B7X44A restauratie, buizenradio 1964

Beste,

Momenteel heb ik een B7X44A (Philips buizenradio, omstreeks 1964) onder handen. Nog geheel origineel, maar het toestel behoeft wel enig onderhoud.
Aanvankelijk geen FM, maar met een nieuwe ECC85 deed FM het weer prima. Voor vervanging van ratel-C's, teerknollen en kapotte lampjes moet de radio echter worden uitgebouwd. Dat is lastig: ik krijg de bovenstrip aan de binnenkant bovenin met daarop diverse druktoetsen niet los van het onderliggende plankje waarop het lijkt te zijn gelijmd.
Ik heb eerdere berichten over restauratie van deze radio gelezen, maar uitbouw met de bovenstrip wordt niet beschreven. Hoe moet de radio worden uitgebouwd?

groet,
Ed

Die toetsen zitten toch aan het chassis vast met beugeltjes?

Die bovenste rij switches? Ik zie niet op de tekening hoe die vastzitten.

Direct aan het chassis op een balkje met steuntjes:
4e foto: https://www.radiomuseum.org/r/philips_b7x44a.html#
't Is al een tijd geleden dat ik de mijne heb opgeknapt, kan dat er 2 extra schroefjes in het front zaten...

Dat balkje / latje met steuntjes is geheel los van het chassis gemonteerd en zit gelijmd over de breedte van de radio (bovenin aan de binnenkant), met in de linker- en rechterbovenhoek een schroef. Morgen zal ik een foto posten. Ik ben bang dat ik het latje moet gaan loswrikken.
Het is inderdaad dat latje op de vierde foto van het Radiomuseum.
Groet, Ed

De radio lijkt een klein beetje op de Plano die ik een paar jaar geleden heb gerestaureerd. Het uitbouwen van het chassis was zeer lastig, de lange uitstekende stukken draadeindes waar de beide luidsprekers mee bevestigd waren verhinderden het (makkelijk) verwijderen van het chassis. Het is met behoorlijk wat kracht en wringwerk uiteindelijk toch gelukt, maar niet zonder een klein krasje in de bruine lak van de glazen afstemschaal, veroorzaakt door zo'n draadeind. Gelukkig was met een klein beetje bruine verf de beschadiging weer volkomen onzichtbaar te maken.

Het terugmonteren van het chassis was een nog vervelendere klus....

Hopelijk is uw radio iets makkelijker, wat dat betreft. Maar wees alert op die stukjes draadeind, als ze er bij uw radio tenminste in zitten!

De ontvangst en het geluid van mijn radio is trouwens magnifiek en hij ontvangt ook nog eens de volledige FM-band (88-108MHz).

Gelukt: de aluminium strip (met de druktoetsen die aan de voorkant van de radio uitsteken) zit slechts met de twee kleine schroefjes en met wat lijm vast aan het onderliggende deel. Na het losdraaien van de schroefjes en na enige minuten voorzichtig heen en weer wrikken, liet de lijm los en daarmee de gehele strip. Straks verder uitbouwen en de gehele handel reinigen en de knollen vervangen. De volume-potmeter kraakt een beetje, dus die wil ik ook met IPA reinigen.
Uiteindelijk dus toch niet erg lastig. Dank voor jullie meedenken. Wordt vervolgd,
Ed

Nog enkele vragen:
Plastic scherm achter de zenderplaat is gescheurd. Hoe te repareren, vervangend plastic vel, welk materiaal?
Gloeilampjes voor de schaalverlichting (7V 0,3 A) en indicatorlampjes (7V 44mA?): waar te koop?
Wat te doen met de twee teerknollen in de eindtrap bij de eindtrafo? Zijn die kritisch? Vervangen?

groet,
Ed

Hallo Ed
Zelf weet ik niet veel van buizenradio,s.
Maar wat ik altijd hoor is teerknollen altijd vervangen.
Moeten de lampjes geen 6,3 volt zijn en is het schroefdraad of bajonet fitting?
gr. Winand

Teerknollen sowieso altijd vervangen. Die zijn na al die jaren zo lek als een mandje.
Lampjes zijn nog te koop bij: https://www.jvanschaikconsultancy.nl/

Het verstrooischerm moet je naar zoeken. Soms kan je in de kringloop een lampenkap vinden die bruikbaar is als je de bekleding verwijdert.

Witte plaat is goed te vinden in de modelbouw: https://www.modelspoorgigant.nl/maquett-styreen-plaat-wit-dikte-0-3mm-…

Soms kan je in de kringloop een lampenkap vinden die bruikbaar is als je de bekleding verwijdert.

Ik haal dergelijke dunne witte kunststof plaat uit oude gesloopte TV's of monitors. Als je het scherm uit elkaar haalt komen er een paar platen kunststof uit, waarvan ook altijd eentje wit en met ongeveer de juiste dikte.

Alle teerknollen zonder nadenken vervangen. En controleer in elk geval ook C93 en C94 (22n), de beruchte koppelcondensatoren, zeer goed op lekkage. Dat kan veel schade aan de eindbuizen en eindtrafo voorkomen.

Bijna alle condensatoren in deze generatie radio's zijn keramisch en tamelijk betrouwbaar. De failure mode is dat ze gaan kraken, maar niet echt lekken.

Er zit meestal een teercondensator op iedere uitgangstrafo. Soms is er een ratelcondensator aanwezig, dat is ook nog altijd een papiercondensator (soms teer, soms een 'buitenlandse' in een transparante rode krimpkous die ook niet 100% betrouwbaar zijn).

Dank voor de snelle antwoorden. Lampjes en schermmateriaal heb ik inmiddels besteld. Lampekap ga ik naar zoeken.
Er zitten drie teercondensatoren in: twee bij de eindtrafo (C96 en C97: 2,2n) en een ratel-C (C132: 22n). Die ratel-C gaat er in ieder geval uit. Maar waarom C97-C96 eruit: die staan in serie met 1500 Ohm weerstand. Een beetje lek toch geen schade geven?
De koppelcondensatoren C93 en C94 (22n) moet ik nog doormeten op lekweerstand. Die C's zijn inderdaad kritisch en mogen absoluut niet lekken.

Wordt vervolgd,
Ed

Bij de meeste modellen zat daar geen weerstand, vandaar de vuistregel. Maar asnog is het wel verstandig om ze te vervangen, want ze zijn zonder meer stuk.

Een laagdoorlaatilter waar je de condensator vervangt door een parallelschakeling van een condensator met fors hogere capaciteit en een weerstand, kan de klank aardig beïnvloeden. Ook zou je de serieweerstand op kunnen stoken.

C96 en C97 (2n2) meten beide 15 Mohm lekweerstand onder spanning. Ik ga ze vervangen.
C132 (22n) meet duidelijk lek: 5 Mohm. Inmiddels verwijderd en blijft achterwege.
C93-94 (22n): zeer moeilijk bij te komen => lastig uit te bouwen. Het zijn mosterd-C's, ik vertrouw ze voorlopig.

Vraag: waar goede C's te kopen? Ali, Reichelt, Conrad? Kennen jullie een speciale leverancier voor condensatoren in oude buizenradio's?
groet,
Ed

Jukebox-revival? (die hebben 'voor de authenticiteit' ook nog NOS mosterd C's)
https://www.jukebox-revival.eu/en/products/capacitors-4918/film-capaci…

Mosterd C's zijn doorgaans nog perfect in orde.

Mijn leverancier ben ik zelf, dus eigenlijk telt dat niet... Maar:
https://www.elba-elektro.nl/onderdelen/passieve-componenten/condensato…

Dan ga ik ervan uit dat de condensatoren aan de uitgangstrafo's in dit geval wel 630V mogen zijn mits MKP (ik heb dat net nog op het buizenforum geschreven en een andere monteur bevestigt dat dat hier kan) maar als ik in het schema kijk dan gebruikte Philips hiervoor als vervanger nog steeds dezelfde 1300V types die ze voorheen gebruikten toen de condensatoren nog naar massa werden aangesloten en dus meer voor hun kiezen kregen.

Zaten er bij jou ook 1300V types in?

@maartenbakker: inderdaad 1300V-types in deze radio. Ik begrijp niet waarom in de eindtrap zulke C's nodig zijn. 100V-types lijken me al voldoende: ze staan in serie met 1k5 weerstand in de voedingslijn. Graag jullie reacties (want ik ben geen elektronicus).

1000v neem ik aan?

Ik denk dat er voor 1300v gekozen werd, omdat teercondensatoren simpelweg ook in die tijd niet 100% betrouwbaar waren, en de gevolgschade bij een kapotte condensator groot was.

In de BX653a werd voor zover ik mij kan herinneren (het is 15 jaar geleden dat ik zo'n ding had) wél 630v teercondensatoren gebruikt van anode naar massa. En die waren dus ook al kapotgeborreld. De 1000 en 1300v condensatoren op de uitgangstrafo's zie ik eigenlijk nooit met catastrophic failure - wel de ratelcondensatoren.
In mijn b7x14a heb ik ze wel vervangen omdat de lekweerstand snel zakte bij het opwarmen van de condensator. Op dat moment waren ze nog 'veilig', er werd amper vermogen gedissipeerd in die dingen door de lekstroom, maar over zeg 10 jaar zou je wel richting een kantelpunt kunnen komen waarop de interne opwarming significant wordt, leidt tot minder weerstand, waardoor meer opwarming, waardoor minder weerstand tot de boel in sluiting gaat.

Ik denk dat een moderne 630v condensator het wel uithoudt op die plek, trouwens. Volgens mij heb ik het er bij mijn b7x14a op gegokt met 630v condensatoren. Ik heb een set uitgangstrafo's op voorraad, dus áls het doemscenario waarheid wordt, kan ik het nog repareren.
Maar voor 'n euro meer heb je een 1000v model en weet je zeker dat die condensator ouder wordt dan jijzelf.

@ledlover: ik bedoel echt 100 (honderd) V.

C96 (rechterkanaal) en C97 (linkerkanaal) staan in serie met 1k5 weerstand (R74 en R75) in de voedingslijn (276V) naar de anode van de eindbuis (ECL86). Parallel aan C96-R74 staat de S50 (de primaire kant van de eindtrafo) + zekering Z3.
Op de anode staat volgens het schema 251V dc, de voeding levert volgens schema 276V dc: verschil is 25V dc. Waarom dan een 1300V-condensator? 100V-condensator lijkt me ruim voldoende. Zie ik iets over het hoofd?

gr, Ed

Het belangrijkste werk van die audiotransformator is dat hij het audiosignaal transformeert van de buisimpedantie naar de luidsprekerimpedantie.

Aan de buiskant staat over de primaire een paar honderd volt1 audio als de radio flink speelt. Een 100V-condensator zou daardoor kunnen doorslaan.

--
1Volgens het datablad, p.3, kan de E(C)L86 4 W leveren aan een impedantie van 7 kΩ. Dat komt neer op een piekspanning van ca. 240 V.

En dan kom je met de vuistregel "factor 3" al uit op een condensator met 720VDC werkspanning. Nou kunnen de meeste 630VDC MKP condensatoren een wisselspanning aan van 250V, dus gaat het hier inderdaad goed.

Waarschijnlijk koos Philips alsnog voor 1300V types omdat dat type nog volop in productie was en de lagere werkspanningen al langzamerhand vervangen werden door duurdere mixed dielectric of polycarbonaat types.

Dat papier onbetruowbaar was, zal niet meegespeeld hebben. Het was immers helemaal niet zo onbetrouwbaar; binnen de garantieperiode hadden papiercondensatoren zonder meer superieure eigenschappen vergeleken met de modernere alternatieven die nog volop in ontwikkeling waren. Dat ze na de garantieperiode problemen kregen, was niet erg. De verkrijgbaarheid van originele onderdelen was op dat moment in veel gevallen nog 10+ jaar na einde productie.

[Bericht gewijzigd door maartenbakker op (36%)]

@ledlover: waar koop je 1000V-types condensatoren?

Ed

https://www.reichelt.com/nl/nl/shop/product/impulscondensator_2_2nf_10…