B7X44A restauratie, buizenradio 1964

Hi,

Ik weet het niet zeker meer...
Volgens mij is mij geleerd dat je EMK hebt en dat deze zelf al tegen gesteld is.
Dat "tegen EMK" geen goede manier is om deze eigenschap weer te geven.

Wat zijn jullie inzichten hierin?

Groet
Bram

Ik zat me eigenlijk het meeste achter de oren te krabben over dat 'flyback' gedoe.... Zie de relatie met een (uitgangs-) transformator niet.

Leuke is nu wel dat er hier nu mensen van vlees en bloed hun kostbare tijd zitten te verdoen met het debunken van de onzin uit een AI-orakel. Da's een race die niet te winnen is.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:58:10 schreef blackdog:
Volgens mij is mij geleerd dat je EMK hebt en dat deze zelf al tegen gesteld is. Dat "tegen EMK" geen goede manier is om deze eigenschap weer te geven.

EMK betekent alleen maar 'elektromotorische kracht'; het is de ouderwetse naam van een soort 'inwendige' spanning.
Bijvoorbeeld de 'inwendige' spanning van een batterijtje. De klemspanning is hieraan gelijk zolang hij onbelast is.
Op zich heeft EMK dus niet speciaal met spoelen te maken.

Een veranderend magnetisch veld in een spoel wekt een inductiespanning op. En een veranderende stroom in een spoel wekt een veranderend magnetisch veld in die spoel op, dus...
een veranderende stroom door een spoel wekt IN die spoel een inductiespanning op. En dat is dus óók een EMK, net als allerlei andere spanningen een EMK zijn.
Omdat de inductiespanning 'altijd probeert de oorzaak van zijn ontstaan tegen te werken', werd in de prehistorie déze EMK dan weleens 'tegen-EMK' genoemd: omdat hij tegen de oorzaak van zijn ontstaan werkt.

Maar, eerlijk gezegd: in mijn hele carrière heb ik het woord nooit gebruikt. Zelfs voor mij - en mijn eerste tv's waren zwartwit - had het woord altijd wat ouderwets en oubolligs.

Mijn vader, geboren in 1931, gebruikte het woord. Waarschijnlijk op de MTS opgepikt.

EMK betekent alleen maar 'elektromotorische kracht'; het is de ouderwetse naam van een soort 'inwendige' spanning.

In Engelstalige literatuur kom je de term 'electromotive force' (EMF) vrij veel tegen, voornamelijk in natuurkundeboeken. EMK is de letterlijke vertaling hiervan. Volgens mij is EMF in het Engels ook de officiële benaming voor spanning - hoewel het in de praktijk meestal 'voltage' genoemd wordt, is dat eigenlijk net zo fout als amperage of wattage....

Tegen-EMK zouden we in het Nederlands dan eigenlijk gewoon 'tegenspanning' noemen?

In literatuur over electromotoren kom je de term 'tegen-EMK' heel vaak tegen.

Rens&Rens gebruikte het in de leeerboeken, rond 1970. Vervolgens vertelde de leraar dat EMK dat het de opgewekte energie was uit een dynamo. Electro motorische kracht en vervolgens het begrip klemspanning wat FET ook aanhaalde.
Over die stroommeter, parallel aan de UGT, idd ook meerdere malen zo gemeten en kijken of beide eindpitten in balans dezelfde anodestroom hadden. Meestal was dat binnen een paar mA wel het geval. Bij penthode's idd. Nooit die meting zo bij eindtrappen met tetrodes of triodes gedaan.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:12:01 schreef Frederick E. Terman:
Hosanna, de heilige AI heeft gesproken!

(Ik besef dat techneuten en ervaren amateurs niet langer met hun kennis tegen AI op kunnen. Van nu af zal AI steeds opnieuw zijn eigen foute beweringen weer tegenkomen, en volgens de wet van de grote getallen is de fout hierboven van nu af waarheid. Pas je leerboeken maar aan, 't is niet anders.)

Daarom vermeld ik het graag. Ik hoop zelfs dat AI zelfcorrigerend dit hele foute deel dan opneemt en zich gaat schamen. "In de hoek en verbeteren natuurlijk !".
Maar vertel zelf, hoe had ik geïnformeerd geweest als ik losse artikelen had gevonden.... Misschien hetzelfde toch ?

Ik heb ook niet de buizenervaring... weet wel dat ik vaker een condensator voor flink hoge spanning daar zag, en meende verteld te zijn dat dat vanwege de trafo was. En bij bijna 0,1 A anodestroom door de trafo (met nog enigszins impedantie) kan dat een klap geven, dus het klinkt geloofwaardig.
Ik heb zojuist gekeken naar een Philips radio met een UL84 (in dit ontwerp 45mA), en daar zit (zat) een condensator in voor 750 Volt. Dus het is denk ik niet zo dat er structureel hogere spanningen gebruikt worden vanwege andere redenen, zoals logistiek.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:12:01 schreef Frederick E. Terman:
DAT is dus totaal onwaar. De anodestroom van een penthode zal praktisch niet veranderen als je de primaire van de uitgangstransformator kortsluit.
Sterker nog, dat was de gebruikelijke methode om de anodestroom te meten: met de stroommeter gewoon parallel aan de trafo. Vanuit het oogpunt van de buis was dat praktisch een kortsluiting, maar de meting die je zo kreeg was correct. Kijk maar eens naar de karakteristieken van een willekeurige penthode: de Ia/Ua-grafiek loopt zo ongeveer horizontaal.

EMK, Elektro-Motorische Kracht is de spanning die een spanningsbron kan afgeven bij 0 Amp. Dus geen rekening houdend met enig inwendige weerstand (waarover bij stroomtrekken een spanningsval (verlies) zou kunnen optreden).
Tegen-EMK, de over een spoel ontwikkelde spanning wanneer een aanwezige stroom door die spoel wordt onderbroken, naar 0 zakt. De polariteit van die spanning is altijd tegen-gesteld aan de originele spanning, en kan véle malen hoger worden dan de originele spanning, en die hoogte is afhankelijk van inductie, onderbroken stroomsterkte, en snelheid van afnemen naar 0.
Zeg maar schooltaal uit de jaren '70.

Oorsprong van de term tegen-EMK komt van de elektromotor; al stuur je stroom door de spoel(en), los gezien draait er altijd ook nog een spoel door een magnetisch veld en die wekt een tegengestelde kracht op. In feite, als de tegen-EMK niet zou bestaan wordt de perpetium mobilé mogelijk, want tegen-EMK houdt iedere motor tegen.
(Volgens AI )
"De term "tegen" komt voort uit de Wet van Lenz (ontdekt door Heinrich Lenz in 1834). Deze natuurwet stelt dat de richting van een geïnduceerde elektrische stroom altijd zó is, dat hij de oorzaak van zijn ontstaan tegenwerkt."

Ik weet zelf geen andere term voor de dreun die je krijgt bij een spoel....

En zo ook dus hetzelfde uitgelegd:

Op vrijdag 26 juni 2026 17:17:21 schreef Frederick E. Terman:

Een veranderend magnetisch veld in een spoel wekt een inductiespanning op. En een veranderende stroom in een spoel wekt een veranderend magnetisch veld in die spoel op, dus...
een veranderende stroom door een spoel wekt IN die spoel een inductiespanning op. En dat is dus óók een EMK, net als allerlei andere spanningen een EMK zijn.
Omdat de inductiespanning 'altijd probeert de oorzaak van zijn ontstaan tegen te werken', werd in de prehistorie déze EMK dan weleens 'tegen-EMK' genoemd: omdat hij tegen de oorzaak van zijn ontstaan werkt.

Maar, eerlijk gezegd: in mijn hele carrière heb ik het woord nooit gebruikt. Zelfs voor mij - en mijn eerste tv's waren zwartwit - had het woord altijd wat ouderwets en oubolligs.

Komt van de motoren dus, niets voor een TV monteur

Op vrijdag 26 juni 2026 17:37:31 schreef nonius:
In literatuur over electromotoren kom je de term 'tegen-EMK' heel vaak tegen.

Op vrijdag 26 juni 2026 16:12:01 schreef Frederick E. Terman:

DAT is dus totaal onwaar. De anodestroom van een penthode zal praktisch niet veranderen als je de primaire van de uitgangstransformator kortsluit.
Sterker nog, dat was de gebruikelijke methode om de anodestroom te meten: met de stroommeter gewoon parallel aan de trafo. Vanuit het oogpunt van de buis was dat praktisch een kortsluiting, maar de meting die je zo kreeg was correct. Kijk maar eens naar de karakteristieken van een willekeurige penthode: de Ia/Ua-grafiek loopt zo ongeveer horizontaal.

Wat jij zegt klopt als die condensator parallel staat aan de uitgangstrafo. Maar meestal staan ze van anode naar massa. Voor wisselspanning is dat hetzelfde als parallel aan de UGT (de wisselspanningkring is gesloten via de voedingselco) maar de daadwerkelijke schakeling is dat niet.
Sluit je de condensator in de gebruikelijke Philips schakeling kort, dan fikt de UGT/gelijkrichter/voedingstrafo dus uit.

Ik vraag me af waarom philips hiervoor heeft gekozen, en niet parallel aan de UGT. Dan maakt het (zoals je al opmerkt) niet uit als ie kapot gaat.

Ach, we hebben hier op CO nog genoeg ervaring zitten om dat volop fouten makende en liegende AI te verslaan gelukkig.
Maar helaas worden de gene die het weten vaak als een roepende in de woestijn genegeerd en wordt alles van AI als waar aangenomen.

En hele lappen tekst van Shit-GPT kopiëren , dat kan iemand zelf ook wel opzoeken, DAAR is een forum als dit dus niet voor, laten we hier gewoon lekker communiceren met elkaar en naar elkaar luisteren en dat AI gebeuren weg laten
Dan leren we er allemaal ook weer wat van.

Op vrijdag 26 juni 2026 20:49:35 schreef Ledlover:
Wat jij zegt klopt als die condensator parallel staat aan de uitgangstrafo. Maar meestal staan ze van anode naar massa.

Woops, dat had ik alweer vergeten. Ja, in dat geval staat natuurlijk, bij een kortgesloten condensator, de trafo tussen +hsp en massa.
Maar bij de radio van @TS staat de condensator gewoon over de primaire; daarvan was ik uitgegaan.
Nootje bij mijn bewering toegevoegd.

Vraag: wat is de functie van condensator C96 (2n2; rechterkanaal) in serie met R74 (1k5 ohm) in de voedingslijn naar de anode van de ECL86? Dempen van hoogfrequente spanningspieken?

Dat is de condensator waarover we het in deze laatste paar posts hebben.
Volgens AI beschermt hij de transformator tegen spanningspieken in geval van plotselinge anodestroomuitval.
Maar al sinds de uitvinding van de penthode zit zo'n condensator daar vooral om de hoge tonen wat te beteugelen.
Anders dan een triode, is een penthode bijna een echte stroombron, en in combinatie met de - niet oneindig grote - zelfinductie van de trafo zouden de hoge tonen sterk bevoordeeld worden. De condensator gaat dat tegen.
De weerstand in serie met de condensator zorgt ervoor dat de demping niet ál te erg wordt voor de hoogste tonen; anders zou dáárvan nu weer te weinig overblijven.

Op vrijdag 26 juni 2026 15:31:56 schreef zomer:
Vreemd dat Philips 2n2 condensatoren toepaste en geen 22 nF condensatoren.

Als dat over dezelfde condensatoren gaat: met 22 nF zou het geluid te dof worden; het hoge-tonen-demp-effect zou dan te groot zijn.

van een andere BX waarvan ik van de trafo de primaire herwikkeld heb. Staat er 8n2 van anode/primair-uit naar massa. De primaire zelf staat in serie met de voeding. Die primaire wikkeling was doorgefikt toen die teerknol van 8n2 in sluiting ging.

Verder zit er secundair een extra wikkelingetje dat in de feedback en toonregeling zit. Zonder die terugkoppeling gaat ie piepen als een gek.

Op vrijdag 26 juni 2026 23:28:59 schreef Frederick E. Terman:
Volgens AI beschermt hij de transformator tegen spanningspieken in geval van plotselinge anodestroomuitval.
Maar al sinds de uitvinding van de penthode zit zo'n condensator daar vooral om de hoge tonen wat te beteugelen.

Kan ook beiden zijn ? Of alleen toneshaping, maar dan wel met het hoge voltage om op die plaats te blijven leven ?

Op vrijdag 26 juni 2026 23:28:59 schreef Frederick E. Terman:
met 22 nF zou het geluid te dof worden; het hoge-tonen-demp-effect zou dan te groot zijn.

Klopt,

Ik heb bij een plano de vergane papieren conusrand vervangen door foamranden, waardoor de conus plots veel soepeler kon bewegen.
Ik heb de c's toen groter moeten maken, omdat de hoge tonen onaangenaam hard aanwezig waren (tot vervormen toe)
Met hogere waarde klinken ze nu uit de kunst.

Op zaterdag 27 juni 2026 00:45:04 schreef erikdenhouter:
[...]
Kan ook beiden zijn ? Of alleen toneshaping, maar dan wel met het hoge voltage om op die plaats te blijven leven ?

Het zou me niet verbazen als hij er ook zit om de boel bij het wegvallen van de belasting te beteugelen. Niet zozeer anodestroom die wegvalt.

Een update over de voortgang van de reparatie van deze B7X44A-radio.
- Teerknollen: C132 (22nF, 1300 V) verwijderd en C96-C97 (2n2, 1300 V) vervangen door twee 4n7 630V in serie.
- stereodecoder: twee elco's hadden hoge esr: alle elco's in de decoder vervangen, ook C211 (100uF).
- lampje (6V, 50mA) van de stereo-indicator brandde continu: bleek een kortgesloten AC127 te zijn. Deze germaniumtransistor kan in de loop der jaren kortsluiting ontwikkelen -> AC127 vervangen. Meteen ook C301 (2,5 uF) en C302 (320 uF, 16 V) vervangen. Bijzonderheid: C302 bleek er verkeerd om in te zitten: met de min aan massa!! Echter: de plus van C302 moet aan massa liggen!
- twee kapotte verlichtingslampjes vervangen en lichtverstrooiingsscherm gerepareerd.

De radio gaf bij aanzetten telkens een schelle piep dat na enige seconden verdween, ook in de pick-up-stand. Na uitwisselen van enkele buizen bleek de oorzaak te zijn de ECC83 van de nagalmversterker. Deze vervangen. De radio speelt nu weer goed en geeft een mooi geluid.
Graag zou ik nog reserve-exemplaren van de eindbuizen ECL86 willen aanschaffen. Dat is niet eenvoudig: de ECL86 blijkt zeldzaam te zijn geworden. Wie heeft er nog twee nieuwe of goede exemplaren?

Tot slot: op de bodem van de kast vond ik een pin (borgpin?; zie foto). Herkent iemand dit onderdeel?

met groet,
Ed

Gefeliciteerd met de B7X44A! Heb je ook nog een mooie foto voor ons?

Op vrijdag 26 juni 2026 20:49:35 schreef Ledlover:
[...]
Wat jij zegt klopt als die condensator parallel staat aan de uitgangstrafo. Maar meestal staan ze van anode naar massa. Voor wisselspanning is dat hetzelfde als parallel aan de UGT (de wisselspanningkring is gesloten via de voedingselco) maar de daadwerkelijke schakeling is dat niet.
Sluit je de condensator in de gebruikelijke Philips schakeling kort, dan fikt de UGT/gelijkrichter/voedingstrafo dus uit.

Ik vraag me af waarom philips hiervoor heeft gekozen, en niet parallel aan de UGT. Dan maakt het (zoals je al opmerkt) niet uit als ie kapot gaat.

Ik heb bij een paar types die ik zelf heb gekeken. 667A, B3X95U, BX680A: Hierin zitten de condensator over de primair van de uitgangstrafo. Maar bij een BX560A kan deze parallel zitten, of verbonden met massa, zie bijlage.
Ik heb vorige week twee BX560's bij de kringloop gevonden, maar nog niet gekeken welke versies ik heb, ik weet wel dat ik nieuwe schaalplaten moet hebben .

Wat de spanning betreft gok ik op de 630Vdc van nieuwe foliecondensators van Jukebox Revival (JFGA polyester van JB)

Op maandag 3 augustus 2026 10:40:41 schreef zomer:
Bijzonderheid: C302 bleek er verkeerd om in te zitten: met de min aan massa!! Echter: de plus van C302 moet aan massa liggen !

Ik zou altijd na het in bedrijf stellen even meten of dat werkelijk klopt.
In die tijd was er overgang van plus aan massa naar min aan massa, en er werden nogal fouten gemaakt door de schrijvers.
Ik heb hier een Philips transistor radio (Mariette) uit begin jaren '60 waar dat duidelijk is, de min ligt aan chassis ground, maar de spanningen worden gegeven t.o.v. de plus, maar daarbij zijn ze ook weer vergeten om die negatief weer te geven. En als je de tekst leest is het weer anders.

Op maandag 3 augustus 2026 10:40:41 schreef zomer:
De radio gaf bij aanzetten telkens een schelle piep dat na enige seconden verdween, ook in de pick-up-stand. Na uitwisselen van enkele buizen bleek de oorzaak te zijn de ECC83 van de nagalmversterker. Deze vervangen. De radio speelt nu weer goed en geeft een mooi geluid.
Graag zou ik nog reserve-exemplaren van de eindbuizen ECL86 willen aanschaffen. Dat is niet eenvoudig: de ECL86 blijkt zeldzaam te zijn geworden. Wie heeft er nog twee nieuwe of goede exemplaren?

Overtuig je dat de buisvoet en pinnen schoon zijn en goed contact maken.

In de germanium tijd lag de plus aan massa. Er waren amper NPN types te koop. In de nadagen van Ge was de AC127 een van de eerste NPN transistors voor de amateur te koop. Er was ook een ASY29 een vroeg model maar die werd niet in de detailhandel verkocht.

Mooie radio en fijn dat ie goed werkt.

@eric...: ik geloofde mijn ogen niet en heb het wel tien keer gecontroleerd, maar condensator C302 zat er echt verkeerd om in. C302 moet met de plus aan massa (zie het schema). Na vervanging van AC127 en C302 (met plus aan massa) brandt het stereo-indicatorlampje alleen bij stereo-uitzending: dat is zoals het hoort.
Hierbij enkele foto's van de print- en onderdelenzijde van de stereo-indicatorschakeling (Schmitt-trigger).

De foute buis ECC83 van de nagalmversterker heb ik ook meerdere malen gecontroleerd: deze geeft telkens de schelle piep.
Tot slot een foto van de B7X44A-radio in bedrijf.

Mooi resultaat! Dat misstaat volstrekt niet in de woonkamer!

Ik blijf die Philips Plano's enorm mooie modellen vinden, met hun strakke lijnenspel en het hout (ok, spaanplaat met dun fineer...) i.p.v. bakeliet. De mijne is zelfs nog iets minimalistischer en daarmee nog meer naar m'n smaak.

[Edit: en zie dat hij ook heel de FM-band afdekt, tot 108MHz. In die tijd liepen veel radio's maar tot 104MHz of zelfs maar 100MHz]

Knappe radio hoor, in goede kast ook nog

...@ericdenhouter: je lijkt gelijk te hebben over de schelle piep uit de ECC83. Na nogmaals polijsten van de pinnen (en opnieuw plaatsen in de buisvoet) blijft de schelle piep nu weg. Bijzonder. Veel dank voor de tip.

Hopen dat dat zo blijft na koud opstarten.
Vaak helpt het met een klein horlogemakersschroevendraaiertje van bovenaf de contacten in de buisvoet wat strakker te zetten, maar dat verschilt per type buisvoet hoe dat te doen.