Smoorspoel voor 3...3.5 Meterband

Op woensdag 11 juni 2025 20:24:58 schreef rob007:
(ja het gaat weer watt beter inderdaad!) En niet te serieus he mensen ff voor de LOL?
ik kwam per ongeluk op dit filmpje terecht:
https://www.youtube.com/watch?v=TtzM_VPEglY&t=1379s
En toen dacht ik wat is dan de juiste waarde om juist het/dat signaal kort te sluiten naar... aarde?
Mag ik het zo zeggen? Want dat is ongeveer dan toch de bedoeling,
Het NIET doorlaten van bijvoorbeeld 85MHz.

VK200's gebruiken
Je wilt iets dan breedbandig dempt. Niet een luchtspoel, die is niet breedbandig (of moet megagroot zijn) en kan 'toevallig' resoneren op je werkfrequentie. Dat wil je juist voorkomen.

en is er dan ook een ideale condensator? 1NF of 10nF naar de min?

Beide parallel.

https://www.hulpnodigmet.nl/wp-content/uploads/2013/06/4tr2_5watt-radi…

Het nare is dat er iemand hier wel eens geweest is die zij dat met 4,7mH en 1nF de laatste smoorspoel bij de 2N3553 te klein zou zijn?
Waardoor je HF zou kortsluiten? ( vandaar DIT gebrabbel! )

Slecht schema, je kan in de collector van de 2N3553 beter een luchtspoel zetten.

Hallo Henry,
je schrijft slecht schema, kun je nagaan dat toch heb ik het erg veel gebouwd.
En soms werkte het goed en soms…
( ik deed veel verschillende onderdeeltjes gebruiken waar onder andere ook de smoorspoeltjes nogal eens varieerde.
En ja ook in plaats van die smoorspoel aan de C van de 2N3553 ook wel eens een gewone spoel –
ik kan mij nog voorhalen als die andere 1MM 4wdg 6Diam. Wat ik toen gebruikte.
Maar ook ( omdat ik het 1 2 3 niet had 100K kool vol met 0,3MM )
ik bouwde 4 trappertjes bij de mensen thuis omdat ze dat erg leuk vonden,
zij betaalde mij en de onderdeeltjes ze voerde mij koffie en ik deed terplekke een 4 trappertje maken.
( veel LOL gehad, het was gewoon echt leuk om te doen! ) nu soms moeite om iets goed draaiende te krijgen.
De VK200 ja ook erg veel gebruikt! Gevonden: https://www.circuitsonline.net/forum/view/157715
1,5 wikkeling maar?
https://www.circuitsonline.net/forum/view/157715

VrGr Rob

Op woensdag 11 juni 2025 21:10:30 schreef Henry S.:
[...]
VK200's gebruiken
Je wilt iets dan breedbandig dempt. Niet een luchtspoel, die is niet breedbandig
Slecht schema, je kan in de collector van de 2N3553 beter een luchtspoel zetten.

En van dat schema moet je geen weerstand nemen van de basis van de 2N3553 naar de massa, maar een varkensneusje (VK200 dus).
Ik zou alle kringen die tussen de drivers staan (geen buffers maar drivers) uitvoeren als seriekringen. Wat Henry al schreef in de collector van de 2N2553 een gewone luchtspoel gebruiken van 4 windingen over 6mm.

Een goede smoorspoel kun je zelf berekenen; ongeveer moet de reactantie vier maal de belasting weerstand zijn.

Raar schema overigens, gebruik een gewone seriekring met de uitgang, inplaats van twee condensatoren in serie met de belasting. Datzelfde geldt voor de koppelingen tussen de drivers en de 2N3553.

Hallo Nonius,

LOL, ik kan even niet reageren want slaap onder mijn brievenbus! Ik heb een nieuw printje gefreesd om er daar er eentje op te plakken.
Moet nog ff kijken hoe en watt ik wil kijken voor zo’n chinees oscillatortje met wat trapjes met als laatste…
( ik weet die chineesjes zijn niet de/het beste maar is wel aardig stabiel EN makkelijk! )

VrGr Rob

Ik hoop als het me mee zit om iets leuks te doen maar wil dat niet te veel zeggen / herhalen hier want als het me niet lukt… sla niet echt een flater maar dan hoef ik ook niet in het openbaar te huilen
( dan wel stilletjes verdrietig in een hoekje... Ha Ha Haaa LOL )

Bij mij kwam er vroeger ook ca. 900mW uit de 2N3866 (met 12.5Vdc gevoed). Weet nog hoe gefrustreerd ik was omdat ik er 1W uit wilde hebben. Ondanks veel geëxperimenteer (en opgeblazen torren) is me dat nooit gelukt.

Sowieso is het lood om oud-ijzer: 1W vs. 900mW is nog geen 0.5dB....

Die smoorspoel van 4.7uH in de collectorleiding was bij mij trouwens altijd bijna altijd gewoon een luchtspoel; zie foto's in bijlage.

[Edit: bij het zoeken van foto's zie ik dat ik toch ook een keer een ferrietkraaltje met 6 gaten erin heb gebruikt, of een kant-en-klare spoel met nog een extra ferrietkraaltje over een pootje. Was ik helemaal vergeten maar de foto's zijn het bewijs. En dat werkte ook gewoon goed: alle versterkers op de foto's hieronder werkten prima. Toch had ik durven zweren dat ik altijd alleen maar luchtspoeltjes had gebruikt. M'n geheugen laat me blijkbaar in de steek. Mijn excuus: het is allemaal lang geleden gebouwd, toen ik nog jong en ondeugend was. Ondertussen bewandel ik al weer een heel tijdje het rechte pad De TO-18 torren in deze foto's zijn trouwens allemaal 2N3866's. Daarnaast ook een CD1629 (15W) en een 2n6084 (40W)]

Dat ene keramische trimmertje, in de CD1629-versterker, was omdat een folie-trimmertje begon te roken. Blijkbaar was 15W aan RF toch wat teveel.... iets met grote RF-stromen en diëlectrische verliezen of zo.....

Dat er in de collector leiding naar de voeding een luchtspoel moet zitten, is om de collector capaciteit van de transistor te compenseren.
Deze vormt dan samen met de spoel een afgestemde kring op als het goed zal zijn de gebruikte frequentie. De impedantie over de collectorspoel wordt daarbij hoog, hoger als bij een willekeurige smoorspoel, van bijvoorbeeld 1µH.
Een "gewone" smoorspoel doet dat in de meeste gevallen niet, omdat de zelfinductie meestal te hoog is. Samen met de collector capaciteit vormt dit een kring op een lagere frequentie, waarbij de impedantie juist lager zal zijn als bij een spoel met een lagere zelfinductie.

Er zullen wel zeggen: Jo mietje! Maar ik mis die ouwe troep hoor! ( JAAaaa sorry hoor Martin )
JAAaaaa Leuk om te zien Nonius! ie laatste twee volgens mij zo voor 3,5 meter te gebruiken!
Tis zo jammer dat ik van al mijn brouwsels geen foto’s hebt, echt de gekste prutsels had ik.
Het meeste werkte NIET! En eens in de zoveel pogingen werkte het weer als een trein.
Ik bracht AL mijn Centjes naar Van Der Bent en Quakkelstein!
.
MAAR Martin ook ik hoef niet het uiterste hoor 4...500 zou genoeg/leuk zijn.
Dus als nu met die weerstandjes zo iets er uit komt is het me mooi!

VrGr Rob

Op zondag 15 juni 2025 18:52:08 schreef rob007:
Er zullen wel zeggen: Jo mietje! Maar ik mis die ouwe troep hoor! ( JAAaaa sorry hoor Martin )

MAAR Martin ook ik hoef niet het uiterste hoor 4...500 zou genoeg/leuk zijn.
Dus als nu met die weerstandjes zo iets er uit komt is het me mooi!

VrGr Rob

Ja beste Rob, ik ben ook met dat oude spul bezig. Het is een vijf traps zendertje met in de oscillator een hele frequentie stabiele BF256B VFO.
Daarachter een BFR90 als buffer, die versterkt dus alleen de stroom en koppelt die uit over een 390Ω emitter weerstandje (emittervolger).
Daarachter een BFR90 en een BFR96 als versterker trapje, met breedbandige filters ertussen. Daar komen de harmonischen absoluut niet doorheen.

Vervolgens een 2N2219A ook weer met filters ertussen, dat geeft ongeveer 650mW. Deze staat in klasse C, de BFR96 krijgt een kleine voorspanning op de basis en staat in klasse B. Alles wat voor de 2N2219A staat wordt met 5 Volt gevoed, de 2N2219A staat op 12 Volt. De BFR96 heeft een collectorstroom van 50mA (op 5V) en de 2N2219A op 75mA (bij 12V). De 2N2219A heeft een kleine koelster, maar wordt niet warm, dus het rendement is redelijk hoog genoeg.

En hiermee stuur ik de KT920A (een Russische transistor), welke perfect werkt, mee in.
Maar deze kan ook worden vervangen door bijvoorbeeld de BLY87, dan komt er wat meer uit. De BLY87 zal wat meer versterking hebben en kan ook meer leveren, de KT920 geeft op 175MHz bij 0,3W input ongeveer tussen de 2 en 3 Watt output. Maar ik zit op een veel lagere frequentie dus dan zullen de getallen wat gunstiger zijn.

Affijn wat ik er ongeveer uit haal is 5 Watt, ik hoef niets af te regelen, (er zitten ook geen trimmers in) trimmers zijn vervangen door vaste condensatoren en het werkt heel erg schoon en stabiel. Die 5 Watt is dus heel wat meer als dat de datasheet opgeeft (2-3W).
Ik kan de frequentie instellen tussen 82 en 92MHz, zonder af te regelen, het uitgangsvermogen blijft constant.
Het is dus eigenlijk een Semi-breedband zendertje, maar er zitten wel veel filters tussen. Zodat alleen dat stukje band wordt doorgelaten, harmonischen worden efficiënt weg gelaten.

Ik zal even een foto laten zien van de testopstelling. Ik ben er ongeveer een week aan bezig geweest om alles goed te krijgen en nu ga ik alles overzetten op een nettere print, want hier is wel heel veel op geëxperimenteerd en het ziet er niet uit. Ook is de print te klein, de laatste filters kon ik niet plaatsen, daar is geen ruimte voor, maar ik heb het wel getest en dat werkt.

Op de uitgang staat als extra visuele controle een lampje aangesloten, maar er staat ook een "echte" dummyload op van 50 ohm. De aanpassing op de uitgang verschilt daarbij iets en kan ik instellen met de enigste trimmer die erin zit. Zonder dat lampje moet ik die trimmer een klein stukje opnieuw instellen.
Mijn manier om experimentele, maar ook definitieve schakelingen op te bouwen is dmv. "eilandjes" geknipt uit strookjes printplaat welke ik vastzet op de print met secondenlijm, dat zit zo vast dat het zelfs met een grote tang niet los te krijgen is. Zo doe ik dat al 40 jaar. Nog een kleine opmerking over het gebruik van eilandjes is dat het massavlak onder die eilandjes, gewoon doorloopt en dat is niet het geval wanneer er een geëtste print wordt gebruikt, waar de eilanden gescheiden zijn van het massavlak.
Hierdoor creëer je een langere omweg met het massavlak. Dit is te voorkomen door een dubbelzijdige pcb te gebruiken, waar de bovenkant ook als massavlak wordt doorverbonden met de onderkant.

Ha rob007,

Ja ik zie het schema die is al eens voorbij gekomen toen geloof ik voor de reactance modulator .
Jou laatste opmerking vanuit de inbreng van andere CO enthousiasten dat een RFC vanaf de basis naar massa beter is dan de weerstand is nog maar de vraag? .

Waar gaat het om;

Zorg er voor dat je versterker onvoorwaardelijk stabiel (unconditionally stable) is.
Dit wil zeggen dat de versterker onder geen beding genereert
Waar moeten we opletten en wat te doen, de uitgang moet goed aangepast zijn aan je Zo reflecties zorgen er voor dat het signaal rond kan gaan.
Dus de keuze van de componenten is heel belangrijk, maar ook de opbouw en afscherming.

De voeding (bias)

Eerst even een korte uitleg over de bias (voeding) de keuze van de ontkoppel componenten enz.
In jou schakeling hebt je gekozen voor de(reverse bias).

Deze omgekeerde voorspanning over de emitter-basis overgang wordt ontwikkeld door het R1-C1-netwerk in de emitter.
Wanneer het ingangssignaal naar de trap voldoende positief wordt, vloeien basis- en collector stromen over de paden aangegeven door de rode lijnen.
Beide stromen vloeien door de emitter weerstand, waardoor een spanning met de aangegeven polariteit daalt.
Condensator C1 laadt op tot de piekwaarde van deze spanningsval.
Gedurende de tijd tussen de positieve delen van het ingangssignaal ontlaadt de condensator zich langzaam via de R1 aangegeven door de paarse lijn.
De waarden van R1 en C1 zijn zodanig dat C1 niet merkbaar ontlaadt voordat het ingangssignaal weer positief zwaait, waardoor C1 weer wordt opgeladen.
De emitter wordt dus licht positief gehouden ten opzichte van de basis door de lading over C1.
De collector stroom vloeit pas totdat het ingangssignaal de basis positiever maakt dan de emitter.
De schakeling is afhankelijk van de aanwezigheid van een ingangssignaal om bias te ontwikkelen.
Zonder ingangssignaal ontstaat er geen bias.
In tegenstelling tot vacuümbuizen geleiden transistoren echter niet als er geen bias aanwezig is en zijn ze daarom zelf beschermend.
Nu ligt het niet in de bedoeling om de klasse C versterker te ontleden maar je zult begrijpen dat er dus altijd 0,6 V minimaal nodig is om de bias tot stand te brengen.....

De keuze en positie van de smoorspoel en ontkoppel condensator.

Omdat de transistor een capaciteit tussen collector en basis heeft, hebben we te maken met een positieve terugkoppeling,
deze terugkoppeling geeft aanleiding tot oscilleren.
Nou zou je zeggen dan gaan we neutraliseren, maar bij een vermogenstransistor is deze condensator niet constant en varieert met de power cycli,
dit betekend dat de neutralisatie ook mee moet variëren dat is niet te doen.
Wat kan je dan wel doen om je versterker stabiel te maken? De componenten en het ontwerp nauwkeurig afstemmen op de,
systeem impedantie om reflecties te voorkomen.

Kijken we naar de eindversterker in jou schema dan zien we een klasse C, voor FM modulatie of een CW signaal niets mis mee.
Maar waar plaatsen we de componenten en wat is de invloed van de parasitaire eigenschappen van deze componenten?
De transistor heeft van huis uit de eigenschap dat naarmate de frequentie oploopt de versterking afneemt.
We noemen dit de fT dit is het product van de versterking x de bandbreedte en is constant de transistor die je gebruikt heeft een fT van 500.
Dit betekend dat de versterking voor een frequentie van 500 MHz de versterking 1 x is en,
voor 85 MHz 7,7 dB voor frequenties hoger als de bedrijfsfrequentie (85 MHz) zal de versterking afnemen.
Zo is bij 300 MHz de versterking 2,2 dB en wordt het moeilijker om een continu oscilleer verschijnsel te creëren.
Maar voor frequenties lager dan de bedrijfsfrequentie (85 MHz) is het tegenover gestelde waar en loopt de versterking alleen maar op, zo is bij 5 MHz de versterking 23 dB.
Het ongewenst (parasitair) oscilleren van een versterker komt dan ook bijna altijd voor rekening van laagfrequente koppeling,
(voeding - rf pad) ook al zie je het hoogfrequent terug.

Ik zal jou eindtransistor als voorbeeld nemen

om te kijken wat een goede oplossing zou kunnen zijn om laagfrequent parasitaire oscillaties te voorkomen.
Van links naar rechts komen we de weerstand van 100 Ohm van de basis naar massa tegen als dit een draadgewonden weerstandje is geen probleem.
De opmerking om er een RFC van te maken kan, maar deze RFC vormt op een bepaalde frequentie een parallel resonantie circuit met de emitter-basis capaciteit.
Om de efficiëntie van dit parasitaire tankcircuit te verlagen, is de RFC met een zeer lage Q (hoge effectieve serieweerstand) gewenst.
Vaak is deze RFC niets meer dan een draadgewonden weerstand zoals @rob007 misschien toepast.

Als tweede komen we bij emitter ontkoppel condensator.

De gebruikte emitter ontkoppel condensator heeft de laagste waarde die zorgt voor een effectieve ontkoppeling bij de bedrijfsfrequentie.
Bij frequenties onder de bedrijfsfrequentie neemt de reactantie van deze condensator toe, wat resulteert in degeneratieve terugkoppeling bij deze lagere frequenties.
Deze degeneratie vermindert de versterking van de versterker tot laagfrequente parasitair oscilleren.
Belangrijk is de uitvoering van deze condensator op de tekening hebt ik een doorvoer condensator getekend,
maar vaak is dit niet mogelijk op een print gebruik dan een type zonder draadjes.

Als laatste (eigenlijk je eerste vraag) de RFC aan de uitgang (collector).

Het uitgangskoppel netwerk is in jou ontwerp voorzien van een aparte RFC ik zal deze uitvoering in een separate inbreng toelichten maar,
er is een veel betere oplossing die ik hier eerst zou willen bediscussiëren.
Je kunt in mijn optiek veel beter het koppel netwerk onderdeel laten uitmaken van de netwerk inductantie en,
in de gelijkstroomvoedingslijn van de collector op te nemen.
Met deze configuratie is er geen RFC nodig in het collector circuit.
Het elimineren van de RFC van de collector is wenselijk omdat dit component een parallel resonantie kring kan vormen met de,
uitgangscapaciteit bij een relatief lage frequentie, waardoor het een mogelijke bron van laagfrequente parasitaire storingen kan worden.
Naast de doorvoercondensator die is ontworpen om de voeding te ontkoppelen bij de bedrijfsfrequentie zorgt een tweede condensator met,
een grotere waarde voor een kortsluiting naar massa bij lagere frequenties waar gewoonlijk parasitaire storingen optreden.

Je zou je kunnen afvragen waarom een grotere condensator, die goed ontkoppeld bij lagere frequenties,
geen nog betere ontkoppeling zou bieden bij de bedrijfsfrequentie, waar de Xc nog lager zou zijn.
De reden hiervoor is

dat bij hogere frequenties de inductieve reactantie van de aansluitingen van de condensator aanzienlijk groter wordt.
De condensator vormt, in plaats van een kortsluiting naar aarde, een impedantie naar aarde bij deze hogere frequenties.
De doorvoercondensator heeft door zijn fysieke constructie een zeer lage inductantie en zorgt daardoor voor,
een effectieve kortsluiting naar aarde bij de hoge bedrijfsfrequentie.
Doorvoercondensatoren kunnen alleen worden geproduceerd met relatief kleine capaciteitswaarden, vandaar de behoefte aan,
de meer conventionele grotere condensator voor de laagfrequente bypass.

De conclusie:

Een weerstand om het pad aan de basis te sluiten is op zich niet verkeert mits de weerstand voldoende inductief is.
Het type draadgewonden of koolfilm met een paar windingen kan prima werken,
het gebruik van een spoel of bead let op de Q deze moet laag zijn.

De emitterweerstand moet een zeer lage inductie bezitten, weerstand zonder draadjes twee parallel is prima.
De Xc van de condensator net voldoende om de ontkoppeling tot stand te brengen let op de inductie,
gebruik een doorvoer type of een trapezium (schijf condensator).

De voeding aan de uitgangstransistor een RFC kan maar beter is het om de spoel van voeding naar collector deel te laten uitmaken van het uitgansfilter.
Dit voorkomt onnodige parasitair oscilleren.

Ik zal in een ander draadje de bias T versie laten zie dit kan nodig zijn om b.v.b. een voorversterker te voeden.
Maar ook als je toch gebruik wil maken van een losse RFC om je eindtrap te voeden.
Even voor @rob007 als je interesse hebt om aan de eindtrap te meten met de VNA laat het weten

Groet,
Henk.

Hallo Henk, bedankt voor jou uitgebreide uitleg over diverse problemen waarmee we te maken hebben in het ontwerp van een goede versterker en de koppelingen tussen de versterkers.

Omdat de transistor een capaciteit tussen collector en basis heeft, hebben we te maken met een positieve terugkoppeling,
deze terugkoppeling geeft aanleiding tot oscilleren.
Nou zou je zeggen dan gaan we neutraliseren, maar bij een vermogenstransistor is deze condensator niet constant en varieert met de power cycli,
dit betekend dat de neutralisatie ook mee moet variëren dat is niet te doen.
Wat kan je dan wel doen om je versterker stabiel te maken? De componenten en het ontwerp nauwkeurig afstemmen op de,
systeem impedantie om reflecties te voorkomen.

Zorg er voor dat je versterker onvoorwaardelijk stabiel (unconditionally stable) is.
Dit wil zeggen dat de versterker onder geen beding genereert
Waar moeten we opletten en wat te doen, de uitgang moet goed aangepast zijn aan je Zo reflecties zorgen er voor dat het signaal rond kan gaan.
Dus de keuze van de componenten is heel belangrijk, maar ook de opbouw en afscherming.

Hiermee ben ik het helemaal eens en hierover wilde ik op C.O. al eens aandacht aan schenken op wat ik hierop aan ervaring heb opgedaan.

Mijn idee is dat een versterker op zijn in en uitgang correct moet zijn aangepast, omdat er anders bij reflecties van de eerste harmonische, andere parasitaire oscillaties dmv. reflecties kunnen ontstaan. Dat wat betreft mijn vermoeden altands is.

Dus heel belangrijk is inderdaad het reflectievrij aanpassen tussen de versterkers, bij voorkeur door middel van een seriekring, welke alleen de eerste harmonische doorgeeft. Waarom heeft een seriekring mijn voorkeur? Omdat je er aan beide kanten een verschillende impedantie kan aanbieden, gevolgd door een shunt capaciteit. Door de shunt capaciteit hoger of lager in reactantie te selecteren, kan de uitgangs impedantie van de kring worden gekozen.

Deze sluit ik af met een shunt capaciteit en vervolgens een pi-filter welke de impedantie transformatie geeft. Dat is ongeveer het principe waarop ik de trappen onderling met elkaar koppel.

Hoi Henk, Nonius en Rob.

Ik was al begonnen om een iets grotere printplaat te gebruiken om alles over te zetten. Mijn eerste bedoeling was om een bestaand HF blikken doosje te gebruiken van 100x160mm, maar daar past het net niet in. Er is geen ruimte voor het laatste 5e orde low-pass filter. Nu ga ik een printplaat van ik denk (ik heb de lengte niet gemeten) 96x200mm. In de test versie heb ik de filters tussen de 2N2219A en de KT920A dom genoeg in het verlengde v.d. pcb geplaatst, later zag ik pas dat dat niet handig is geweest. Door die filters anders te plaatsen wordt het veel compacter.

Even over het koppelen van kringen tussen de versterkers en met de uitgang.

Wat je altijd ziet in schema's van piraten, is een seriekring met een trimmer en daarna een shunt capaciteit op de uitgang. Hier heb ik altijd problemen mee gehad. De afregeling is als volgt; stel alles in op maximaal uitgangs vermogen, wat helemaal fout is. Want dan blijk je ergens op 200 of 300MHz met je signaal te zitten en bovendien oscilleert het ook nog eens op een veel lagere frequentie, waardoor je over een geheel breed frequentie spectrum zit, over een stoorzender gesproken! Het gedoe om zón zender af te regelen met die serie trimmers, vond ik absoluut fout! In ontwerpjes van mij vermeed ik die seriekringen en gebruikte alleen pi-filters waarbij de trimmers met de rotor aan de massa zijn verbonden. Maar die ontwerpjes waren eigenlijk ook niet goed, want zo kun je moeilijk een juiste aanpassing op de juiste frequentie krijgen.

Op de middengolf, heb ik ervaring opgedaan met de seriekring. Hier zijn de versterkers eindtrappen in klasse D met een blokspanning op de uitgang, heel wat anders als een VHF eindtrap. Op de uitgang van de eindtrap kun je geen shunt capaciteit toepassen want dan sluit je de blokspanning kort! Een T filter of een pi-filter met een spoel op de ingang zou wel kunnen werken.

Maar zo doen zender fabrikanten dat niet, ze gebruiken altijd een seriekring.
Wat betreft eindtrappen met halfgeleiders. Het mooie daarvan is, dat wat je er ook op de ingang instuurt er altijd een sinus spanning uitkomt, zo moet het dus. Daarachter komt dan een pi-filter en dat is het dan. Blijkbaar is het signaal dan schoon genoeg, want andere zender fabrikanten doen het zo ook.

Dus op de middengolf heb ik ontdekt wat een seriekring hoort te doen en deze is ook nog eens makkelijk te berekenen (met de formule van Thomson).
Door de Q van alle kringen laag genoeg te houden: 100MHz/B=20MHz = 5 kan een bandbreedte bereikt worden van 20MHz. Dat is in de praktijk echter niet zo makkelijk om een grote bandbreedte te krijgen en het uitgangs vermogen niet minder wordt.

Voordat ik opnieuw alles ga overzetten op die andere pcb, ga ik nog eens proberen om de koppeling tussen de BFR90 en de basis v.d. BFR96 beter te krijgen. Dat is op dit moment alleen een koppel C van 22pF, dat is onvoldoende.

Ik ben lange tijd van vier dagen bezig geweest om een hardnekkig probleem op te lossen. Wanneer ik de voeding uitschakelde, hoorde ik op alle frequenties PLOP, PLOP, PLOP, dat betekend dat er parasitaire oscillaties zijn. Lange tijd ben ik aan het zoeken geweest waar dat vandaan kwam. Mijn eerste vermoeden was uit de BFR90 of 96 versterkers. Ik dacht dat ik het opgelost had om aanpassingen te doen aan het ontwerp, waarbij het even weg was, maar later weer terug kwam! Ik heb gezocht in de oscillator, de buffertrap en alle trapjes welke daarachter staan, maar ik kon de oorzaak van het probleem niet vinden.
Vier dagen mee bezig geweest en uiteindelijk gaf ik de moed maar op. Bij veranderingen aan de eindtrap, bleek dat de collector voeding spoel van 4 windingen over 6mm, te klein was. Die heb ik vervangen, door een veel grotere spoel, nadat ik uitgeprobeerd had hoe groot dat die moest zijn. Het uitgangs vermogen op de SWR meter ging daarbij 42% omhoog. En wat bleek nu? Dat PLOP, PLOP effect was volkomen verdwenen. Ik had nooit verwacht dat het probleem in de eindtrap zat en al helemaal niet in de collector smoorspoel.
Maar het hoeft niet alleen daaraan te liggen, ik heb het filter tussen de driver en de eindtrap aangepast, de spoelen en condensatoren in het T uitgangsfilter veranderd, ik denk dat het meer een combinatie is van verschillende punten in de schakeling en componenten te veranderen, wat geleidt heeft tot de oplossing van het probleem.

Hallo allemaal!
Ik moet nu rustig en goed lezen! En ja Henk heb er wat aan, en ben er nog hoor! HA HA HAAaaa LOL.
Krijg alleen nog niet veel kans om OF te reageren OF te knutselen en het gaat nu wel beter hoor,
het nare is het gaat niet helemaal weg! ( en de fijnste verdoving is een borreltje! )
.
ik had ook al geschreven aan Nonius tis jammer ff bij elkaar kommen dat zit er niet in!
Wel leuk inderdaad die foto’s van jullie! ( zit hier te kwijlen! )
.
Martin weet het niet maar heb veel van zijn schema’s hier opgeslagen,dan weet je nu ook waar die schema’s van jou naartoe gaan Henk!
En JA! henk laten meten ( met een ECHTE VNA ? ) tot hoeveel vermogen Henk?
( ik heb niet veel hoor! Maar misschien wel eens handig voor die DRFS06 V2 FM zender 6 WATT ? )
De voeding is 12,5V Henk.
Maar ik ben met verschillende bezig en wil proberen de ook combinatie van TOR en BUIS te doen!
MAAR ga niet te snel Henk? De vraag nu was ff alleen die smoorspoel.
( ik wil nog ZO VEEL! Maar rustig an? Ik heb nog een list van wat ik allemaal wil maar…
je/jullie kennen me nu wel dan weer buis dan weer een opgevoerde JostyKit en dan in eenst weer een buis RX en en en… GA ZO maar door! )
En Henk? Voor welke Frequentie is jou schema? Wat bij jou 680P is bij mij minimaal 1nF.
L2100nH en L3120nH L2 das meer dan wat ik deed 4 wdg-6Diam.-1MM kom ik op 53nH
en L2 zou wel kloppen 8WDG-6Diam.- 1MM
https://www.changpuak.ch/electronics/calc_21.php
R2 toch een weerstand 100R ?
.

Nonius / Martin dat lampje zag ik vroeger veel bij CB piraatjes –
( geen lelijk word daar over? )
Niet bang voor allerlei extra capaciteit door de stukjes print Martin?
( ik bedoel op jou experiment board, die foto? )
En al filteren achter de BFRs? Neem ik aan dat dat het zijn? BFRs?
( En die vaste C waardes over die spoeltjes van 6wdg D.6MM denk ik? 10PF of zo?)
ik deed dit met… ik dacht D6MM – 4 WDG – 1MM met soms een paar(2) Ctjes.

Heel FF totzo ver!
VrGr Rob

En al filteren achter de BFRs? Neem ik aan dat dat het zijn? BFRs?
( En die vaste C waardes over die spoeltjes van 6wdg D.6MM denk ik? 10PF of zo?)
ik deed dit met… ik dacht D6MM – 4 WDG – 1MM met soms een paar(2) Ctjes.

Ik heb tussen de collector van de BFR90A en de basis van de BFR96 een seriekring geplaatst en dat is een grote verbetering. Het uitgangs vermogen nam alweer toe met 14%. Voor die seriekring gebruikte ik 22pF met een spoel van 6,5 windingen over 6mm, zonder spatie uit 1mm wikkeldraad.
Ik ben aan het rekenen geweest maar het kan beter door een spoel van 132nH te gebruiken. Dat kan op twee manieren; 6 windingen over 5mm en 7mm lengte of 5 windingen over 6mm en 6mm lengte. De condensator wordt dan 27 ipv. 22pF.
Dat ga ik in de praktijk proberen.

Ha rob007,

Het spoeltje dat weet ik niet welke toepassing?
Voor wat de transistoren betreft dat zie je goed, er is een wezenlijk verschil tussen die torretjes

Ik ben met een uitwerking bezig misschien vanavond anders morgen posten.
Hier probeer ik helder uit te leggen hoe je vanaf de datasheet een klasse C uitrekent.
Maar het schrijfwerk kost even tijd en dat hebt ik op dit moment niet zo veel over

Ja er is een optimum dat is afhankelijk van de transformatie verhouding uitgang (complex) transistor naar de volgende trap of uitgangsfilter.
Ik heb tot zo ver als vast een tekening gemaakt van jou eindtrapje (mijn voorstel) om aan te rekenen.

De opbouw jou wel bekend met een 2N3866 maar wel op 24 V deze transistoren zijn geoptimaliseerd voor 24 V.

Groet,
Henk.

Hallo Henk,

waar ik het hiervoor over had was het spoeltje en de C in een/de trap. (zie afbeelding? )
.
en waar jij nu mee aan komt is ook goed want zal denk zoals jij dit schema getekend heb ook zo iets moeten maken.
En dan eindigend met 50R waarna ie bijvoorbeeld een buis in zou gaan.
Vraag ik mij natuuuurlijk af wat bij jou de spoelen( 1, 2, 3, 4, ) zijn voor 85MHz ?
( en ik ga maar tot 12,5V ongeveer hoor Henk! )
.
En, veelal is C 3 er dan niet, en C4 staat veelal achter/aan de andere kant van C5 ???

VrGr Rob

( Vergeet watt, nu even geen solderen, Tis daar VEEEEL TE HEET!!! )

Op donderdag 19 juni 2025 16:47:05 schreef rob007:
Hallo Henk,

waar ik het hiervoor over had was het spoeltje en de C in een/de trap. (zie afbeelding? )
.
en waar jij nu mee aan komt is ook goed want zal denk zoals jij dit schema getekend heb ook zo iets moeten maken.
En dan eindigend met 50R waarna ie bijvoorbeeld een buis in zou gaan.
Vraag ik mij natuuuurlijk af wat bij jou de spoelen( 1, 2, 3, 4, ) zijn voor 85MHz ?

Daar zijn geen vaste waarden aan te geven, dat verschilt per schakeling, collector belasting weerstand en de uitgangs belasting weerstand waarde.
Maar om het nog ingewikkelder te maken ook de inductieve of capacitieve J (imaginaire waarde) belasting, want niet iedere belasting is zuiver ohms. Ook maakt het type transistor uit, een BF199 is heel wat anders als een BFR90A of een 2N3866. Maar het verschilt ook welke schakeling er wordt gebruikt, er zijn meerdere manieren om een signaal uit te koppelen.
Heel belangrijk is of de impedantie vanuit de bron omlaag of omhoog getransformeerd moet worden. Dat is bepalend welke schakeling je gaat gebruiken. Ook de Q factor van de kringen speelt een niet te onderkennen factor; wordt er maar één of meerdere frequenties gebruikt, bij meerdere heb je een bepaalde bandbreedte. Zoals ik al zei zijn er verschillende manieren om een signaal uit te kunnen koppelen, hetzij naar de antenne of tussen de versterkertrappen. Zo heb je pi-filters, collector parallelkringen met een koppel condensator of capacitieve spanningsdelers, T filters, seriekringen en vast nog wat methoden die mij even niet te binnen schieten.

Ha Rob, ik luister onder het sleutelen naar een lokale zender uit Noord Holland, de ontvangst is niet erg hard, maar ik hoorde op die frequentie (89MHz) een andere zender er soms doorheen komen. Dus er zijn bijzondere condities.
Wilde ik even zeggen, tot zover.

Ha rob007,

Dank voor de verduidelijking, en @Martin V, heeft het een en ander uitgelegd op je laatste vraag.
Ik ben nog bezig met het ontwerp berekeningen dan ga ik stap voor stap het voorbeeld rond de transistor laten zien.
Maar ik dacht ik laat het idee alvast zien tevens zal ik van 12 V uitgaan dit betekend de data sheet gegevens schalen geen punt.

Nu je laatste vraag naar aanleiding van je tekening, ik ga voor het gemak uit van 10 windingen met een tap op de tweede winding.
Door een spoel in een parallelle resonantiekring af te tappen op 1/5 van zijn lengte, ontstaat er effectief een nieuwe spoel met een lagere inductantie.
Deze verandering verhoogt de resonantiefrequentie van de kring.
De resonantiefrequentie is omgekeerd evenredig met de wortel van de inductantie (en capaciteit).
Een verlaging van de inductantie met een factor (1/5)^2 = 1/25 (ervan uitgaande dat de aftakking ideaal is) verhoogt de frequentie dus met een factor 5.

Inductantie en resonantiefrequentie:

In een parallelle RLC-kring wordt de resonantiefrequentie (f) bepaald door de inductantie (L) en capaciteit (C) volgens de formule: f = 1 / (2π√(LC)).

De spoel aftakken:

Wanneer een aftakking wordt gemaakt op 1/5 van de lengte van de spoel, creëert je in feite een nieuwe spoel met 1/25e van de,
oorspronkelijke inductantie (uitgaande van een ideale aftakking zonder parasitaire effecten).
Dit komt doordat de inductantie evenredig is met het kwadraat van het aantal windingen (dat in dit geval met een factor 1/5 wordt verminderd).

Invloed op de resonantiefrequentie:

Omdat de inductantie in de noemer van de resonantiefrequentie formule staat, zal het verlagen van L ervoor zorgen dat de frequentie toeneemt.
In eenvoudigere termen: de aftakking vermindert effectief het aantal windingen in het circuit.
Een kleinere spoel heeft minder inductantie, en minder inductantie betekent een hogere resonantiefrequentie.

In mijn vorige inbreng heb ik geschreven dat je 1,87µH nodig hebt om een goede isolatie tussen RF-pad en voeding (bias) te creëren.
Deze waarde is prima als RFC maar als dit een parallel resonantie moet worden dan is deze waarde veel te groot om met,
een passende condensator (wordt veel te klein) op 85 MHz in resonantie te komen.
Door nu de spoel elektrisch te verkleinen lagere inductantie is er met een grotere condensator waarde goed te tunen.

Groet,
Henk.

Hallo Henk, Rob, Nonius en andere meelezers.

Intussen ben ik er in geslaagd om een goede aanpassing tussen de verschillende trappen in mijn zendertje te krijgen en een schoon uitgangssignaal te krijgen.
De spanning op de uitgang heb ik gemeten met een piekspanning gelijkrichter diode over de belasting van 50 ohm (dummyload) en een gloeilampje daar ook overheen gezet. De spanning is op dit moment 17,6 Volt, ik kon een hogere spanning bereiken, maar dat gaf mogelijke parasitaire oscillaties. Ik ben er niet vanuit te gaan om een zo hoog mogelijke output te verkrijgen, maar eerder een lagere, waarbij er geen oscillaties optreden en stabielere werking van het geheel is. De spanning op de uitgang bedraagt 12,44 Volt effectief, of RMS, dat is een uitgangs vermogen van 3,09 Watt. Dit zijn realistische getallen als waarbij ik het vermogen inschatte op 5 Watt, wat dus helemaal niet klopt.
Deze 3 Watt klopt ook helemaal met wat de datasheet opgeeft, tussen de 2 en 3 Watt op 175MHz op 12 Volt. Het vermogen waarbij deze transistor wordt ingestuurd is tussen de 0,3 en 0,5 Watt voor het gemak gebruik ik 0,5 Watt.
Dat geeft de 2N2219A dus af, welke ik inschat een versterking heeft van 10dB.
Op de ingang van de 2N2219A staat de BFR96, deze zou een versterking moeten hebben van 16dB,dat is 40 maal. Het instuur vermogen van de BFR96 zou dan 50mW/40= 12,5mW moeten zijn en dat klopt aardig met de praktijk. De BFR96 wordt ingestuurd door een BFR90A, welke een collectorstroom heeft van 17mA op 5 Volt. Eigenlijk is de collector/emitterspanning 4,2 Volt, omdat er 0,8 Volt over de emitterweerstand staat bij de BFR90A en de BFR96 trapjes.

Alle vermogens en spanningen zijn hier van belang, omdat hieruit de collector belasting weerstanden worden berekend. Om te beginnen bij de BFR90A is de collector impedantie: (0,5x4,2)^2/12,5e-3= 352,8Ω.
Op de collector uitgang wordt een seriekring gebruikt, waarbij ik een frequentie wil doorlaten in het midden van de frequentieband. Deze frequenties zijn van 84 tot 95MHz, het midden van de band is 89,5MHz en deze gebruik ik in de berekeningen. De bandbreedte is 11MHz, nu kunnen we de Q factor berekenen: 89,5e6/11e6= 8,13. Vervolgens de reactanties van de seriekring: 352,8/8,13 = 43,39Ω.
Dus een capacitieve reactantie en een inductieve reactantie van 43Ω op 89,5MHz. De spoel is dan 76,46nH en de C is dan 41,35pF. Voor de condensator wordt een standaard waarde van 39pF gebruikt, de spoel wordt dan 81,0nH.
De impedantie van de seriekring is: √81e-9/39e-12 = 45,57Ω, dat is redelijk dichtbij de ontwerp impedantie van 43Ω.

De spoel is berekend op 5 windingen over 4,5mm, uit 1mm emaille draad, zonder spatie gewikkeld, de lengte van de spoel is dan 6mm. De exacte waarde is niet makkelijk te bereiken, deze spoel is 87,83nH, de resonantie frequentie wordt dan:
1/(2π√(87,83e-9x39e-12))= 85,99e6 = 85,99MHz

Tussen de BFR90A, dat is de eerste versterker en de BFR96 is alleen deze seriekring geplaatst en er zijn geen shunt capaciteiten tussen de basis van de BFR96 en de massa, omdat deze juist aanleiding kunnen geven tot oscilleren.
Het mooie van een seriekring is dat deze aanpast tussen de hogere collector impedantie en de lage ingang impedantie van de GES versterker.
Een hele grove inschatting van de ingang impedantie op de BFR96 versterker is, waarbij ik 2 Volt gebruik als piekspanning op de basis is 1,4^2/12,5e-3= 156,8Ω.
Tot zover even in het kort, mijn plan welke in de praktijk aardig overeenkomt met de theorie.

@Maratin V:

De bandbreedte is 11MHz, nu kunnen we de Q factor berekenen: 89,5e6/11e6= 8,13. Vervolgens de reactanties van de seriekring: 352,8/8,13 = 43,39Ω.

Als je zo zou rekenen voor een oneindig hoge Q, dan zou je uitkomen op een L en C met reactanties van nul ohm. Dus: gewoon een stukje draad. Dat kan natuurlijk niet kloppen; een stukje draad is juist niet selectief.

Voor een seriekring moet je de weerstand vermenigvuldigen met Q om de reactantie van L en C te vinden. Je komt in dit geval dan op 5,1 µH en 0,62 pF. In de praktijk is een seriekring met zo'n hoge Q dan ook erg lastig te maken.
Zie ook de grafiek hieronder. In rood jouw waarden (Q niet te zien); groen mijn waarden (Q=11).

--
@electron920:

Wanneer een aftakking wordt gemaakt op 1/5 van de lengte van de spoel, creëert je in feite een nieuwe spoel met 1/25e van de,
oorspronkelijke inductantie (uitgaande van een ideale aftakking zonder parasitaire effecten).

Dat is niet waar.
De zo ontstane spoel heeft 1/5 van het aantal windingen, maar ook maar 1/5 van de lengte. De nieuwe zelfinductie zal dus (voor een gewone, beetje slanke cilinderspoel) dichter bij 1/5 van de oorspronkelijke waarde komen.

Alleen als alle windingen 100% met alle andere windingen gekoppeld zijn, zou de kwadraat-regel gelden. Maar bij een cilinderspoel is dat niet het geval.

@Maratin V:

De bandbreedte is 11MHz, nu kunnen we de Q factor berekenen: 89,5e6/11e6= 8,13. Vervolgens de reactanties van de seriekring: 352,8/8,13 = 43,39Ω.

Als je zo zou rekenen voor een oneindig hoge Q, dan zou je uitkomen op een L en C met reactanties van nul ohm. Dus: gewoon een stukje draad. Dat kan natuurlijk niet kloppen; een stukje draad is juist niet selectief.

Voor een seriekring moet je de weerstand vermenigvuldigen met Q om de reactantie van L en C te vinden. Je komt in dit geval dan op 5,1 µH en 0,62 pF. In de praktijk is een seriekring met zo'n hoge Q dan ook erg lastig te maken.
Zie ook de grafiek hieronder. In rood jouw waarden (B niet te zien); groen mijn waarden (B= 11 MHz).

--
@electron920:

Wanneer een aftakking wordt gemaakt op 1/5 van de lengte van de spoel, creëert je in feite een nieuwe spoel met 1/25e van de,
oorspronkelijke inductantie (uitgaande van een ideale aftakking zonder parasitaire effecten).

Dat is niet waar.
De zo ontstane spoel heeft 1/5 van het aantal windingen, maar ook maar 1/5 van de lengte. De nieuwe zelfinductie zal dus (voor een gewone, beetje slanke cilinderspoel) dichter bij 1/5 van de oorspronkelijke waarde komen.

Alleen als alle windingen 100% met alle andere windingen gekoppeld zijn, zou de kwadraat-regel gelden. Maar bij een cilinderspoel is dat niet het geval.

Op vrijdag 20 juni 2025 13:27:32 schreef Frederick E. Terman:
@Maratin V:
[...]
Als je zo zou rekenen voor een oneindig hoge Q, dan zou je uitkomen op een L en C met reactanties van nul ohm. Dus: gewoon een stukje draad. Dat kan natuurlijk niet kloppen; een stukje draad is juist niet selectief.

Voor een seriekring moet je de weerstand vermenigvuldigen met Q om de reactantie van L en C te vinden. Je komt in dit geval dan op 5,1 µH en 0,62 pF. In de praktijk is een seriekring met zo'n hoge Q dan ook erg lastig te maken.
Zie ook de grafiek hieronder. In rood jouw waarden (B niet te zien); groen mijn waarden (B= 11 MHz).

Hallo Frederick E. Terman, je hebt helemaal gelijk. Maar wanneer ik die kring met een grotere spoel en een kleinere condensator gebruik dan wordt de bandbreedte naar mijn mening juist kleiner.
Bij een Q van 8,13 zou dat een kring zijn van 2868 ohm, als ik die vermenigvuldig met de belasting op de ingang. Wat klopt er dan niet, is de vraag?

Laat ik een ander voorbeeld nemen, waaruit mijn visie is gebaseerd.
Stel ik neem een pi-filter voor een buizen eindtrap, waarbij de anode belasting bijvoorbeeld 6000 ohm is en ik wil een Q hebben van 15 in dat filter, dan is de reactantie van de tuning condensator 6000/15= 400Ω.
Klopt dat? Welnu zo reken ik dus ook. Deze informatie heb ik uit een ARRL handboek overgenomen. Maar een seriekring is niet vergelijkbaar met een pi-filter of een parallelkring, lijkt me, zodat ik hier mogelijk een misvatting plaats.
En wanneer ik nu een foute veronderstelling plaats, wil ik graag op mijn fouten worden gewezen, ik zie dat als positieve kritiek met een positieve inbreng, van waaruit ik kan leren hoe het feitelijk dus niet moet.

Die seriekring bij mij zat er al in, ik gebruikte toen 22pF en een spoel van 162nH. Hierbij had ik wat moeite om de hogere frequenties te bereiken, bij 94MHz was het maximum in frequentie ongeveer, zonder al te veel minder uitgangs vermogen. Deze kring had ik niet eerst berekend ik had er op de gok 22pF ingezet en daarop de spoel berekend.
Maar nu heb ik dat aangepast met een C van 39pF en een kleinere spoel.
Ik merk nu dat de hogere frequenties zonder al te veel vermogen afname worden doorgelaten.
Nu kan ik met gemak tot aan 95MHz kan komen zonder al te veel degeneratie in uitgangs vermogen, de kring lijkt breder. Eigenlijk is die kleine aanpassing een verbetering.

*Ik zie geen grafiek, maar ik neem het zonder meer aan.

Goedemorgen allemaal,

Luister nu even naar 6020KHz in AM Modes via de SDR Twente.
( Was vroeger een Piraat heeft deze Frequentie gekocht/betaald legaal dus! )

Henk  1,87µH en in de vorm VK200 dus ga ik doen!
En de koolweerstand met 0,2...0,3MM draad vol gewikkeld das minder dan?

En wat betreft LC kring:
Martin ik kom met jou spoel op 66.2 nH omdat je ( ALS ik het goed heb? ) de windingen nooit helemaal 100% 0 MM spatie hebben? (ik doe er dan bij spatie 0.1MM is nog niet veel) vanwege de vernislaag?
https://www.changpuak.ch/electronics/calc_21.php
( Kdenk probeer het ook eens )
MAAR, 87.83 nH met 40pF kom je rond de 85MHz ( gestel: de trimmer plus het Ctje naar de volgende trap zal 40pF kunnen zijn )
https://coil32.net/online-calculators/lc-resonance-calculator.html

Met 6wdg – 6MM Diam. – 1MM Spatie – 1MM Dr – zit ik op 86.8nH er een beetje in de buurt?
Met timmer op 18pF pF met de condensator van die LC naar volgende trapje zeg 22pF (DENK IK?)
kom je dan misschien rond de 85?

Tis nooit 100% goed dus… MAAR kom nog ff niet toe aan prutsen! Nog ff geduld maar.

Kga an ut water ijs!
VrGr Rob

HOOWWWwww heb per ongeluk geklikt!?
Voedingsspanning: DC12V
Werkstroom: Frequentiebereik: 76-108MHz
Uitgangsimpedantie: 50Ω
Uitgangsvermogen: 0,5 W
Ik word misschien Kerk Radio Station!( als het wil werken, want heb wel eens meer watt besteld... )

HOOWWWwww heb per ongeluk geklikt!?

Ha, maar afwachten wat het is.
Ja je wordt mee doodgegooid met dat soort zendertjes, maar als ik kijk wat er eigenlijk inzit, wordt je er niet blij van.
De oscillator is een ic, compleet voor stereo en een breedbandige uitgang met een heleboel spurious, niet echt schoon van signaal wanneer je dat op een s.a. bekijkt. Dit soort zendertjes zijn er eigenlijk niet voor om op een antenne aan te sluiten, daarvoor wordt die geleverd met telescoop antenne, leuk voor korte afstanden, maar meer ook niet.

Ik wilde even reageren betreffende de spoel berekeningen. De diameter is niet de diameter waarop je de spoel wikkelt, dat is de interne diameter. Ook moet je niet de buitenste diameter van de spoel nemen, maar het verschil daarvan.
Dat is de diameter waarop je de spoel wikkelt, plus tweemaal de helft van de draaddiameter.
Voorbeeld voor een spoel op 6mm gewikkeld bij een draaddiameter van 1mm, kom je dus uit op een diameter van 7mm ipv. 6mm. En dat geeft een groot verschil.
Maar dan nog klopt het niet exact, omdat een opgewikkelde spoel altijd uitzet na het wikkelen.
In de praktijk daarvoor de buitenste diameter opmeten en de draaddiameter ervan afhalen en dat is de werkelijke diameter, dus nogmaals berekenen.

Ik gebruik deze calculator: https://66pacific.com/calculators/coil-inductance-calculator.aspx Dit is in metrische maten, maar wel in cm, geen mm.