B7X44A restauratie, buizenradio 1964

En dan kom je met de vuistregel "factor 3" al uit op een condensator met 720VDC werkspanning. Nou kunnen de meeste 630VDC MKP condensatoren een wisselspanning aan van 250V, dus gaat het hier inderdaad goed.

Waarschijnlijk koos Philips alsnog voor 1300V types omdat dat type nog volop in productie was en de lagere werkspanningen al langzamerhand vervangen werden door duurdere mixed dielectric of polycarbonaat types.

Dat papier onbetruowbaar was, zal niet meegespeeld hebben. Het was immers helemaal niet zo onbetrouwbaar; binnen de garantieperiode hadden papiercondensatoren zonder meer superieure eigenschappen vergeleken met de modernere alternatieven die nog volop in ontwikkeling waren. Dat ze na de garantieperiode problemen kregen, was niet erg. De verkrijgbaarheid van originele onderdelen was op dat moment in veel gevallen nog 10+ jaar na einde productie.

[Bericht gewijzigd door maartenbakker op maandag 22 juni 2026 17:48:43 (36%)]

@ledlover: waar koop je 1000V-types condensatoren?

Ed

https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/impulscondensator_2_2nf_10…

Axiaal is wat handiger en mooier in een buizenradio...
https://sinuss.nl/en/search?type=product&q=9520295

Keramisch doet 't ook prima op die plaats...
\https://sinuss.nl/en/products/ck45-b3dd222kygna-capacitor-ceramic-disc…

Precies wat ik wilde weten: dat keramische ook voldoen.
Dank voor alle antwoorden en informatie.

groet, Ed

Hoi,

ik dacht dat het hoge voltage van de condensator rond de primaire zijde van de uitgangstrafo bedoeld was om tegen EMK die kan optreden het hoofd te bieden. Dus niet verlagen denk ik !

Ik heb dit antwoord uit de kunstmatig knappe kop gekregen:

("to survive "flyback" voltage spikes", "tegen EMK" zat nog in mijn hoofd)

"In tube radios, capacitors placed across the primary winding of an audio output transformer require extreme voltage ratings (often 1000 - 1500 Volt) to survive "flyback" voltage spikes. These massive, sudden voltage surges occur when the audio tube rapidly changes its current flow, causing the transformer's magnetic field to collaps"

Bedenk ook wat gebeurt als er b.v. een speakerdraad een slecht contract heeft.

AI gaf ook deze scenario's:
* als de condensator opent, dan kan/zal de isolatie van de primaire winding falen omdat de spikes niet meer worden gedempt, en
* als de condensator kortsluit kan/zal de eindbuis het niet overleven.

[Bericht gewijzigd door erikdenhouter op vrijdag 26 juni 2026 11:49:38 (13%)]

Keramisch geeft vervorming, maar dat is meer een vuistregel. De vraag is natuurlijk of die in een specifiek geval groot genoeg om te horen.

Ok, polypropyleentype dus. Omdat ik ze moet bestellen, meteen maar condensatoren met 2000V doorslagspanning kiezen.
Vreemd dat Philips 2n2 condensatoren toepaste en geen 22 nF condensatoren.
dank,
Ed

Hosanna, de heilige AI heeft gesproken!

Op vrijdag 26 juni 2026 11:37:51 schreef erikdenhouter:
These massive, sudden voltage surges occur when the audio tube rapidly changes its current flow, causing the transformer's magnetic field to collaps

Dát... is een vrij goede omschrijving van de normale werking van een uitgangstransformator. De buis, hier een penthode, verandert onder aansturing met audio zijn anodestroom, en die stroomverandering veroorzaakt een spanning over de primaire (en dus ook over de secundaire).
Overigens zakt het magnetisch veld niet alleen in (nl. als de anodestroom afneemt), maar bouwt het ook weer op (als de anodestroom weer toeneemt).
Natuurlijk, als je in een spelende radio opeens de eindbuis eruit trekt, dan zou de anodestroom 'heel snel verminderen'. Mogelijk dat de condensator dan bescherming biedt.

AI gaf ook deze scenario's:
* als de condensator opent, dan kan/zal de isolatie van de primaire winding falen omdat de spikes niet meer worden gedempt,

Dat kan dus lang aan, omdat bij normaal gebruik en normaal aan- en uitschakelen de stroom niet zo snel verandert dat het kwaad kan. Zolang je maar niet plotseling de buis uit een spelende radio verwijdert.

* als de condensator kortsluit kan/zal de eindbuis het niet overleven

DAT is dus totaal onwaar. De anodestroom van een penthode zal praktisch niet veranderen als je de primaire van de uitgangstransformator kortsluit.
Sterker nog, dat was de gebruikelijke methode om de anodestroom te meten: met de stroommeter gewoon parallel aan de trafo. Vanuit het oogpunt van de buis was dat praktisch een kortsluiting, maar de meting die je zo kreeg was correct. Kijk maar eens naar de karakteristieken van een willekeurige penthode: de Ia/Ua-grafiek loopt zo ongeveer horizontaal.
e: ** Zie echter @Ledlover verderop; de condensator staat blijkbaar vaak niet over de primaire, maar naar massa. **

(Ik besef dat techneuten en ervaren amateurs niet langer met hun kennis tegen AI op kunnen. Van nu af zal AI steeds opnieuw zijn eigen foute beweringen weer tegenkomen, en volgens de wet van de grote getallen is de fout hierboven van nu af waarheid. Pas je leerboeken maar aan, 't is niet anders.)

Hi,

Ik weet het niet zeker meer...
Volgens mij is mij geleerd dat je EMK hebt en dat deze zelf al tegen gesteld is.
Dat "tegen EMK" geen goede manier is om deze eigenschap weer te geven.

Wat zijn jullie inzichten hierin?

Groet
Bram

Ik zat me eigenlijk het meeste achter de oren te krabben over dat 'flyback' gedoe.... Zie de relatie met een (uitgangs-) transformator niet.

Leuke is nu wel dat er hier nu mensen van vlees en bloed hun kostbare tijd zitten te verdoen met het debunken van de onzin uit een AI-orakel. Da's een race die niet te winnen is.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:58:10 schreef blackdog:
Volgens mij is mij geleerd dat je EMK hebt en dat deze zelf al tegen gesteld is. Dat "tegen EMK" geen goede manier is om deze eigenschap weer te geven.

EMK betekent alleen maar 'elektromotorische kracht'; het is de ouderwetse naam van een soort 'inwendige' spanning.
Bijvoorbeeld de 'inwendige' spanning van een batterijtje. De klemspanning is hieraan gelijk zolang hij onbelast is.
Op zich heeft EMK dus niet speciaal met spoelen te maken.

Een veranderend magnetisch veld in een spoel wekt een inductiespanning op. En een veranderende stroom in een spoel wekt een veranderend magnetisch veld in die spoel op, dus...
een veranderende stroom door een spoel wekt IN die spoel een inductiespanning op. En dat is dus óók een EMK, net als allerlei andere spanningen een EMK zijn.
Omdat de inductiespanning 'altijd probeert de oorzaak van zijn ontstaan tegen te werken', werd in de prehistorie déze EMK dan weleens 'tegen-EMK' genoemd: omdat hij tegen de oorzaak van zijn ontstaan werkt.

Maar, eerlijk gezegd: in mijn hele carrière heb ik het woord nooit gebruikt. Zelfs voor mij - en mijn eerste tv's waren zwartwit - had het woord altijd wat ouderwets en oubolligs.

Mijn vader, geboren in 1931, gebruikte het woord. Waarschijnlijk op de MTS opgepikt.

EMK betekent alleen maar 'elektromotorische kracht'; het is de ouderwetse naam van een soort 'inwendige' spanning.

In Engelstalige literatuur kom je de term 'electromotive force' (EMF) vrij veel tegen, voornamelijk in natuurkundeboeken. EMK is de letterlijke vertaling hiervan. Volgens mij is EMF in het Engels ook de officiële benaming voor spanning - hoewel het in de praktijk meestal 'voltage' genoemd wordt, is dat eigenlijk net zo fout als amperage of wattage....

Tegen-EMK zouden we in het Nederlands dan eigenlijk gewoon 'tegenspanning' noemen?

In literatuur over electromotoren kom je de term 'tegen-EMK' heel vaak tegen.

Rens&Rens gebruikte het in de leeerboeken, rond 1970. Vervolgens vertelde de leraar dat EMK dat het de opgewekte energie was uit een dynamo. Electro motorische kracht en vervolgens het begrip klemspanning wat FET ook aanhaalde.
Over die stroommeter, parallel aan de UGT, idd ook meerdere malen zo gemeten en kijken of beide eindpitten in balans dezelfde anodestroom hadden. Meestal was dat binnen een paar mA wel het geval. Bij penthode's idd. Nooit die meting zo bij eindtrappen met tetrodes of triodes gedaan.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:12:01 schreef Frederick E. Terman:
Hosanna, de heilige AI heeft gesproken!

(Ik besef dat techneuten en ervaren amateurs niet langer met hun kennis tegen AI op kunnen. Van nu af zal AI steeds opnieuw zijn eigen foute beweringen weer tegenkomen, en volgens de wet van de grote getallen is de fout hierboven van nu af waarheid. Pas je leerboeken maar aan, 't is niet anders.)

Daarom vermeld ik het graag. Ik hoop zelfs dat AI zelfcorrigerend dit hele foute deel dan opneemt en zich gaat schamen. "In de hoek en verbeteren natuurlijk !".
Maar vertel zelf, hoe had ik geïnformeerd geweest als ik losse artikelen had gevonden.... Misschien hetzelfde toch ?

Ik heb ook niet de buizenervaring... weet wel dat ik vaker een condensator voor flink hoge spanning daar zag, en meende verteld te zijn dat dat vanwege de trafo was. En bij bijna 0,1 A anodestroom door de trafo (met nog enigszins impedantie) kan dat een klap geven, dus het klinkt geloofwaardig.
Ik heb zojuist gekeken naar een Philips radio met een UL84 (in dit ontwerp 45mA), en daar zit (zat) een condensator in voor 750 Volt. Dus het is denk ik niet zo dat er structureel hogere spanningen gebruikt worden vanwege andere redenen, zoals logistiek.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:12:01 schreef Frederick E. Terman:
DAT is dus totaal onwaar. De anodestroom van een penthode zal praktisch niet veranderen als je de primaire van de uitgangstransformator kortsluit.
Sterker nog, dat was de gebruikelijke methode om de anodestroom te meten: met de stroommeter gewoon parallel aan de trafo. Vanuit het oogpunt van de buis was dat praktisch een kortsluiting, maar de meting die je zo kreeg was correct. Kijk maar eens naar de karakteristieken van een willekeurige penthode: de Ia/Ua-grafiek loopt zo ongeveer horizontaal.

EMK, Elektro-Motorische Kracht is de spanning die een spanningsbron kan afgeven bij 0 Amp. Dus geen rekening houdend met enig inwendige weerstand (waarover bij stroomtrekken een spanningsval (verlies) zou kunnen optreden).
Tegen-EMK, de over een spoel ontwikkelde spanning wanneer een aanwezige stroom door die spoel wordt onderbroken, naar 0 zakt. De polariteit van die spanning is altijd tegen-gesteld aan de originele spanning, en kan véle malen hoger worden dan de originele spanning, en die hoogte is afhankelijk van inductie, onderbroken stroomsterkte, en snelheid van afnemen naar 0.
Zeg maar schooltaal uit de jaren '70.

Oorsprong van de term tegen-EMK komt van de elektromotor; al stuur je stroom door de spoel(en), los gezien draait er altijd ook nog een spoel door een magnetisch veld en die wekt een tegengestelde kracht op. In feite, als de tegen-EMK niet zou bestaan wordt de perpetium mobilé mogelijk, want tegen-EMK houdt iedere motor tegen.
(Volgens AI )
"De term "tegen" komt voort uit de Wet van Lenz (ontdekt door Heinrich Lenz in 1834). Deze natuurwet stelt dat de richting van een geïnduceerde elektrische stroom altijd zó is, dat hij de oorzaak van zijn ontstaan tegenwerkt."

Ik weet zelf geen andere term voor de dreun die je krijgt bij een spoel....

En zo ook dus hetzelfde uitgelegd:

Op vrijdag 26 juni 2026 17:17:21 schreef Frederick E. Terman:

Een veranderend magnetisch veld in een spoel wekt een inductiespanning op. En een veranderende stroom in een spoel wekt een veranderend magnetisch veld in die spoel op, dus...
een veranderende stroom door een spoel wekt IN die spoel een inductiespanning op. En dat is dus óók een EMK, net als allerlei andere spanningen een EMK zijn.
Omdat de inductiespanning 'altijd probeert de oorzaak van zijn ontstaan tegen te werken', werd in de prehistorie déze EMK dan weleens 'tegen-EMK' genoemd: omdat hij tegen de oorzaak van zijn ontstaan werkt.

Maar, eerlijk gezegd: in mijn hele carrière heb ik het woord nooit gebruikt. Zelfs voor mij - en mijn eerste tv's waren zwartwit - had het woord altijd wat ouderwets en oubolligs.

Komt van de motoren dus, niets voor een TV monteur

Op vrijdag 26 juni 2026 17:37:31 schreef nonius:
In literatuur over electromotoren kom je de term 'tegen-EMK' heel vaak tegen.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:12:01 schreef Frederick E. Terman:

DAT is dus totaal onwaar. De anodestroom van een penthode zal praktisch niet veranderen als je de primaire van de uitgangstransformator kortsluit.
Sterker nog, dat was de gebruikelijke methode om de anodestroom te meten: met de stroommeter gewoon parallel aan de trafo. Vanuit het oogpunt van de buis was dat praktisch een kortsluiting, maar de meting die je zo kreeg was correct. Kijk maar eens naar de karakteristieken van een willekeurige penthode: de Ia/Ua-grafiek loopt zo ongeveer horizontaal.

Wat jij zegt klopt als die condensator parallel staat aan de uitgangstrafo. Maar meestal staan ze van anode naar massa. Voor wisselspanning is dat hetzelfde als parallel aan de UGT (de wisselspanningkring is gesloten via de voedingselco) maar de daadwerkelijke schakeling is dat niet.
Sluit je de condensator in de gebruikelijke Philips schakeling kort, dan fikt de UGT/gelijkrichter/voedingstrafo dus uit.

Ik vraag me af waarom philips hiervoor heeft gekozen, en niet parallel aan de UGT. Dan maakt het (zoals je al opmerkt) niet uit als ie kapot gaat.

Ach, we hebben hier op CO nog genoeg ervaring zitten om dat volop fouten makende en liegende AI te verslaan gelukkig.
Maar helaas worden de gene die het weten vaak als een roepende in de woestijn genegeerd en wordt alles van AI als waar aangenomen.

En hele lappen tekst van Shit-GPT kopiëren , dat kan iemand zelf ook wel opzoeken, DAAR is een forum als dit dus niet voor, laten we hier gewoon lekker communiceren met elkaar en naar elkaar luisteren en dat AI gebeuren weg laten
Dan leren we er allemaal ook weer wat van.

Op vrijdag 26 juni 2026 20:49:35 schreef Ledlover:
Wat jij zegt klopt als die condensator parallel staat aan de uitgangstrafo. Maar meestal staan ze van anode naar massa.

Woops, dat had ik alweer vergeten. Ja, in dat geval staat natuurlijk, bij een kortgesloten condensator, de trafo tussen +hsp en massa.
Maar bij de radio van @TS staat de condensator gewoon over de primaire; daarvan was ik uitgegaan.
Nootje bij mijn bewering toegevoegd.

Vraag: wat is de functie van condensator C96 (2n2; rechterkanaal) in serie met R74 (1k5 ohm) in de voedingslijn naar de anode van de ECL86? Dempen van hoogfrequente spanningspieken?

Dat is de condensator waarover we het in deze laatste paar posts hebben.
Volgens AI beschermt hij de transformator tegen spanningspieken in geval van plotselinge anodestroomuitval.
Maar al sinds de uitvinding van de penthode zit zo'n condensator daar vooral om de hoge tonen wat te beteugelen.
Anders dan een triode, is een penthode bijna een echte stroombron, en in combinatie met de - niet oneindig grote - zelfinductie van de trafo zouden de hoge tonen sterk bevoordeeld worden. De condensator gaat dat tegen.
De weerstand in serie met de condensator zorgt ervoor dat de demping niet ál te erg wordt voor de hoogste tonen; anders zou dáárvan nu weer te weinig overblijven.

Op vrijdag 26 juni 2026 15:31:56 schreef zomer:
Vreemd dat Philips 2n2 condensatoren toepaste en geen 22 nF condensatoren.

Als dat over dezelfde condensatoren gaat: met 22 nF zou het geluid te dof worden; het hoge-tonen-demp-effect zou dan te groot zijn.

van een andere BX waarvan ik van de trafo de primaire herwikkeld heb. Staat er 8n2 van anode/primair-uit naar massa. De primaire zelf staat in serie met de voeding. Die primaire wikkeling was doorgefikt toen die teerknol van 8n2 in sluiting ging.

Verder zit er secundair een extra wikkelingetje dat in de feedback en toonregeling zit. Zonder die terugkoppeling gaat ie piepen als een gek.

Op vrijdag 26 juni 2026 23:28:59 schreef Frederick E. Terman:
Volgens AI beschermt hij de transformator tegen spanningspieken in geval van plotselinge anodestroomuitval.
Maar al sinds de uitvinding van de penthode zit zo'n condensator daar vooral om de hoge tonen wat te beteugelen.

Kan ook beiden zijn ? Of alleen toneshaping, maar dan wel met het hoge voltage om op die plaats te blijven leven ?

Op vrijdag 26 juni 2026 23:28:59 schreef Frederick E. Terman:
met 22 nF zou het geluid te dof worden; het hoge-tonen-demp-effect zou dan te groot zijn.

Klopt,

Ik heb bij een plano de vergane papieren conusrand vervangen door foamranden, waardoor de conus plots veel soepeler kon bewegen.
Ik heb de c's toen groter moeten maken, omdat de hoge tonen onaangenaam hard aanwezig waren (tot vervormen toe)
Met hogere waarde klinken ze nu uit de kunst.

Op zaterdag 27 juni 2026 00:45:04 schreef erikdenhouter:
[...]
Kan ook beiden zijn ? Of alleen toneshaping, maar dan wel met het hoge voltage om op die plaats te blijven leven ?

Het zou me niet verbazen als hij er ook zit om de boel bij het wegvallen van de belasting te beteugelen. Niet zozeer anodestroom die wegvalt.