Jongensradio anno 2007 Deel3

De buis is een dubbeltriode, het zijn dus twee buizen in een huisje. De eerste is identiek aan de tweede. Zou je dit met FET's maken dan had je er dus twee nodig. De eerste is de genererende detector. De tweede is de audioversterker. Als je hem op 250V zou laten draaien en een audiotrafo zou gebruiken dan heb je geen extra versterkertje nodig. (misschien op 12V ook wel maar ik denk dat je dan te weinig power hebt)

Het signaal gaat door de buis heen van de anode naar de kathode en dmv het rooster zet je hem meer of minder open.
Het signaal van de eerste buis kun je versterkt van de anode afnemen of onversterkt van de Kathode. Meestal koppel je bij dit geval het signaal bij de anode af en voer je dit in op het grid van de tweede buis. Deze gaat dit signaal weer versterken (weet je nog "stijlheid"). Zo kun je heel erg veel trapjes achter elkaar zetten. (zolang de buis en de voedingspanning het nog aankan.)

Fred

Oké, ik snap hem. Nog een paar vragen:

Waarvoor dienen die eerste 470p en 1M? En waarvoor de 2200p? En R3 dan? C1 is toch een filter? En als laatste: zorgt R4 ervoor dat als je de potmeter helemaal naar rechts draait, er geen kortsluiting ontstaat als er bijv geen signaal is? En verder zorgt die toch voor de 'stroombegrenzing', dus gewoon zorgen dat je je buisje niet molt? (Of kan je door een buisje niet teveel stroom laten vloeien?)

Pietdepiet

Probeer de signaalweg te volgen van voor naar achter of omgedraaid. Uit de luidspreker komt LF geluid, kan (hopelijk) niet via de voeding, moet dus uit 2e buis komen. via C1 komt het via TR2 (C3 doet LF weinig). geluid komt dus of via ingang vd 1e buis of via de anode vd 1e buis. Via de ingang vd 1e buis kan niet, blijft dus de anode over. De 1e buis, genererende detector, is wat (te) lastiger.

Goede resultaten, piet!

Op 31 maart 2008 20:24:05 schreef Pietdepiet:
Waarvoor dienen die eerste 470p en 1M?

Het rooster moet gemiddeld op 0V blijven. Daar zorgt de 1M voor. Als het rooster niet gemiddeld op 0V staat, dan loopt het heel langzaam omlaag naar 0V via de weerstand en de spoel. De 470pF is bedoeld om signalen met hoge frequentie nog door te geven. Die weerstand zou amper signaal doorlaten, die condensator doet dat wel. De condensator laat echter weer geen gelijkspanning door, zodat alleen de weerstand ervoor zorgt dat het rooster gemiddeld op 0V blijft.
In principe mogen weerstand en condensator ook weggelaten worden, maar dit is wat veiliger voor als je fouten maakt het de opbouw.

En waarvoor de 2200p?

Die filtert de hoge frequenties eruit. Zo'n condensator is een soort kortsluiting voor hoge frequenties. Die hoge frequenties worden kortgesloten, zodat er veel HF-stroom door die koppelwinding loopt. Maar over die condensator staat dan amper meer HF-spanning.
Echter voor de audio-frequenties is het geen kortsluiting, dus de audiospanning staat nog wel steeds op de condensator.

En R3 dan? C1 is toch een filter?

Dit is weer net zoiets als die 470p/1M aan het begin. De 1M houdt het rooster gemiddeld op 0V, en de 100n laat het audiosignaal door naar het rooster.

En als laatste: zorgt R4 ervoor dat als je de potmeter helemaal naar rechts draait, er geen kortsluiting ontstaat als er bijv geen signaal is?

Die potmeter zorgt ervoor dat je de anodespanning kan instellen. de versterking van de buis is afhankelijk van de anodespanning, en bij meer versterking is er meer terugkopelling.

En verder zorgt die toch voor de 'stroombegrenzing', dus gewoon zorgen dat je je buisje niet molt? (Of kan je door een buisje niet teveel stroom laten vloeien?)

Daar is vooral R4 voor bedoeld. Maar eigenlijk is dat niet echt een probleem bij deze spanningen. Als je m echter in het uiterste zou draaien, dan houdt je geen audio meer over als R4 er niet zou zitten. Dan zou de weerstand het audio-signaal kortsluiten naar aarde of naar plus, en dat kan nu niet.

Voorganger uitleggers, dank!
Het laatste deel neem ik dan maar voor mijn rekening, de detector met terugkoppeling.
Hoe maakt de eerste triode eigenlijk van het HF signaal een audiosignaal? Er zit immers geen diode na deze buis.

Of wel? Ja, er zit er één in de buis, namelijk het rooster en de kathode van de buis vormen samen ook een diode!

Afbeelding 1 De rooster detector.

Stel dat er een zender in de lucht is op de resonantie frequentie van de kring en L1 is een ferrietstaaf dus tevens antenne, over de kring ontstaat dan een spanning welke via C1/R1 op het rooster terecht komt.
Dit rooster is nu even de anode van de diode en het signaal wordt dus gelijkgericht en blijft op het rooster aanwezig.
Dankzij R1 (~1Mohm) vormt L1 geen kortsluiting voor dit gelijkgerichte signaal!

Volgende stap:
Er staat dus een gelijkgerichte spanning op het rooster, deze wordt vervolgens versterkt door de buis en verschijnt op de (deze keer echte!) anode van de triode.
Om de resten hoogfrequent weg te filteren is in afbeelding 1 R3 en C4 nodig. Op TP1 staat het geluid van de zender.

Conclusie:
Een triode is eigenlijk een detector en versterker tegelijk voor een AM signaal.
Dit noemt men rooster detectie.

===============================================================

Alleen horen we nog zenders door elkaar, en sommige zijn wel heel zwak.
Dat we zenders door elkaar horen komt omdat de kring met L1 en C2 niet ideaal is: In L1 kan je een weerstand denken, door de weerstand van het koperdraad en de lekweerstand van de isolatie om het koperdraad.
Ook de condensator heeft een weerstand in de aansluitdraden en de "vulling" tussen de platen (lucht, mica, plastic, ...) van de condensator is ook niet ideaal.
Ook is het rooster van de buis een belasting voor de kring

Hierdoor dempt de kring de ontvangen signalen, wordt breder en laat dus meer stations door dan wenselijk is.

Is hier iets aan te doen?
Ja, je kan namelijk een trucje uithalen, door namelijk een deel van het versterkte signaal, in fase, terug te voeren naar de kring en wel zoveel als nodig om de verliezen op te heffen, gaat de kwaliteit van de kring ineens enorm omhoog!
Hoe gaat dat in zijn werk?
Zie afbeelding 2

Afbeelding 2 Rooster detector met terugkoppeling.

De buis versterkt natuurlijk niet alleen het gelijkgerichte HF signaal, op het rooster staat nog altijd het volle HF signaal uit de kring.
Dus op de anode staat ook het versterkte HF signaal! Door nu via de koppelwinding L2 een deel van deze energie terug te koppelen naar de kring, kunnen we de kringverliezen opheffen.
Hierdoor wordt de selectiviteit van de kring groter, er worden geen zenders meer door elkaar ontvangen en er ontstaat meer spanning over de kring, zwakke zenders worden een stuk harder.

Dat moet wel gedoseerd gaan, koppel je te weinig terug dan is de ontvangst niet optimaal, bij teveel gaan kring en buis oscilleren en hoor je de inmiddels bekende Mexicaanse Honden of Aliens!
Daarom is L2 vaak zo uitgevoerd dat de koppeling met L1 instelbaar is, door bijvoorbeeld de afstand of hoek met L1 regelbaar te maken.
Met een ferrietstaaf als antenne is dat lastiger, je kan ook de anode spanning van de triode variabel maken, dat heeft vrijwel hetzelfde effect.

Voor een zwakke zender stel je de detector in "op het randje van generen", net zoveel koppeling of versterking dat de schakeling nog net niet begint te fluiten. Alleen dan heb je optimale ontvangst met zo groot mogelijk volume.

Er is nog een tweede terugkoppel mogenlijkheid. Je kunt ook het HF signaal van de Anode via een Varco terugkoppelen. De voedingspanning blijft constant, je stookt dan geen stroom weg in een weerstand. Dat zie je ook wel eens. Dat heeft een mooi regelbereik door de vertraging van de varco en heb ik eens in een 80m ontvanger toegepast. De varco laat geen DC door en vormt een regelbare weerstand voor het HF signaal.

Wat het verwarrend maakt is dat je vaak geneigd bent om de aarde als "niets" te zien maar signalen maken een "rondje" via de aarde. Dus een spoel aan aarde en de kathode aan aarde is voor het HF signaal gewoon hetzelfde als wanneer je de spoel aan de kathode knoopt ook al zitten ze fysiek niet bij elkaar. Dit is echter wel van belang. Je hebt in dat aardcircuit namenlijk LF, HF en DC stromen door elkaar. Daarom is het vaak zinvol bij complexere schakelingen om daar rekening mee te houden en die signalen zo kort mogenlijk bij elkaar te houden. Dus bv alle aarde van het LF rechtsboven op het aardvlak en HF linksonder en DC in het midden (voorzover dat kan natuurlijk want op sommige aansluitingen staat alle drie.)

Fred

Oké, bedankt voor deze uitleg, Fred, Zweetvoetje, _{(excuus, excuus)} Rbeckers en Eat! Ik snap het nu helemaal:D

@Allen

Nu ik dit snap sta ik open voor ideen voor een nieuw projectje. Mischien iets met de lange golf?

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op dinsdag 1 april 2008 16:09:05 (12%)]

Vergeet rbeckers niet ...

/e
OK!

Misschien een kleine trimzender om je ontvangers af te regelen?

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op dinsdag 1 april 2008 16:14:39 (62%)]

Ohh, ik ben er net achtergekomen dat als ik verder wil bouwen of dat ding van henry wil testen, ik De Pêche Melba weer moet slopen:'( Ik heb immers geen andere spoel -en goede varco-...

Spoelen: Zelfvouwen!
Varco's: Van Dijken heeft de BB112 (varicap) in de aanbieding.

Er zijn veel mogelijkheden om iets te bouwen, bijv. een meetzender van 100kHz- 30MHz. Of een wat zwaardere labvoeding, of een LCR meter.

Spoelen kun je idd vaak zelf maken.

Een labvoeding en LC-meter zouden inderdaad erg handig zijn!

Wat is een varicap? een diode? Maar ik moet toch een varco hebben?

[Bericht gewijzigd door Pietdepiet op dinsdag 1 april 2008 16:24:59 (37%)]

Waarom niet de korte golf, daar kun je zendamateurs (oftwel zweetvoetje, Eat en mij ) live horen.
Daar zitten ook veel omroepzenders. Het voordeel is dat je geen mega-spoel nodig hebt. Je praat dan over spoelen die je gewoon makkelijk zelf kunt wikkelen.
Denk dan ook eens aan een ander type.
Je hebt best wat keus:
- DC: hierbij heb je een VFO op de ontvangstfrequenttie
- Super-Hetrodyne: Een DC maar dan mix je naar een middenfrequent. Dat heeft voordelen als je meerdere banden wil hebben of SSB wil ontvangen.
- Superreg, een soort aan/uit slaande oscillator
- Synchrodyne, een commercieel gemaakte poging een stabielere VFO te krijgen
- Homodyne, voorloper van de synchrodyne, weinig over bekend
- Hydrodyne , als je dat lukt zit er vast een promotie tot tafelzitter in.

Kortom, tijd om binnen te treden in de wondere wereld van mixers en oscillators, de hoge school van de HF. Tijd om een echte man te worden

Fred

Varicap is een diode, die speciaal gemaakt is om als elektronische varco te functioneren.
Zijn in veel soorten en uitvoeringen leverbaar.
Dmv een gelijkspanning kun je de capaciteit van de varicap veranderen.

Nog een heel oud plaatje gevonden in het upload archief:

Dit is een voorbeeld van de Pêche Melba met een varicap (BB212) in plaats van een varco.

De spanning (hier 24V) wordt eerst met een 'zener' (een transistor is hier als zener misbruikt!) gestabiliseerd op ~8V.
De potmeter regelt de spanning over de varicap.

[Bericht gewijzigd door Rd12tf op dinsdag 1 april 2008 16:59:09 (28%)]

Op 1 april 2008 16:26:05 schreef fred101:
Kortom, tijd om binnen te treden in de wondere wereld van mixers en oscillators, de hoge school van de HF. Tijd om een echte man te worden

Daar weet jij alles van.

Ik heb gisteren een paar uur verkloot aan een oscillerende PCL86 (500Vtt @50kHz op de anode ), zie ook http://www.circuitsonline.net/forum/view/message/728209#728209 , totdat een collega vandaag een 1k roosterweerstandje opperde, ik had het kunnen weten.

Heeft even geduurd maar ik heb weer wat ruimte voor het afmaken van m'n experimenteerchassis:

Geen tuppie, geen Pêch Melba...

En ik kwam er achter dat ik geen PCL86 gebruikte maar een ECL86. Deze buis trok namelijk de 12.6V gloeidraadvoeding naar beneden (verdubbelaar) naar ~8V. Een regelbare voeding aangesloten (echt wel handig Pietdepiet ) en toen kwam de aap snel uit de mouw: 660mA@6.3V. Buis zonder opdruk...

Nu wel weer heel veel ideeën:)

Ik had al een beetje het idee om in de meivakantie, omdat ik dan wat meer tijd heb, een labvoeding te bouwen. Edit Welke zal ik doen, de site/'82 elektuur? Ik dacht zelf aan die van de site

Verder wil ik nu nog wel een HF-projectje doe, waarbij ik twijfel tussen een trimzender -is dit hetzelfde als meetzender?- en een korte golf ontvanger.

@Fred

Welke soort raad jij aan?

/E Is er trouwens iets mis met de BB105A varicap??

Die kosten bij vandijken namelijk 12 voor 1 euro terwijl 1 BB112 anderhalve en 1 BB212 zelfs twee-en-een-halve euro kosten.

/EDIT2: DAMN weer reply 666 te pakken...

Ja NijnePiet pas maar op Cthulhu komt je halen ...

Die BB105 is leuk voor VHF spul, heeft iets van 20pF variatie.
De 112 (enkele diode) en de 212 (dubbele diode) doen iets van 500pF net als een gewone lucht varco voor de middengolf.

Op 1 april 2008 19:25:12 schreef Pietdepiet:
Ik had al een beetje het idee om in de meivakantie, omdat ik dan wat meer tijd heb, een labvoeding te bouwen. Edit Welke zal ik doen, de site/'82 elektuur? Ik dacht zelf aan die van de site

De ene is wat uitgebreider dan de ander, grote vraag is budget denk ik

Verder wil ik nu nog wel een HF-projectje doe, waarbij ik twijfel tussen een trimzender -is dit hetzelfde als meetzender?- en een korte golf ontvanger.

Trimzender=meetzender, maar ik zou eerder met een kg-ontvanger aande slag gaan.

Wat wel handig is ipv een meetzender is een dipper, ook als meetzender te (mis)bruiken, daar kan je resonantiekringen, en viavia spoeltjes mee meten.

Goed idee een dipper, met fet's, varicap afstemming, Wunderhorn ...
Ik zit altijd met de juiste connectors voor de spoelen.
iemand een goed idee?

Waar dient een dipper nou allemaal voor dan? Spoelen meten/resonantiekringen meten/meetzender spelen.

En wie heeft een schema?

Op 1 april 2008 20:36:35 schreef Henry S.:
De ene is wat uitgebreider dan de ander, grote vraag is budget denk ik

Dat is inderdaad wel vrij belangrijk, ik heb immers niet erg veel te besteden. Maar volgens mij is het duurste: Trafo/DVM*2/Koelblok/TrafoEen is ook wel weer genoeg. De rest heb ik grotendeels al.

Ben ik helemaal met henry eens, een griddipper is een heel handig ding. Kun je spoeltjes en C's mee meten, resonantiefrequenties bepalen en je hebt meteen een meetzender. Is electronisch erg eenvoudig maar mechanisch wat moeilijker. Volgens mij heeft een van de genoodschapleden een echte heathkit griddipper over, als dat nog zo is zal je dat wel horen.

Jullie zijn snel: eat, een gewone gitaarplug is een ideale spoelhouder. Kunt er gewoon omheen wikkelen en dan zo in de socket duwen.

Wat betreft de ontvanger: Ik denk dat een DC een leuk begin is. Je hebt dan een preselectie/versterking, een VFO, een mixer/detector en een audio voorversterker. Kun je hem later zo ombouwen tot superhet. Gaat je vast lukken. Mixers zijn erg leuk lees ons topic maar terug, ik denk ongeveer een jaar geleden, 3 maandjes therapie en ik was alle ellende zo weer vergeten

Voeding: grote slooptrafo uit oude radio of TV, een LM317, wat spul eromheen. Meer heb je niet nodig. Hoeft allemaal niet zo hightech en vind je later een betere trafo vervang je die zo. Ik heb iets van 6 voedingen staan. 2 gekocht, de rest gemaakt.
Fred

[Bericht gewijzigd door fred101 op dinsdag 1 april 2008 21:03:54 (13%)]

Een jaar geleden begon jij ermee ofzo? Wat is een mixer dan. Nou ja, ik ga wel even het topic doorspitten...

Ik heb even een paar bladzijdens terug een stukje mee zitten lezen.
Moet ik het toch even tikken @Pietepiet ik vind dat je erg goed bezig bent!
Lekker rommelen proberen solderen goed zo joh!
Tis dat je zo ver weg woont anders zou ik je even een schouderklopje kommen geven!
@Pietepiet ik wens je heel veel succes toe!
Erg goed hoor petje af!

Jullie natuurlijk ook mensen!

Rob007.

[reclame]How deep is your dip, dip, dip... [/reclame]

Piet, ik heb in het verleden hier al eens gepost over mijn zelfbouw dippertje. Hier een link naar dat topic.

Je kunt er ook de handleiding van Heathkit downloaden (waarschuwing, trage link) hier staat ook het schema in.

...een gewone gitaarplug is een ideale spoelhouder. Kunt er gewoon omheen wikkelen en dan zo in de socket duwen.

Moet je wel zo'n ouderwetse kunstof uitvoering nemen en niet die moderne metalen. Ik gebruik DIN luidsprekerplugjes. Als je een pvc-buis opwarmt met de verfföhn dan pers je dat er zo in, zit daarna als een huis.