Dimmerschema

Een 230 volt netgevoede schakeling die zonder galvanische scheiding aan een 12 volt systeem gekoppeld wordt?
Dat is een opmerkelijke opdracht.

En zoek even op google hoe een thyristor zich gedraagt op gelijkspanning, dan zal er al meer duidelijk worden.

De golven kunnen alleen maar aangesneden worden, als de thyristor aan is blijft hij aan todat de stroom erdoorheen onder een minimum waarde komt. Bij een nul doorgang dus in ieder geval. Wanneer de stuur puls niet synchroon met de frequentie van de wisselspanning is dan zal de thyristor dus op een willekeurig moment in de sinus aan gaan. Bij een dimmer wil je dat dus juist niet.

Hier gaat het mis door de body diode in de mosfet. Die kun je niet uitschakelen.

Oh nee, toch niet. Met die brugcel is dat niet nodig.

[Bericht gewijzigd door deKees op zaterdag 21 maart 2026 17:18:28 (26%)]

Er is helemaal geen fase aan te snijden, er zit een brugcel aan de 230 kant.
Dan blijft die thyristor in geleiding.

Er is helemaal geen fase aan te snijden, er zit een brugcel aan de 230 kant.

Maakt toch niet uit, het blijft een wisselspanning.
Deze gaat ook van 0 naar 230, dus kan de thyristor "aangesneden" worden.

Je kunt ze niet samenvoegen, de één is een frequentiegenerator en de andere is een 50Hz faseaansnijding.
Misschien wordt er bedoeld dat je de thyristor moet vervangen door die mosfet, beiden gebruiken in die schakeling om de lamp de dimmen kan niet werken.

Op zaterdag 21 maart 2026 16:45:45 schreef eSe:
[...]Maakt toch niet uit, het blijft een wisselspanning.

Het is een gelijkspanning van variërende waarde. Het woord wisselspanning geeft niet aan dat de waarde wisselt, maar dat de polariteit wisselt.

Het kan, met twee mosfets in plaats van 1.
Maar het is ook een beetje een onzin opdracht, omdat de schakeling dan letterlijk wel werkt maar niet zo veel zin heeft, omdat voor het regelen van het dimmen een geheimzinnige andere parameter van de pulsgever dan de frequentie geregeld zou moeten worden.

Het woord wisselspanning geeft niet aan dat de waarde wisselt, maar dat de polariteit wisselt.

O ja? En b.v. een audiosignaal bovenop een gelijkspanning, zoals aan de ingang van een versterker?

Inderdaad een zéér vreemde opdracht. PWM gebruiken om een diac/triac-regeling aan te sturen....

Overigens, in het schema zou ik Vout NIET aan massa hangen. Want dan hangt via-via heel je massa direct aan het lichtnet, met hooguit een paar diodes ertussen.

Als je een PWM-schakeling hebt gebruik je normaal een vermogenselement dat je direct met die PWM aanstuurt (transistor, FET, IGBT, ...); wat de opdracht van je verlangt is een zéér rare (beter: ongewone) methode. Theoretisch zal het best wel kunnen werken, maar kan me niet voorstellen dat iemand het zo in de praktijk ook echt uitvoert.

Zelf zou ik dan nog eerder de LED uit de PWM-schakeling (of een lampje) een LDR laten aansturen (in een klein lichtsluisje), en de 22k-weerstand in de triac-regelaar vervangen door die LDR. Maar ook dat is zeer onconventioneel.... (alhoewel, 'Vactrols' waren ooit commercieel verkrijgbaar).

Ze doelen erop om de mosfet de potmeter te laten vervangen, je moet sowieso een p-fet gebruiken en geen n-fet.

Er staat een puls generator getekend, dat is geen PWM signaal of wel?

Het geheel is ook niet galvanisch gescheiden.

In principe zou het kunnen werken, maar het is een zeer vreemde combinatie en gevaarlijk.

Kijk eens op blz 90 van het boek, dat werkt wel en is volkomen veilig.
https://www.circuitsonline.net/artikelen/view/46

Er staat een puls generator getekend, dat is geen PWM signaal of wel?

In de opdracht spreken ze over een 'frequentiegestuurde MOSFET schakelaar'. Ik lees dat als PWM. In het blauwe schermpje zie ik ook '50%' staan, dat lijkt me ook op een mogelijkheid te duiden om de dutycycle te kunnen variëren. Maar hoe dan ook, deze hele opdracht doet me achter m'n oren krabben....

Op zaterdag 21 maart 2026 18:52:05 schreef nonius:
Maar hoe dan ook, deze hele opdracht doet me achter m'n oren krabben....

Ja, het blijft een vreemde constructie. Ik zou wel eens willen weten wie zoiets verzint.

Dat is de leerling.
Die moet het vak nog leren. Vandaar het vreemde schema

[Bericht gewijzigd door ohm pi op zaterdag 21 maart 2026 19:10:33 (22%)]

Klopt, maar een docent die opdracht geeft om een 230 volt deel zo aan een 12 volt pwm print te koppelen heb ik vraagtekens bij.
Is dat echt de opdracht??

Misschien zit de leerkracht uit te kijken naar de witte raaf die een optocoupler toevoegt?

Dan vind ik m'n vactrol-oplossing eigenlijk beter (Er wordt in de opdracht nergens gezegd dat je geen extra onderdelen mag gebruiken om de schakelingen aan elkaar te koppelen.)

Overigens, Elektuur zette vroeger bij dit soort schema's, die direct met het lichtnet verbonden zijn, altijd een doodshoofd. Dat liet v.w.b. de eraan verbonden risico's weinig twijfel bestaan.....

Ik vermoed dat die IRF N Mosfet niet gaat werken zoals bedoeld in die highside configuratie.

Dat schrijft Lambiek ook, maar ik zie niet in waarom het niet zou werken en ik vertrouw helemaal op jullie (Lambiek en harry64)

Op zaterdag 21 maart 2026 17:45:29 schreef eSe:
O ja? En b.v. een audiosignaal bovenop een gelijkspanning, zoals aan de ingang van een versterker?

Dat is wat anders, dat is een wisselspanning gesuperponeerd op een gelijkspanning.
Daar is hier geen sprake van.
Nogmaals. het "wissel" in wisselspanning slaat op het wisselen van polariteit.

Op zaterdag 21 maart 2026 15:55:05 schreef revado:
Er is helemaal geen fase aan te snijden, er zit een brugcel aan de 230 kant.
Dan blijft die thyristor in geleiding.

In dit schema niet, waarbij ik aanneem dat het cirkeltje met een kruis erin een gloeilamp is. Elke 10 ms is de spanning over de thyristor 0V. De stroom door de thyristor is dan ook 0mA en de thyristor dooft op dat moment.
Het zou iets anders zijn als je aan de gelijkspanningszijde kwistig met condensatoren gaat strooien. Dan loop je kans dat je aan de gelijkspanningskant de spanning nooit 0V wordt. Dan blijft de thyristor altijd geleiden.
Ik denk niet dat de 100nF condensatoren met de bijbehorende weerstanden voldoende houdstroom voor de thyristor kan leveren bij de nuldoorgangen van de sinus.

Op zaterdag 21 maart 2026 21:39:38 schreef ohm pi:
[...]In dit schema niet, waarbij ik aanneem dat het cirkeltje met een kruis erin een gloeilamp is. Elke 10 ms is de spanning over de thyristor 0V.

Precies, de thyristor dooft gewoon. Als het goed is gaat hij alleen de toppen aansnijden, maar daar zijn veel betere schakelingen voor zoals ik in het voorbeeld gaf.

Niet helemaal 0V. Als de thyristor van b.v. 100W terug geregeld wordt naar 10% van dat vermogen, dus 10W, Dan kruipt het DC onder de 100Hz halve sinus toch wel omhoog naar ongeveer 20V met die 1k en 100nF. In de sim gaat de thyristor dan wel een soort van 'hikken'. Die blijft dan aan tot het DC genoeg gezakt is waarna die cyclus weer op nieuw begint.

Op zaterdag 21 maart 2026 17:45:29 schreef eSe:
[...]

O ja? En b.v. een audiosignaal bovenop een gelijkspanning, zoals aan de ingang van een versterker?

Er worden heel veel rare aannames gemaakt, en daardoor verandert een simplele definitie (wisselspanning verandert van polariteit) in een vage soep.

RMS meters meten b.v. vaak niet de RMS waarde, maar alleen de RMS waarde van het AC gedeelte van een spanning. En als jouw meter zo iets doet, dan kun je wel een mooie definitie hebben, maar in de praktijk heb je er dan voor jouw meter niet veel aan.

En na de brucel, blijft het een (pulserende) gelijkspanning. De polariteit wisselt niet. Of de thyristor het dan fatsoenlijk doet is afhankelijk van of hij onder zijn houd stroom komt. Mogenlijk wordt de snubber zo ver opgeladen dat de thyrsistor niet onder z'n houdstroom komt.

En 230Vac en 12Vdc bij elkaar kan wel, maar dan moet je goed opletten of er ergens een "massa" zit, en waar die dan aan vast zit. Zolang er geen scheidings trafo gebruikt wordt, dan ligt een kant van het lichtnet (vrijwel) altijd aan "massa". In een simulator kun je dit allemaal wel mooi (en veilig) bekijken en onderzoeken.