FM radio schema gevonden, maar wat vraagjes.

Nou Bart, je hebt wel wat teweeg gebracht met je schema. De Crack's zijn aan het bouwen geslagen

Heb ik hem af maar ik had geen J310 boven, een BF256A wilde niet. Ik moest er nog een hebben. Ik had er zondag op de bank mee zitten spelen in mijn tek577. Die was ik daarna alleen ineens kwijt. Tussen de kussens gezakt. Maar ik heb hem weer dus morgen even proberen of hij nog goed is en dan ben ik benieuwd.

Op 16 maart 2010 21:52:31 schreef flagada:
Nou Bart, je hebt wel wat teweeg gebracht met je schema. De Crack's zijn aan het bouwen geslagen

Nou... wat let je?

Ok, m'n ontvanger sloeg steeds af op een bepaalde trimmerstand, ook met andere spoelen. L2 is de schuldige, een 15uH Neosid erin en het is over.

Maar nu heb ik wat anders... Zo nu en dan komt de quencefrequentie keihard door.
Dat is 8Vtt op de oortelefoon, gelukkig hoor ik dat niet...

Dat wil dan niet meer weg, wat ik ook doe... Voeding eraf, kloppen, wrikken, je kent het wel. Maar soms is het zo weer terug naar normaal. Ik snap er even niets van. Of toch weer een oscillator ipv versterker?

BC550C gaan hard hier ... Eerdaags maar weer bestellen!
Is die 15uH Neosid soms een klein blauw blokje?
Ook maar eens mee testen, want rond de 90MHz en lager komt er door de ruis een piep.

-Emittervolger:

Gaat erg hard!! Ook met de 64Ohm telefoon.
Aanvankelijk werd de emittervolger volledig dichtgedrukt door de quenchresten. Een C van 220p over de 4M7 (8M2 origineel) bracht uitkomst.
Het geluid is dan nog steeds erg schel, 100n over C2 gaf duidelijk verbetering en nog minder quenchrestanten.
Toch hoor ik meer troep dan in de oude situatie, misschien te verklaren doordat de collector van Q2, vrijwel geen belasting meer ziet en daardoor meer versterkt (en oscilleert?).

Natuurlijk moet je wat experimenteren met een superreg, maar dat moet ook met een kristalontvanger of een audion, om een optimaal resultaat te behalen.
En dat is nu juist de lol.

@flagada,
Ja! We (Henry S. en Rd12Tf) dagen je uit!
Iedereen eigenlijk met een beetje lef ...
Wie niet meedoet is een watje.

Ik heb dus geen J310 meer. Die FET die ik vond is een BF245A
Ik heb diverse geprobeerd maar ze werken niet.

Hoe werkt dit nu. Ik denk:
De Fet krijgt bij aanzetten na periode x een bepaalde Uds. Het kanaal staat open, met een bepaalde weerstand, Ugs=Us is eerst 0V. Door de spanningsval over de source weerstand stijgt echter de Us. Daardoor wordt Ugs negatief tov de source en het kanaal wordt nauwer. De stroom neemt af. er komt een bepaald moment dat de Udrain zo hoog is dat de Fet in het pinch off gebied komt. De drain spannning maakt dan niet meer uit. Alleen Ugs stuurt hem nog. Nu zit er een condensator parallel aan die source weerstand die zich oplaad. Als de weerstand goed gekozen is dan wordt Ugs zo negatief dat het kanaal zich sluit en Ids afneemt. De weerstanden begint dan de condensator te ontladen waardoor de Udrain weer langzaam richting 0V gaat en het Fet kanaal weer open begint te gaan. De condensator laadt weer, de spanning over R stijgt en alles begint weer opnieuw.

Dit staat los van de afgestemde kringen en detectie vermoed ik. Als hij dus niet gaat squencen dan blijft de FET dus gesloten of open.
Dat betekent dat de Udrain verkeerd gedimensioneerd is. De Ugs blijft te hoog of te laag. Dat te laag zou kunnen doordat Ud via R2/C8 wordt hoog gehouden. Te hoog, waardoor het verschil Ud-Ugs te klein is, kan omdat de drain weerstand te klein is of Uds te laag waardoor de Fet niet in zijn pinch off gebied werkt.

Hij moet echter ook detecteren (alhoewel ik denk dat Q2 dat doet) en daarvoor in een niet lineair gebied worden gebruikt. Dat betekend dus dat hij daarvoor ook in een bepaald gebied moet opereren (ohms of pinch off gebied ?)

Nog een redelijk complex ding. Bij gebrek aan J310's maar simetrix gepakt om te kijken of er verschil is met de BF245/256 Maar in simetrix krijg ik hem niet aan de gang. Ook niet met noise.

Die smoorspoel slaat ook energie op welke moet samenwerken met die condensator en ontlaadt weerstand. Die lijkt me dus ook niet onbelangrijk qua waarde. Hij daarnaast ook het RF nog tegenhouden lijkt me. Hij moet dus als "laad of vertraag" spoel werken bij de squence frequentie en als smoorspoel bij de RF frequentie en ook nog het audio doorlaten. Geen geringe taak ?

Op 17 maart 2010 17:04:25 schreef Rd12tf:

@flagada,
Ja! We (Henry S. en Rd12Tf) dagen je uit!
Iedereen eigenlijk met een beetje lef ...
Wie niet meedoet is een watje.

Tja, daar kom ik natuurlijk niet meer onderuit! Ik heb na lang zoeken nog een BC109c uit een stoffige la opgediept. En de andere onderdelen heb ik ook nog wel. Eens kijken of ik hem aan de praat krijg.

Prachtig Fred, hoe je nu de superreg uitlegt. Je komt akelig dichtbij.

Wat een self-quenching superreg doet, is feitelijk over-oscilleren. De trilling wordt in de gs overgang gelijkgericht, zodat de gate zich negatief instelt t.o.v. de source (in deze schakeling wordt de source positiever en blijft de gate hangen, maar dat komt op hetzelfde neer). Denk ook aan roosternegatief bij een buis-oscillator.

Normaal gesproken stelt een oscillator zich op die manier netjes in. Maar als de tijdconstante die de lading regelt te groot is, kan de boel doorschieten. De oscillator slaat dan dicht, de trilling stopt. En pas na een tijdje heb je genoeg negatief verloren om hem weer te laten starten.
Die tijdconstante is hier bepaald door de weerstand en condensator in de sourceleiding.
Het dichtslaan heet ook wel het doven van de oscillatie. Quench = doven.

Omdat de condensator het HF zou kortsluiten, moet er nog een smoorspoeltje in de sourceleiding omdat de oscillator anders niet kan werken. De traditie wil dat superregs altijd zo'n spoeltje hebben, en FM bugs bijna nooit, maar het zou ook andersom kunnen! Maar met een geschikt spoeltje gaat het wel gemakkelijker.

Op de source staat, behalve een flinke quench-zaagtand, ook al de LF-component. Q2 moet dat LF versterken, maar kan behoorlijk last hebben van de quench. Natuurlijk zou er een goed filter tussen kunnen, maar dan is het niet simpel meer.

In Simetrix kun je ook een superreg maken, maar reken even mee:
Om de opbouw van de 100 MHz oscillatie voldoende nauwkeurig te volgen, moet je tijdstap op 0,5ns staan (en Output at .PRINT step). Maar om de detectie van je LF audio goed te kunnen zien, moet je minstens 1 of 2 ms bekijken (1 of 2 perioden van 1 kHz).
Je komt dan op een paar miljoen samples. Heb je daar tijd voor, dan werkt het óók in de simulator.

Nu stellen veel lieve kijkbuiskindertjes zich natuurlijk de vraag waarom en hoe die Fet op 100Mhz en zijn squenche frequentie (zo'n 15Khz)staat te draaien en dan tegelijk ook nog even het LF detecteren en doorgeven. Je zou het er warm van krijgen

@flagada,
Das mooi! Ik ben benieuwd.
@Fred,
Bouwen joh! Praatjes vullen geen soldeergaatjes ...

Bij 'mijnes' heb ik de emittervolger maar weer verwijderd, te veel herrie, gesis en geblaas. Probleem is en blijft de quench frequentie
Er komt nu wat minder volume uit maar de bijgeluiden zijn stukken minder, op het MPX getjilp na.
Morgen twee lithium knoopcellen halen en kijken of ik hem op 6V ook goed aan de praat krijg.

/e
Ik vond nog een turbo-versie van deze superreg, de bron is vermoedelijk een ARRL handboek:

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op donderdag 18 maart 2010 18:08:47 (19%)]

Op 17 maart 2010 17:04:25 schreef Rd12tf:
Is die 15uH Neosid soms een klein blauw blokje?

Ja dat klopt.

@schema: Mooi met wat extra afregelpuntjes. Ik zie daar 20pF als terugkoppelcondensator staan, het was me ook al opgevallen dat die waarde niet kritisch is. Met dit schema is ook duidelijker te zien dat de fet in GGS staat.

Ik ben nog niet met m'n ongewenste oscillator verder gegaan, iemand alvast suggesties?

Die is gaaf. Dat is een mix van van alles. Een echte mexicaanse hond, een superreg en preselectie. Lekker veel knoppen ook, een knop om, te tunen, de squenche vorm, squenche frequentie, hondenventiel en volume regeling. Dat is echt een geval van een kwartier aan alle knoppen draaien tot je ze toevallig allemaal goed hebt (net als bij mijn hydrodyne)

Dat is wel flauw, als je het niet weet zeggen dat ik soldeergaatjes moet gaan vullen

Ik ga er morgen mee verder, vandaag/gisteren moest ik een lezing voorbereiden (_{en heb ik even een stroboscoop uit de jaren 60 gerepareerd})
Ik moet eerst nog even uitzoeken hoe ik die BF256's kan inzetten.

Het geeft niet Fred, het is maar om je een beetje te plagen ...
Ik wil het idee wegnemen, dat de bouw van een superreg, altijd uitmondt in een soort "Kobayashi Maru" project.

Henry, had je die 220p over de 8M weerstand al geprobeerd?

Apropos, waar is Bart eigenlijk gebleven? Toch niet aan het bloemschikken hoop ik?

/e
Plaatje van 't audio uit de superreg:

Je ziet duidelijk nog "sprieten" van het quench signaal aanwezig.

Op 18 maart 2010 17:30:52 schreef Rd12tf:
Ik vond nog een turbo-versie van deze superreg, de bron is vermoedelijk een ARRL handboek:

Editie 2006, bladzijde 14.15. Verderop in het boek hebben ze er zelfs een squelch bij gemaakt.
(all: let op het verschil in spelling: Quench met een Q, en Squelch - wat iets anders is - met een S ).

@Henry S: ik kan me nog niet goed voorstellen wat er bij jou mis gaat! Spannende dingen, die 'regs.

squench: wanneer de ontvanger Quench en Squelch heeft

Op 18 maart 2010 19:11:34 schreef Rd12tf:
Henry, had je die 220p over de 8M weerstand al geprobeerd?

Die was ik alweer vergeten, dat is de oplossing. Geen spontane oscillatie meer die alleen maar weg wil als de spanning er helemaal af is.

Edit: Dat is niet de oplossing, even later is het weer bingo.

Plaatje van 't audio uit de superreg:
[afbeelding]
Je ziet duidelijk nog "sprieten" van het quench signaal aanwezig.

Heb ik een heel ander plaatje, de quence komt er nog met 150mV uit en danst op en neer in het ritme van de audio.

@FET, bedankt voor het literatuuronderzoek. Ik heb het gewraakte artikel inmiddels ook gevonden.

Henry,
Ik kan jouw probleem perfect naspelen, denk ik ... Het is de belasting van de laatste transistor.
Ik heb met de Rigor een plaatje geschoten zonder hoofdtelefoon, en zie:

Hetzelfde gebeurde met een emittervolger achter de laatste tor.
Advies: Sluit eens een hoofdtelefoon (Z=64ohm) aan via een C van 220n.

Dat is het beeld wat ik heb.

De LF-versterker bleef rotzooien, daarom heb ik deze omgebouwd naar 4M7 en 15k voor R3 en R4. De collector komt dan op ± 4V bij 9V voeding, signaal is 3Vtt. Tevens op de plaats van C2 10nF gezet, dat geeft een beter geluid, 100nF vond ik wat te dof klinken.
Ik zal eens een 64Ω telefoontje via 220nf aansluiten.

Een soortgelijke schakeling met transistors heeft Philips in de EE2003 bouwdoos, die ga ik ook even opbouwen. Was m'n eerste FM-ontvanger (en stoorzender vanwege een adaptervoeding met rimpel, tv-beeld vol visgraten), en ik ben benieuwd of de geluidskwaliteit veel verschilt. Van het schema en beschrijving post ik nog een documentje.

Waar is BartS gebleven... goede vraag.

Edit: Schema uit de EE2003: http://www.uploadarchief.net/files/download/superreg%20fm%20ontvanger.…
De gebruikte varco is 5-180pF, C1, C2 en L2 vragen een aanpassing bij een gebrek aan die varco. L3 zou weer 15-22uH kunnen worden (denk ik) en L4 is de standaard 9.5mH spoel (10mH dan maar). BF194 = BF494, BC238 = BC548.

De gebruikte luidspreker is 150Ω, 64Ω is een te hoge belasting voor een BC548.

Moeilijk ding hoor. Ik weet zeker dat de FET goed is (tester). De audiotor ook maar hij doet niets.

Als ik de meetzender aanzet en moduleer met AM en daar een stukje draad in de uitgang duw dan pikt het ontvangertje dit wel op en hoor ik (zacht) de 1000Hz toon in mijn koptelefoon. Als ik de afstemknop verdraai of de meetzender, wordt het ook netjes sterker/zwakker. Hij loopt nu van ongeveer 98 tot 106MHz.

Dus de Fet BF256C detecteert en de BC173C versterkt (snoertje op zijn basis en radio maria schalt uit mijn koptelefoon). Ik heb een instelpotje ipv de quenche weerstand gezet maar dat maakt niets uit, ik heb diverse condensators geprobeerd. Verschillende aftakkingen op de spoel maar hij wil niet quenchen. Er staat zo'n 4 Volt over de FET bij 7,5V voeding. De source staat rond de 3V, de drain op de voedingspanning. Ik heb alles tussen 5 en 15V geprobeerd. Ik heb ook verschillende smoorspoelen gebruikt. Er zit nu een 68uH in, dat is misschien te heftig. Ik had eerst een 7uH spoel op een smd ferrietkern geschikt voor 200MHz.

Niet te geloven dat ik zo'n rotding niet aan de gang krijg. Zou dat puur aan de ingangcapaciteit of andere eigenschappen van de FET liggen ?

Eat, wil jij er eens een BF256 in proberen ? als je die hebt natuurlijk.

Geen reactie met een BF256C... Wat me wel opvalt is een groot verschil in Idss met die van de J310: 11-18mA en 24-60mA.

64Ω telefoontje aangesloten via 220nF, dat klinkt en voelt een stuk beter.

Gelukkig, het ligt dus niet aan mij. De gemeten Id met Vg=0 en Vds=15V was hier voor deze bf256c 14mA. Alleen staan die dingen hier geen stroom te trekken. Hij wil niet quenchen. Er loopt wel stroom. 300uA meer DC kan niet met die 10K. De gate is -3 maar ook bij -1,5 gebeurd er niks. Ik heb de datasheets vergeleken. Zo verschillend zijn ze niet. Alleen is de NF van de J310 5dB en van de BF 1,5dB. De J310 zal dus eerder aanslaan. De capaciteit van de J310 is wel weer groter. Ik weet niet wat voor effect dat heeft. Ik denk dat die voor de quenche frequentie niet zoveel uitmaakt.

Op 20 maart 2010 00:43:35 schreef fred101:
Zo verschillend zijn ze niet.

Verschillend genoeg gezien de Idss. Een heel verschil in instellen net als bij buizen.

Ik heb nu voor R1 33k genomen, C1 gehalveerd, en hoor wat gespetter.

Edit: Met 22k + 10k potmeter een optimaal puntje zonder afslag gevonden, 4.25V over R1 bij een voeding van 9V.

Ga ik proberen, ik zat dus nog te dicht bij het origineel. Ik had 0 tot 10K en 10K tot 20K geprobeerd.

Eindelijk is Fred echt bezig.
Ik zie dat Henry je al geholpen heeft met de BF256. Volgens mij moet iedere fet het doen, het geheim zit hem in de source weerstand, Yates heeft dat getest tot 1M. Zie zijn artikel.

Ik zit nu ook met de voedingsspanning op 9V, het is natuurlijk weer wat zachter. Tevens met de Rigor een kiekje gemaakt van een "burst", één quench:

Van de probe een meetlusje gemaakt en bij de schakeling gehouden.

/ Let op de marker en de trace, er zit duidelijk een bug in de (PC) software
/ De marker staat goed, de trace precies één divisie te hoog!
/ Alsof er een DC offset aanwezig is!

Nog één, iets duidelijker:

Vlak voor het punt waarin het oscilleren losbarst, is de gevoeligheid het hoogst en de bandbreedte het kleinst.

Nog een plaatje van de burst, samen met de sourcespanning, hier zie hoe het quench proces verloopt:

Door ruis of een of andere verstoring begint de fet te oscilleren, de HF spanning over de kring stijgt en er gaat meer stroom lopen door de source weerstand.
Deze stroom laadt de source condensator ,min of meer, langzaam op.
De spanning op de source wordt ook groter en daarmee de gate steeds negatiever ... De HF oscillator slaat op den duur af en het hele proces kan opnieuw beginnen.

Zie je meteen waarom een superegeneratief ook een mooie stoorzender is ...

/e Er is niet op de source gemeten, maar na de smoorspoel ...!

/e2
Het quench proces is deels een statistisch proces. Door de scope op "persistent" te zetten krijg je het volgende beeld:

Je ziet dan de afwijkingen in tijd en amplitude ten opzichte van een zeker triggerpunt, daarom ruist een superreg.

Hij is klaar en hij werkt. Uitmuntend kan ik wel zeggen.

Ik heb eerst een 1M potmeter gebruikt. Toen kreeg ik oscillaties bij....100 ohm. Daarna een 5K 10 slags instelpotje. Daarmee kon ik ineens een quench krijgen maar dat was fingerspitsen werk. Maar om wat te horen moest er een draadje aan. Wat verstemmen en ik kon weer gaan zoeken naar het juiste instelpunt. Toen de smoorspoel eruit en het ferietding er weer in. Dat was al beter. Ik kon nu echt luisteren met een hoop gebrom maar de instelpot maakte het mogelijk een redelijke geluidskwaliteit te krijgen. Niet om lang naar te luisteren maar hret ging.

Toen diverse smoorspoelen geprobeerd. Uiteindelijk een ding uit een oude omroepdoos van ongeveer 8uH. Zo'n keramisch pijpje met daarop een smal hoog multilayer litze spoeltje, je weet wel zo'n kunstwerkje. De muziek schalde eruit. quenshen als een idioot. Keiharde brom in het audio maar met het trimmertje, een 10nF condensator naar massa op de basis van Q2, parallel aan die 1nF was de brom weg en kwam er wat meer bas in en met een 2000 ohm koptelefoon had ik wat meer geluid en was de geluidskwalteit echt geweldig.

Leuk projectje. Ik denk dat ik die van de ARRL ook eens probeer.

Mooi Fredden, ik ben trots op je!

/e
Misschien is het leuk en afschrikwekkend, om met een klein meetlusje het spectrum van de quenchende VHF oscillator te bekijken.

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op zaterdag 20 maart 2010 14:17:09 (65%)]