Clock oscillator nodig 2.0024 MHz.

Op zaterdag 2 mei 2026 23:04:24 schreef nonius:
Pst, Revado, de werkbank in Oldenzaal blijft ons geheimpje, dat hoeft niemand te weten ;)

_/-\o_

Dat is de klassieker.
Wat niet veel mensen weten is dat "de 2 motten" op een Hammond is gespeeld.
Later is het ook veel op het Magic orgel gespeeld door Cor Steijn.

Met een spanning van ca. 6,32V op knooppunt R3 en R4 is de uitgangsfrequentie op pin 12 van U1B ca. 2Mhz (gesimuleerd).

Ik heb vanavond een en ander gemeten, en er is meer duidelijk.

Condities:
Spanning op de opamp: +15 en -15 V
Voeding 74LS221: 5 volt.
Referentiespanning exact - 5 volt ( aparte voeding uiteraard).

Ik heb de frequentie met de trimmer afgeregeld op 2 Mc, dan is de spanning op knooppunt R3-R4 (emitter Q2) 4,34 volt. Dat wijkt dus behoorlijk af van de simulatie.
Uit de S50240 komt op pin 16 een C8 toon gemeten op de 440Hz standaard, die is niet exact zuiver, maar dat komt omdat die 2 MC net is te hoog is.

Draai ik de trimmer terug kan ik terug regelen tot onder de 1 Mc, dan staat er , bij 1 MC, een spanning op het knooppunt R4-R4 van 1,92 volt.

Pin 16 op de S50240 is dan een C7 geworden, dat klopt, het is dan een octaaf lager.

Dit is de "gevonden" print. Die werkt dus naar behoren.
En de S50240 equivalent die er op zit is goed, en daar ben ik wel blij mee als reserve.
Die ic's zijn obsolete en men vraagt daar vele tientallen euros voor...'
Resumerend, de referentiespanning op print pin 15 moet -5 volt zijn.
Daar zal het dus mis zijn gegaan met een gammele voeding of brakke zener.
Een stabiele -5 volt bouwen voor die referentie is natuurlijk peanuts.

Voor gevonden print 2 zal ik dezer dagen even een 75LS221 halen bij mijn collega, die heeft ze vast wel liggen, dan test ik die ook.

Nog wat foto's.
Mijn mooie oude GM7628 signaal tracer bewees weer prima diensten met het beluisteren van de tonen die er uit komen.

Voor gevonden print 2 zal ik dezer dagen even een 75LS221 halen bij mijn collega, die heeft ze vast wel liggen [...]

Zo niet, laat het dan maar weten, ik heb er hier ook nog wel eentje liggen (DIL). Met Tante Pos is die zo in 's-Gravenhage.

En een signal-tracer met een kattenoog (EM34?), mooi! Da's een instrument met klasse!

Op zaterdag 2 mei 2026 23:38:12 schreef revado:
Dat is de klassieker.
Wat niet veel mensen weten is dat "de 2 motten" op een Hammond is gespeeld.
Later is het ook veel op het Magic orgel gespeeld door Cor Steijn.

Zo ook in dat stukje beeld, dat wordt vaker verknipt met de originele versie van dorus, hier eentje met het echte geluid:
https://youtu.be/jpUqMQTJYUE?t=395
(dat heet, in ieder geval het geluid wat bij dat beeld hoort)

Dat er geen kristal aan hangt lijkt overigens logisch, dan is vibrato geen optie meer, ik gok dat een van de andere inkomende lijntjes voor een vibrato oscillator is.

Op maandag 4 mei 2026 22:00:52 schreef nonius:
[...]

Zo niet, laat het dan maar weten, ik heb er hier ook nog wel eentje liggen (DIL). Met Tante Pos is die zo in 's-Gravenhage.

En een signal-tracer met een kattenoog (EM34?), mooi! Da's een instrument met klasse!

Ik denk dat er zat liggen, en anders maak ik graag gebruik van je aanbod.

Er zit een EM4 in, met P voet.
En die is nog verbazend fris voor de leeftijd.
De andere buizen zijn rimlock ( AZ41, EF40, EL41).
En een EA50 minibuisje in de meetprobe.

Die tracer was voor 15 euro van mij in Bladel een paar jaar geleden :)

Het zal vast al wel eens eerder op het forum langs zijn gekomen maar voor mij was dit filmpje (van Jaap Keizerwaard, Cor Steyn & ??) nieuw:

https://www.youtube.com/watch?v=xe_x722SC9o&t=131s

'met transistoren, weerstanden, spoelen en al die grappenmakerij'.... :)

De naam Jaap Keizerwaard al vaak voorbij horen komen hier, maar nu kan ik er ook een gezicht op plakken.

(volgens mij zit er hier nog slechts één zo'n verticaal rek (waar nu een probleem mee is) in het orgel; blijkbaar is er sinds deze opname nog het een en ander bijgeklust)

[Edit: uiteraard moeten die modules met LS221 etc. er later bijgeklust zijn, die IC's bestonden in de jaren '60 nog niet. Doh!]

Dit is alleen de speeltafel, het deel met de klavieren en registers.
Er staat een aparte kast naast , generatorkast noemde Jaap dat.
Daar zitten de grote borden in met de afzonderlijke generatorprinten.
Maar de speeltafel is ook heel erg veranderd intern sinds dat filmpje met Pi Scheffer.

Kijk maar eens op "onze " site, daar staan de nodige foto's.
ook een van Jaap toen hij in de 80 was.

https://theaterorgel.nl/index.php/nl/blog/keizerwrdorgelbg

En hier veel details op het filmpje van Beeld en geluid.
https://www.facebook.com/beeldengeluid/videos/magic-organ-collectiever…

Huh, alweer met je telefoon aan het posten, @revado :? ?

Als ik even mag checken of ik het nu allemaal goed begrepen heb:

* er is de speeltafel en daarnaast de "generatorkast". Begrijp ik goed dat in de generatorkast ook de eindversterkers zitten die dat hele bataljon luidsprekers aansturen? En dat er van daaruit ook voeding gaat naar de speeltafel?

* blijkbaar zijn er twee versies geweest van de generatorkast; de eerste met de befaamde 400+ apart stembare oscillatoren, de tweede met deze S50240 IC's

PS die signaalvolger ziet er inderdaad prachtig uit, toch verkies ik een balpenmodel, wat met de huidige halfgeleiders ook vlotjes realiseerbaar is...

Op maandag 4 mei 2026 21:51:59 schreef revado:
Ik heb vanavond een en ander gemeten, en er is meer duidelijk.

Condities:
Spanning op de opamp: +15 en -15 V
Voeding 74LS221: 5 volt.
Referentiespanning exact - 5 volt ( aparte voeding uiteraard).

Ik heb de frequentie met de trimmer afgeregeld op 2 Mc, dan is de spanning op knooppunt R3-R4 (emitter Q2) 4,34 volt. Dat wijkt dus behoorlijk af van de simulatie.

Dat de meting lager ligt dan de simulatie verbaasd me niet, de simulatie was gedaan met een 74HC221 en daarvan is het analoog circuit aan de pinnen Cext en Cext/Rext anders dan bij de 74LS221. Had ook nog een 74HC221A type geprobeerd en die heeft weer een ander analoog circuit aan de Cext en Cext/Rext pinnen en de spanning op R3-R4 moest nog hoger liggen om de 2Mhz te bereiken.
Het kan in de praktijk niet de bedoeling zijn dat de Rext pin via de Rext weerstand wordt gevoed met een spanning hoger dan de 5V TTL voedingsspanning.

Als er een 74LS221 defect is dan zijn de 74HC221(A) geen geschikte vervangers in dit circuit.

Dank u meester Paulinha_B :) (heb de tickvoudt aangepast).

Nee het is anders.
De generatorkast was altijd dezelfde, maar Jaap bouwde steeds weer andere stemmen, zoals Cor Steijn ook al zegt in het filmpje.
Een nieuwe fluit of Trompet, en dat complete bord met alle genereratoren kwam dan in de kast waar een andere weer het veld moest ruimen.
De speeltafel bevat alleen de voorversterkers , per kanaal instelbaar.
Vanuit de speeltafel gaan de signalen van de klavieren, pedalen en registers naar de generatorkast.
Vanaf daar komen de geluidskanalen weer allemaal terug naar de speeltafel waar de nagalm unit (vroeger een nagelmveer) maar nu elektronisch, ook zit.
Via de voorversterkers die naar 10 XLR pluggen gaan, zijn de boxen aangesloten.
In iedere box zit een 50 watt eindversterker met 2N3055.
Lang geleden zaten er versterkers in met EL34, maar dat is al lang vervangen door zelfgebouwde versterkers met de genoemde 2N3055.
Het zijn dus actieve boxen.
De basboxen hebben 2 versterkers, een voor iedere luidspreker.
En dat geheel kan hard, heel erg hard!
Het orgel heeft meerdere keren in de Jaarbeurs gestaan waar een publiek van 1500 man moeiteloos overstemd kon worden.

De eerste serie borden hadden voor iedere toon een oscilator met potkern .
Later is hij dus overgestapt op de print van dit topic, die zijn per compleet octaaf te stemmen.
Hier een printje uit de "oer" tijd.

Op maandag 4 mei 2026 23:11:17 schreef Bobosje:
[...]

Dat de meting lager ligt dan de simulatie verbaasd me niet, de simulatie was gedaan met een 74HC221 en daarvan is het analoog circuit aan de pinnen Cext en Cext/Rext anders dan bij de 74LS221. Had ook nog een 74HC221A type geprobeerd en die heeft weer een ander analoog circuit aan de Cext en Cext/Rext pinnen en de spanning op R3-R4 moest nog hoger liggen om de 2Mhz te bereiken.
Het kan in de praktijk niet de bedoeling zijn dat de Rext pin via de Rext weerstand wordt gevoed met een spanning hoger dan de 5V TTL voedingsspanning.

Als er een 74LS221 defect is dan zijn de 74HC221(A) geen geschikte vervangers in dit circuit.

Mijn collega heeft de LS liggen, dus ik ga er een op die 2e print zetten en de andere ontbrekende componentjes..
Defecte heb ik in het orgel nog niet gehad, alle generatoren werken wel, maar ik zal er wel een paar op voorraad leggen...

Ik heb nog even gekeken voor een alternatief omdat die S50240 al stevig obsolete is. Met delers uit de cmos 4000 serie gaan klooien kan, maar ook in smd zou dat een hele berg ic'tjes worden. Andere optie is met een atmega328 cq Arduino de toontjes opwekken. Dat is door een aantal mensen al gedaan ter vervanging van de S50240.

Stel dat je de printjes wilt vervangen is het misschien ook wel een idee om die nu gesoldeerde draadjes van een connector te gaan voorzien.

Als het een puur digitaal IC is met o.a. heel veel delers en uitgangen dan zou het beter en makkelijker gaan met CPLD of FPGA.

Ik heb er nu 2 "reserve" op die 2 printjes uit de voorraad.
Aan wat meer reserve kom ik ook wel.
Eerst eens bij mijn collega kijken, die heeft een hele grote collectie liggen, daar zijn veel onderdelen van Jaap naar toe gegaan en mogelijk had hij er nog een zooi liggen.

En anders een sloop orgel leeg trekken... ze zitten in veel elektronische orgels uit de jaren 80.

Ik heb er nog geen kapot gehad trouwens.

De referentiespanning van - 5 volt ga ik met een 7905 doen, dat is de meest zekere oplossing.
De vibrato werkt via die 2 x 180K weerstanden R8 en R9.
Waarom dat er 2 zijn is waarschijnlijk voor snel en langzaam vibrato, dat moet ik nog uitzoeken.
Als ik op pen 8 of 9 een sinus zet dan heeft dat meteen effect.

Revado, als je ooit de voeding onderhanden gaat nemen zou ik ook serieus overwegen om crowbars toe te voegen als extra beveiling. Of iets anders om overspanning te voorkomen.

De kans is klein dat het misgaat, maar ALS het misgaat dan gaan er mogelijk een heleboel IC's het loodje leggen, met heel, heel, heel veel extra werk om te herstellen. Mogelijk zelfs onherstelbaar, als je niet aan enkele honderden obsolete IC's kunt komen.

Niet voor de eerste keer sluit me volmondig aan bij @nonius. Let wel op met de simpele schema's, waarbij een zenerdiode bij overspanning een thyristor triggert. De zenerdiode is te traag, er is waarschijnlijk al flink wat schade aangericht vooraleer de thyristor in geleiding komt.

Ik heb ergens nog wel een goed schema, met een referentiespanning en een snelle comparator. Let wel, dit is hoogbejaard, sommige componenten zijn wellicht niet meer verkrijgbaar.

KPsch.pdf

[Bericht gewijzigd door Paulinha_B op (12%)]

Met een TL431 moet dat ook lukken, dan kun je hem zelfs instelbaar maken.

-edit-

Daar staat zelfs een voorbeeld van in de datasheet:

[Bericht gewijzigd door Sine op (36%)]

Dat is inderdaad een heel goed idee!
Een crowbar toevoegen aan de voedingslijnen is niet zo moeilijk, dat zou ik per board kunnen doen en met een zekering die er uit geblazen wordt.
De voedingen zijn nu opgebouwd met transistoren die overal op het frame zijn geschroefd...

Punt van aandacht.
Thanks.

Op donderdag 7 mei 2026 20:56:34 schreef Paulinha_B:
Ik heb ergens nog wel een goed schema, met een referentiespanning en een snelle comparator. Let wel, dit is hoogbejaard, sommige componenten zijn wellicht niet meer verkrijgbaar.

[bijlage]

Je hebt een razendsnelle comparator, maar C101 maakt je crowbar zo traag als dikke stront door een rietje. ;)
En uiteraard, als de crowbar ingegrepen heeft, dan niet alleen de zekering vervangen maar ook (preventief) de thyristor of triac.

Lijkt me een tekenfoutje, die condensator hoort waarschijnlijk over de zener te staan.

Een klein detail maar met grote gevolgen.

Comparator + moet trager opkomen dan comparator - bij het inschakelen van de voedingsspanning.
Bij overvoltage is er geen Tau tijd nodig.

Geheel eens met gepaste zekeringen en enige crowbars, maar zorg liefst ook dat de voeding in goede staat van onderhoud is.
Een voeding zonder vraagtekens vereenvoudigd de rest van het werk. Als er niet aan te werken valt is opnieuw bouwen van iets gepasts allicht de betere optie. Men kan de oude bewaren voor het museum.

Voor een -5V referentiespanning lijkt een referentie gepast zoals een LM336. Maar dat is in een ruwe test-toepassing allicht een kwestie van smaak. Vergeet bij 7905 niet de benodigde belasting.

Geen idee wat de situatie hier is, maar wees er op bedacht dat het "mis" kan gaan met oude techniek, waarbij er opeens een flinke rookwolk uit komt.
Dat kan binnen sterk beveiligde locaties een probleem zijn, en daarmee het einde van het project. Een bekend voorbeeld is de Ferranti Pegasus computer in het Science museum.
Het is bij wat grotere vermogens praktisch niet te voorkomen dat het eens gebeurd. Denk daar tijdig over na.

Op donderdag 7 mei 2026 19:41:02 schreef Bobosje:
Als het een puur digitaal IC is met o.a. heel veel delers en uitgangen dan zou het beter en makkelijker gaan met CPLD of FPGA.

Van CPLD heb ik nog nooit gehoord, FPGA wel over gelezen maar nooit mee gewerkt. Die S50240 is, wat ik van de datasheet begrijp, puur een deler.