bram

Ik doe nooit wat met audio maar ik vind het wel leuk er wat meer over te leren dus nog wat met de sim zitten spelen. De offset regeling heb ik weggelaten, die veroorzaakt alleen maar een DC offset in de sim.

Ik krijg hem ook alleen maar met deze opamps werkend maar heb er maar een stuk of 5 geprobeerd. Meestal was het resultaat een mooie oscilator.

Er is behoorlijk wat cross-over vervorming. Bij een blokgolf en driehoek is er nogal wat overshoot, zowel positief als negatief.

Ik ga nu eerst eens opzoeken wat een zobel networkje doet

Ha die Bram,

De dempingsfactor is wat mij aangaat alleen maar belangrijk in het laag, in ieder geval het gebied waar de laagweergever dienst doet. De bewegende massa van een mid en hoogweergever is vele malen lager en worden door een versterker met een matige dempingsfactor wel onder controle gehouden.

Paul

Demping factor, is dat niet gewoon een marketing waarde getal?

De DC weerstand van een luidspreker gooit zoveel roet in het eten voor echte controle dat 0,01 of 0.025 of 0,05 echt niks meer voor je luidspreker kan doen. Buizen versterkers hebben matched output impedantie (meestal)

De kabel er na toe heeft al minstens deze ohmse waarde die het getal halveert, lekker interessant dan.

Een luidspreker is niet zo goed controleerbaar, alleen wanneer je een luidspreker kortsluit en de conus niet meer zou kunnen bewegen.

@nijhuisr,

Wat mij aangaat niet en daar komt bij dat het in de meeste folders niet genoemd/gespecificeerd wordt.

Paul

Op 18 januari 2023 17:25:33 schreef fred101:
Ik krijg hem ook alleen maar met deze opamps werkend maar heb er maar een stuk of 5 geprobeerd. Meestal was het resultaat een mooie oscilator.

Daar merk je vaak niets van totdat je tweeters het begeven.

Ik ga nu eerst eens opzoeken wat een zobel networkje doet

Zie oa https://sound-au.com/amp_design.htm#s34

Op 18 januari 2023 19:30:22 schreef nijhuisr:
Demping factor, is dat niet gewoon een marketing waarde getal?

Wat transistorversterkers betreft ja.
Zie oa https://sound-au.com/impedance.htm#damp

Het is te hopen dat de (muziek-)bron absoluut geen DC out heeft, anders worden de luidsprekers gefrituurd.

De tegenkoppeling voor DC en AC zijn gelijk. Meestal wil je voor DC een veel grotere tegenkoppeling als voor AC, die de versterking bepaalt.
Vanwaar een zeer hoogohmige ingang?
De meeste hedendaagse audioapparatuur heeft een uitgangsimpedantie die soms wel onder 100 Ohm zit.
Ik zie niet hoe de bias voor de darlingtons ontstaat. Volgens mij liggen beide bases op nul volt en zal er cross-oververvorming zijn.

[Bericht gewijzigd door buzzy op (15%)]

Grappig om te zien dat er op sound-au hetzelfde staat. Heb dat nooit gelezen.

Dan kunnen we ook het "clippen sloopt je tweeter" eens recht zetten. Voor eens en voor altijd wat ik vaak heb beantwoord.

Op 18 januari 2023 20:40:14 schreef buzzy:
Ik zie niet hoe de bias voor de darlingtons ontstaat. Volgens mij liggen beide bases op nul volt en zal er cross-oververvorming zijn.

Stel, de spanning op punt A staat op -1,4V. De versterkingsfactor van opamp U4A en U3A is ongeveer 1x. Laten we aannemen dat de ingangsspanning van U1A nul volt is. Dan is de uitgangsspanning U2A ook nul Volt en de uitgangsspanning van U4A wordt dan -1,4V. De uitgangsspanning van U3A wordt dan +1,4V. De darlingtons zijn dan net in geleiding. Er is dan net geen crossoververvorming.

Op 18 januari 2023 22:10:55 schreef ohm pi:
[...]Stel, de spanning op punt A staat op -1,4V. De versterkingsfactor van opamp U4A en U3A is ongeveer 1x. Laten we aannemen dat de ingangsspanning van U1A nul volt is. Dan is de uitgangsspanning U2A ook nul Volt en de uitgangsspanning van U4A wordt dan -1,4V. De uitgangsspanning van U3A wordt dan +1,4V. De darlingtons zijn dan net in geleiding. Er is dan net geen crossoververvorming.

Sorry, ik had het biascircuit op de tekening niet gezien. Persoonlijk is dat voor mij een vreemde tekenwijze. Principeschema's laten op deze wijze maar moeilijk het principe zien.

Op 18 januari 2023 22:35:15 schreef buzzy:
...Persoonlijk is dat voor mij een vreemde tekenwijze. Principeschema's laten op deze wijze maar moeilijk het principe zien.

Ik ben het helemaal met je eens. Elektrotechnische tekeningen die met een computer zijn gemaakt waardeer ik met een één en dat is voor de moeite.

Hi ohm pi,

Al mijn schema's zijn d.m.v. een computer getekend...
Nou ja, soms laat ik een potlood of pen krabbel zien.
Dank in ieder geval voor die 1, dat is oneindig meer dan niets! 8)7

Groet,
Bram

Elektrotechnische tekeningen die met een computer zijn gemaakt waardeer ik met een één en dat is voor de moeite.

Mee eens een computer moet je ook geen schema laten bedenken ;).
Dan moet je uiteindelijk zelf doen. En of je dat op papier of in de computer maakt wat is dan het verschil? Leg me dat eens uit in meer dan 1 regel? Ja oké er zijn veel niet te begrijpen of moeilijke te lezen schema's te vinden die men via de pc heeft gemaakt, maar dan ligt niet aan de pc maar aan de onkunde van de ontwerper.

Bedankt Ohm pi voor de uitleg over die bias. Ik had een heel ander (fout) idee over waar bias voor was.

De opamp is een TL74, dat zijn 4 opamps in 1 behuizing. Geeft dat geen cross talk ?

Ik ben ouderwets, ik teken schemas met pen. Gewoon omdat ik dat liever doe.

[Bericht gewijzigd door fred101 op (17%)]

Ik ben ouderwets, ik teken schema's met pen. Gewoon omdat ik dat liever doe.

Dat maakt ook niet, als je dan maar niet gaat beweren dat iedereen dat maar zo moet doen zoals ohm pi wel doet. Ik heb ook lange tijd alles met hand getekend omdat via de PC veel en veel nager duurde. Maar als je eenmaal die leercurve door bent is met de PC net zo snel. En eigenlijk sneller omdat ik papier het schema soms wel 4 of 5 keer tekende voordat het netjes naar mijn zin was.

omdat ik dat liever doe.

Dat is eigenlijk het enige wat belangrijk is als je je er goed bij voelt dan is dat prima. Ik zeg het ook wel een tegen mijn baas dat ik andere dingen liever doe. Zegt hij is goed maar daar betaal ik je niet voor ;).

Ik teken met potlood en als het klaar is trek ik het met pen over. Als ik het met de pc doe gebruik ik simetrix. Daar ben ik goed in thuis

[Bericht gewijzigd door fred101 op (36%)]

Op 19 januari 2023 00:43:46 schreef blackdog:
Hi ohm pi,

Al mijn schema's zijn d.m.v. een computer getekend...

Betrapt! Ik lijd aan vooroordelen. :( Oké, "De meeste elektrotechnische tekeningen die met een computer zijn gemaakt waardeer ik met een één".

Op 19 januari 2023 01:10:47 schreef benleentje:
En of je dat op papier of in de computer maakt wat is dan het verschil? Leg me dat eens uit in meer dan 1 regel?

In tekeningen uit het Rotringtijdperk kon je snel precies zien met welke componenten een bepaald component verbonden was. Je hoefde alleen maar de lijntjes te volgen en je kwam vanzelf bij alle andere componenten uit. Stonden componenten op een andere pagina, dan was op de rand van de eerste pagina een duidelijke verwijzing op welke pagina je verder moest gaan en ook de plaats van de nieuwe pagina vanwaar je verder moest gaan stond duidelijk aangegeven. Ook door goed gebruik van schuine lijntjes kon je precies zien in welke richting je verder moest zoeken
Een mooi voorbeeld is een Philips TV-schema van voor ruwweg 1980, bijvoorbeeld een schema van de K9.

Rond 1980 trad de computer de tekenkamer binnen.
Vanaf dat moment is niet meer te volgen met welke componenten een component verbonden is. Er loopt een lijntje vanaf een component en dat stopt 'ergens midden in de tekening', dus niet eens aan de rand. Op het eindpunt van dat lijntje staat een nietszeggende code. Aan de lezer van de tekening is dan de mooie taak weggelegd om verder naar deze nietszeggende code te zoeken op je tekening om te achterhalen of er misschien nog meer componenten met je component verbonden is. Bestaat je tekening uit meerdere bladzijden, dan mag je ook op die bladzijden verder zoeken naar die nietszeggende code. Je weet nooit of je alle codes gevonden hebt, dus je weet ook nooit of je alle componenten gevonden hebt die met je eerste component verbonden zijn.
Een mooi voorbeeld is het schema van TS.
Bij de thermistor linksonder zijn tekening eindigt een draadje met de nietszeggende code "A".
Ergens midden in de tekening bij U4A is een weerstand getekend met een nietszeggende code "A".
Ergens anders midden in de tekening bij U3A is ook een weerstand getekend met een nietszeggende code "A".
Ik heb er dus drie gevonden. Nergens kan je zien of dit alle "A"-draadjes zijn.
Hetzelfde geldt voor de nietszeggende code "PWR_FLAG" met bijgetekend diamantje.
Ik zie er twee, maar zijn dat ze allemaal?

Niet alleen TS maakt zich schuldig aan slecht computertekenwerk, maar voor TS strijk ik mijn hand over mijn hart. TS is een hobbyist en zijn schema is niet complex, dwz zijn schema telt niet veel onderdelen.
Ook schema's van Philips TV's van na 1980 zijn onleesbaar.

Dat een computerschema onleesbaar is merk ik aan de reacties op dit draadje. Sommige lezertjes hadden niet door hoe de draadjes vanaf de thermistor (punt "A") liepen.

Op 19 januari 2023 08:43:13 schreef fred101:
De opamp is een TL74, dat zijn 4 opamps in 1 behuizing. Geeft dat geen cross talk ?

Geen idee! Misschien dat blackdog daar meer over weet. Anders wordt het meten. Meten is weten! Je hebt wel het voordeel dat alle signalen afgeleid zijn van hetzelfde ingangssignaal.

Ook schema's van Philips TV's van na 1980 zijn onleesbaar.

Moet je schema's van de japanners hebben. In de Philips en andere schema's worden meerdere lange verbindingen meestal samengevoegd in een dikkere lijn met labels of nummers. Bij de japanners worden desnoods dertig draadjes onder elkaar getekend. Dat is vrijwel niet te volgen.

In de Philips en andere schema's worden meerdere lange verbindingen meestal samengevoegd in een dikkere lijn met labels of nummers.

Dat waren de schema's voor het computertijdperk. Over die Japanse dradenbrij heb ik het liever niet. Die brij komt ook veel voor op computerschema's.

OK je punt is veel duidelijker. Ik ben nog steeds van mening dat het aan de tekenaar ligt ;) en niet aan alleen aan de software. Maar de software zou er wel makkelijk een aantal code aan kunnen hangen met en of een locatie. Soms zit dat wel in de software maar word het niet gebruikt.

Met Splan kan ik er naast de code er een label van maken. Als ik dan op e label click dan kom ik bij de goede bladzijde en plaats uit maar daar heb je dan niets aan als je daar een png of pdf van maakt die je deelt.

Onlangs van een Phillips voeding het schema proberen te doorgronden wat nog met de hand getekend was en dat was ook niet te doen. Dus niet alles van vroeger was even goed.

Een deel van de tekening was met massa boven en dus andersom dan ik gewend ben maar er waren ook weer delen waar de massa wel onder zat.

Op 19 januari 2023 20:40:42 schreef benleentje:
....

Onlangs van een Phillips voeding het schema proberen te doorgronden wat nog met de hand getekend was en dat was ook niet te doen. Dus niet alles van vroeger was even goed.

Een deel van de tekening was met massa boven en dus andersom dan ik gewend ben maar er waren ook weer delen waar de massa wel onder zat.
....

Dat was die Philips PE4818 denk ik. Ook een tijd op zitten puzzelen en hertekenen voordat ik het op een rijtje had.

Signalen gaan van links naar rechts, voeding heeft een hoogste lijn met de hoogste spanning en eenmaal gekozen draai je lokaal geen transistoren om met voedingsspanningen die opeens anders zijn... Die bedoelde je?

Nee die gewoon compleet onderste boven. Voor mij al moelijk genoeg maar dan is verder wel in elk componten de richtingvan onder naar boven. Ja zoiets maar dan nog een stuk erger. Dan krijg je een schema wat alleen degene die hem getekend heeft en nog enkele Phillips engineers misschien nog begrijpt. Maar voor de rest van de wereld niette begrijpen.

Was een PE1520. De hoofdvoeding was met de massa boven van 1 hulpvoeding ook de massa boven en de andere hulpvoedingen waren met de massa onder. En die hulp voedingen zaten dan tussen de hoofdvoeding in.

En dan ook nog eens door een onbenul ingescand met alles op A4 en dat je midden in het schema ineens naar een andere bladzijde moet. Er zat gelukkig wel iets van overlap.

[Bericht gewijzigd door benleentje op (18%)]

Op 19 januari 2023 20:40:42 schreef benleentje:
Ik ben nog steeds van mening dat het aan de tekenaar ligt.

Mee eens. De tekenaar neemt niet de moeite om zijn tekeningen klantvriendelijk te maken. Hij heeft meer de insteek van: "De computer zet het op papier, dus is het goed." Ik zag het ook op mijn werk toen de hardware-ontwikkeling overging van Rotring tekenen naar computertekenen. De tekeningen bevatten vanaf dat moment allerhande losse draadeindjes. Plus boven en Min onder was ook niet meer altijd waar.