tremulant voor mijn kistorgel

Het zijn beide labialen, fluiten, werking zoals een blokfluit.
De prestant is een beetje een strijker ( viool achtie) klank, de holpijp is wat meer donker van klank.
40 mmwk is inderdaad laag, dan is de motor die nodig is niet echt een zware.
Ik ben uit de theaterorgels winddrukken gewend tussen de 170 en 350 mmwk, dan is alles wat steviger...

Bas en discant is bij een kistorgel meestal een enkel gedeeld klavier, links een deel bas en rechts discant.
Daar hebben we bij een theaterorgel meestal 3 , of zelfs 4 klavieren voor met snel 150 registers,
Alleen zijn de ranks met pijpen daar een zg unit systeem.
Een rank pijpen bestaat bv uit 96 pijpjes waar je de 16 ", 8"en 4" uit kan halen door steeds 12 pijpen op te schuiven op het klavier ( dat doet het zg relais).

Bij een kerk orgel is dat bijna nooit zo, daar zijn de (bv) 56 toetsen ook aan 56 pijpen gekoppeld.

Leuk project, heb je het kistorgel zelf gebouwd ?

Even kort tussendoor, voor de muzikaal-onbegenadigden onder ons, en uit nieuwsgierigheid: moet ik me er iets bij voorstellen zoals dit?

https://www.youtube.com/watch?v=DWnGFMRoKu4&list=RDDWnGFMRoKu4&start_r…

(Moet eerlijk toegeven dat ik toch vaker dan me lief is een uurtje naar hem kan zitten kijken en luisteren. Prachtig dat je zoiets zelf kunt bouwen en er nog mooi geluid uit kunt krijgen ook).

Edit: @Revado hieronder - nu valt het kwartje. Dank. De hobby-houtbewerker in me wordt erg blij van dergelijk indrukwekkend huisvlijt. Bonuspunten voor het korte stukje Bach.

Dat is een mini draaiorgel, ook leuke dingen trouwens.
Dat speelt met een midi file ( denk ik) en de man bedient de luchtbalg met die slinger.

TS heeft een kistorgel, een mini kerkorgeltje met een echt klavier waar je zelf op speelt.

Dit is een kistorgeltje.
https://www.youtube.com/watch?v=-rBeEUXBJvI&list=RD-rBeEUXBJvI&amp…

Op vrijdag 2 oktober 2026 22:11:46 schreef revado:
Leuk project, heb je het kistorgel zelf gebouwd ?

Al 15 jaar een hobby van me. Dit wordt het vijfde kistorgel. En in dit instrument wil ik heel graag een mooie tremulant. Vandaar mijn vraag in CO.

Plaats vooral een video of geluidopname als het project klaar is :)

Kistorgel; dat is dus eigenlijk zoiets als een tranceptorgel in het klein....

Op zaterdag 3 oktober 2026 11:36:19 schreef Tidak Ada:
Kistorgel; dat is dus eigenlijk zoiets als een tranceptorgel in het klein....

Nee. Een transept orgel is een (flink) orgel dat in het dwarsschip van een kerk is geplaatst.

Ha, dankje, ik vroeg me al af wat het betekende.

Op zaterdag 3 oktober 2026 09:52:17 schreef pa3hfu:
[...]

Al 15 jaar een hobby van me. Dit wordt het vijfde kistorgel. En in dit instrument wil ik heel graag een mooie tremulant. Vandaar mijn vraag in CO.

Leuk!
Ik ben ook benieuwd naar een opname / foto's.

Ook ik kijk uit naar beeld en nog meer naar geluid!

En, nu we met de aanvankelijke vraag wel rond zijn, een technisch vraagje aan de topicstarter: Ik had van dit tremulantsysteem nog nooit gehoord. De enige manier die ik kende om tremolo te maken is het toevoegen van een "stop", een complete set pijpen (op een orgel) of tongen (op akkordeon en harmonium); en deze dan een beetje "naast de toon" stemmen. In de orgelwereld heet dat "voix celeste", dacht ik.

Geeft zo'n extra stel klankverwekkers hetzelfde effect als deze tremulant, of is er nog een (hoorbaar) verschil? Dat de tremulant eenvoudiger te implementeren is lijkt me wel duidelijk!

Op vrijdag 2 oktober 2026 22:54:45 schreef revado:
Dit is een kistorgeltje.
https://www.youtube.com/watch?v=-rBeEUXBJvI&list=RD-rBeEUXBJvI&amp…

Zo, er zit een aardig geluid in zo'n klein ding zeg.

Op zaterdag 3 oktober 2026 09:52:17 schreef pa3hfu:
Al 15 jaar een hobby van me. Dit wordt het vijfde kistorgel. En in dit instrument wil ik heel graag een mooie tremulant. Vandaar mijn vraag in CO.

Hoe en waarvan maak je de pijpen, daar ben ik wel benieuwd naar eerlijk gezegd. :)

Dit ook, wat een prachtig stukje techniek is dat zeg.

https://youtu.be/K8DNsJdRd_k?is=jYK5EKjd_eIYF9xd

... en als je dan toch aan het uitleggen bent, vertel mij dan eens hoe men een labium maakt in de diverse materialen?

[Lambiek] Hoe en waarvan maak je de pijpen

In de videolink die Revado stuurde zijn ze van hout: https://www.youtube.com/watch?v=-rBeEUXBJvI&list=RD-rBeEUXBJvI&t=55s

Vierkante buis is eenvoudig te maken van hout, en ook rond is niet zo'n probleem met een draaibank en langgatboren. Maar plankjes tot een vierkante koker lijmen lijkt me het makkelijkst.

En +1 dat foto's van het project-in-opbouw ook door mij erg gewaardeerd zouden worden! Hoe meer schaafkrullen in beeld, hoe mooier. Als er ook nog een Stanley #4 op de werkbank rondslingert is dat alleen maar mooi meegenomen (of een #71 router, als je me echt jaloers wilt maken)

Op zaterdag 3 oktober 2026 18:48:39 schreef nonius:
In de videolink die Revado stuurde zijn ze van hout: https://www.youtube.com/watch?v=-rBeEUXBJvI&list=RD-rBeEUXBJvI&t=55s

Dat filmpje heb ik gezien, maar daar zie je niet hoe het gemaakt wordt. En dat zijn ook geen ronde pijpen.

De ronde pijpen worden bij mijn weten meestal uit lood gemaakt. Hoe? Dat zou ik niet weten, maar het moet een stukje fijn ambachtswerk zijn. Immers zowel de lengte als de diameter als de wanddikte moeten volgens mij verschillen navenant de toonhoogte.

Hoe en waarvan maak je de pijpen, daar ben ik wel benieuwd naar eerlijk gezegd. :)

Ronde pijpen van een orgel worden vrijwel altijd uit tin gemaakt waar soms wel wat lood aan toegevoegd wordt. Hoe donkerder de kleur van de pijpen hoe meer lood er aan de legering toegevoegd is. Pijpen worden ook donkerder van kleur door de tijd. Hoe meer lood er aan de legering van het orgel metaal toegevoegd wordt, hoe zachter (minder boventonen) de klank van de pijp is. Bijvoorbeeld een roerfluit is een zacht register waar mogelijk een metaal met hoog lood gehalte toegepast kan worden. De dikte van het orgel metaal is ook belangrijk voor b.v. de voet van de pijp, want de kans bestaat dat de pijpen van 8 en 16 voet door hun voet zakken. Dat is een proces van veel jaren, dat zie je soms bij oudere orgels, dat er ribbels in het puntje van de voet zit. Het hele gewicht van de pijp rust immers op het puntje van de voet. (Ook als er teveel lood in de legering van het orgelmetaal zit, want dan wordt het orgel metaal te zacht) Orgelmaker is een kunst en ambacht, je moet in heel veel materialen en technieken thuis zijn en ook nog eens een uitstekend gehoor hebben. Sorry voor mijn oftopic verhaal, maar ik vind de techniek van vroeger ook heel mooi.
Er zijn ook mogelijkheden voor een rein mechanische oplossing voor een tremulant. Bij voorbeeld door een armpje van verenstaal met gewichtje aan de tremulant balg. Zodra het veertje met gewicht los gelaten wordt gaat de verende beweging beginnen tegen de luchtdruk in. De snelheid waar mee dit gebeurd kun je bepalen door het gewichtje over de veer te verschuiven. Ik ben nu niet thuis anders had ik wel een tekening hier van kunnen tonen hoe dit vroeger gerealiseerd werd.

Op zaterdag 3 oktober 2026 15:26:21 schreef pa3hfu:
[...]

Nee. Een transept orgel is een (flink) orgel dat in het dwarsschip van een kerk is geplaatst.

Hangt een beetje van de kerk af; ik heb ook kleintjes gezien: in een kleine kerk, maar ook in rouw- en speciale ruimtes.

Dit filmpje van Flenterop is heel interessant en leerzaam.
vanaf 3.15 zie je hoe de labiaal pijpen gemaakt worden.
De legering bestaat meestal uit lood, tin, zink en bismuth.
Iedere pijpenmaker heeft zijn eigen "recept" wat vaak al heel erg oud is.
De legering bepaalt ook mede de klank van de pijpen zoals al gezegd is.
Het uitgieten van het mengsel op de tafel is een bijzonderheid, daar bepalen ze ook de dikte.
In Engeland was het nog wel eens gebruikelijk een linnen doek op de tafel te leggen bij het gieten, de pijpen hebben dan uiteraard een linnenachtige structuur in het materiaal.
Dat zou het geluid ook weer positief beïnvloeden.
Ik ben goed bevriend met een van de weinige pijpenmakers die er nog zijn in Nederland.
Een prachtig stuk vakmanschap wat je niet zomaar even leert, er is heel veel ervaring nodig.

https://www.youtube.com/watch?v=Ta2XJSztn2s

Bismuth wordt ook in de jacht gebruikt in plaats van hagel, voor orgelpijpen is nieuw voor mij. Zeer interessant filmpje trouwens.

Op vrijdag 2 oktober 2026 22:35:42 schreef nonius:
Even kort tussendoor, voor de muzikaal-onbegenadigden onder ons, en uit nieuwsgierigheid: moet ik me er iets bij voorstellen zoals dit?

https://www.youtube.com/watch?v=DWnGFMRoKu4&list=RDDWnGFMRoKu4&start_r…

(Moet eerlijk toegeven dat ik toch vaker dan me lief is een uurtje naar hem kan zitten kijken en luisteren. Prachtig dat je zoiets zelf kunt bouwen en er nog mooi geluid uit kunt krijgen ook).

[....]

Een wat late reactie, maar deze vind ik nog véél geweldiger !!

https://youtu.be/qewdC3hX4iQ?si=lsVn_WO50OQfwmwG

[Bericht gewijzigd door Tidak Ada op (11%)]

foutje

[Bericht gewijzigd door Tidak Ada op (95%)]

https://www.walmart.com/ip/12V-300RPM-4mm-Shaft-Dia-Synchronous-Reduct…

Deze lijkt me heel geschikt!

Dat is wel een koolborstelmotor, dus niet bepaald geluidsarm...
Is een BDLC met aansturing nix?

Er zijn ook mogelijkheden voor een rein mechanische oplossing voor een tremulant. Bij voorbeeld door een armpje van verenstaal met gewichtje aan de tremulant balg.

Die oplossing heb ik gezien in één van de films in deze thread (ik meen de link van Lambiek; maar mogelijk ook ergens anders op YouTube; heb gisteravond meer filmpjes van orgels bekeken dan ik normaal doe :) ). Dat was inderdaad met een langere arm op de balg en een gewichtje aan het uiteinde; vermoedelijk kan met de grootte van het gewichtje, en het verschuiven van de positie op de arm, het tremulant-gedrag beïnvloed worden.

Het deed me een beetje denken aan vibroplex morseseinsleutels, voor wie dat kent. Allemaal toepassingen van massa-veer-dempersystemen.

Maar ik neem aan dat OP veel dieper thuis is dan wij in die systemen, en om hem moverende redenen voor een electrische oplossing met een motor heeft gekozen.

[Edit: mechanische veerarm met gewichtje teruggevonden: https://www.youtube.com/watch?v=K8DNsJdRd_k&t=785s]

Op zondag 4 oktober 2026 09:17:47 schreef pa3hfu:
https://www.walmart.com/ip/12V-300RPM-4mm-Shaft-Dia-Synchronous-Reduct…

Deze lijkt me heel geschikt!

Ik ben bang dat die aardig wat geluid maakt en dan zullen de borstels nog wel meevallen denk. De vertraging maakt het meeste geluid, als je iets met vertraging wil doen zou ik voor een tandriem overbrenging gaan, dat maakt het minste geluid.