het ontwerp en de bouw van mijn twee meter transceiver

Je zou pin 10 en 11 van de MC3361 even kunnen overbruggen met 10nF om te kijken of daarna wel de vervorming weg is.

Je zou pin 10 en 11 van de MC3361 even kunnen overbruggen met 10nF

Goed idee, maar je bedoelt 3 en 5. Tussen 10 en 11 zit een versterkertje dat bijv. voor een squelchfilter gebruikt kan worden.
Er is nog wel kans dat je het filter toch ook van poot 4 moet losmaken om van alle vervorming af te zijn (als die door het filter veroorzaakt wordt).

30 kHz (±15 kHz, dat betekent dus niet 'ongeveer' :)) was ook voor het 25kHz-raster al veel te breed. 16 kHz was gebruikelijker.
Tegenwoordig heb ik hier de set altijd op 'smal' staan, dat is 12 kHz. Het gebeurt eigenlijk nooit dat iemand daarbuiten zwaait zodat je daardoor vervorming hoort.
Het 'F'-filter zou dus geschikt moeten zijn.

Wat je beschrijft is eigenlijk ook wat je ziet als je niet goed op frequentie staat. De zwak gemoduleerde repeaterstem gaat dan nog net, maar van de normale modulatie wordt dan aan één kant een stuk afgekapt. Dát vervormt wel al snel.
Ook is het mogelijk dat je filter niet goed aangepast is, maar omdat je meestal deze filters rechtstreeks aan dit soort IC's ziet hangen neem ik aan dat dat gewoon zou moeten werken.
En is je 1e middenfrequentfilter goed aangepast, zonder rimpels in de doorlaat? Juiste frequentie?

Je zou natuurlijk gewoon even de meetzender kunnen optuigen, dan weet je alles. ;)

Op maandag 23 februari 2026 17:06:02 schreef Frederick E. Terman:
[...]
Goed idee, maar je bedoelt 3 en 5. Tussen 10 en 11 zit een versterkertje dat bijv. voor een squelchfilter gebruikt kan worden.
Er is nog wel kans dat je het filter toch ook van poot 4 moet losmaken om van alle vervorming af te zijn (als die door het filter veroorzaakt wordt).

30 kHz (±15 kHz, dat betekent dus niet 'ongeveer' :)) was ook voor het 25kHz-raster al veel te breed. 16 kHz was gebruikelijker.
Tegenwoordig heb ik hier de set altijd op 'smal' staan, dat is 12 kHz. Het gebeurt eigenlijk nooit dat iemand daarbuiten zwaait zodat je daardoor vervorming hoort.
Het 'F'-filter zou dus geschikt moeten zijn.

Wat je beschrijft is eigenlijk ook wat je ziet als je niet goed op frequentie staat. De zwak gemoduleerde repeaterstem gaat dan nog net, maar van de normale modulatie wordt dan aan één kant een stuk afgekapt. Dát vervormt wel al snel.
Ook is het mogelijk dat je filter niet goed aangepast is, maar omdat je meestal deze filters rechtstreeks aan dit soort IC's ziet hangen neem ik aan dat dat gewoon zou moeten werken.
En is je middenfrequentfilter goed aangepast, zonder rimpels in de doorlaat? Juiste frequentie?

Je zou natuurlijk gewoon even de meetzender kunnen optuigen, dan weet je alles. ;)

Hallo Fet ja de meetzender is ook een zelfgebouwde en vrijlopend niet echt een geschikt apparaat, maar ja als je niets anders hebt. Het vreemde is wel dat als er iets niet goed zou zijn de repaterstem is wel goed, dus wat kan het zijn? Ik weet het niet helemaal zeker maar ik heb nu het type FW erin zitten die is 6kHz naar boven en beneden breed, dus 12kHz bandbreedte, vreemd dat het bij jou Fet wel goed is en bij mij niet. Kon ik dat keramische filter maar gewoon weglaten, er zit al verderop een kristalfilter direct na de eerste mf versterker. Maarja dat kan niet want achter de tweede mengtrap moet toch de frequentie van 455kHz worden geselecteerd, mischien met een parallelkring? Ik heb ook al een kleine C van 22pF over het ker. filter gezet maar zonder enig merkbaar verschil. Trouwens de call in telegrafie op de repeater is ook enigsinds vervormt. Doordat ik geen AVR op deze ontvanger heb wisselt de sterkte van het signaal nogal behoorlijk veel. De stem vervormt soms ook wel en soms ook weer niet.

er zit al verderop een kristalfilter direct na de eerste mf versterker

Niet verderop, maar juist ervoor. Dat filter bedoel ik met 1e mf-filter (ik had in de vorige post '1e' vergeten, nu toegevoegd).
Dat 1e filter, is dat breed genoeg voor FM? En klopt de frequentie?
Als je bijvoorbeeld met 10,24 MHz mengt passen 10,7 MHz en 455 kHz niet bij elkaar: dan zit je er steeds 5 kHz naast. Je zou de eerste niet zijn :).
Nog even teruggelezen, 30 kHz is ruim, en je mengt met 10,245 MHz, dus dat klopt.
Maar ik lees ook dat de VFO vrijlopend is. Je zult dus ongetwijfeld gewoon naast de frequentie zitten - een paar kHz is genoeg voor vervorming van normaal gemoduleerde signalen.
Als je op een van de SDRs kijkt waarop PI3UTR te zien en horen is (bijv. hier), zul je zien dat de bandbreedte altijd minder dan 12 kHz is. Daar ligt het dus niet aan.

In een omgebouwd mobilofoon doosje kom ik de veel gebruikte CFWLB455E (55E) tegen, ±7,5kHz. Werkt prima (met PLL).

Ja klopt .... bedoelde inderdaad 3 en 5 ( te snel gekeken in de datasheet ).

Met die test ben je in 10 minuten een stuk wijzer ....

Ik heb het project tijdelijk stopgezet, omdat ik ruimte op mijn bureau wil hebben.
Nu ben ik bezig pcb's te maken voor de RS800, dat is een 800Watt middengolfzender met een buis de GU81M in de PA. Dit project staat ook al een halfjaar in de wacht, dus tijd om daar eens aan te gaan werken.
Momenteel maak ik de geëtste pcb's van de HF driver met Mosfets en de HF interface (zorgt voor een dode tijd tussen de twee signalen van de volle brug driver).
Ik ga weer verder met met dit tweemeter project wanneer ik de keramische filters uit China binnen heb.

[Bericht gewijzigd door Martin V op (31%)]

Even een vraag, zijn er inmiddels betere nbfm detectoren als de MC3361? Ik heb er ook één (het type weet ik even niet uit mijn hoofd) waar een complete ontvanger inzit, zou dat niet makkelijker zijn om dat ic te gebruiken. Maar ik ben benieuwd of er een nieuwe verbeterde versie van de MC3361 is. Deze vraag stel ik omdat Motorola zoveel van deze ic's op de markt brengt. Het ontbreekt mij om een totaal overzicht te krijgen wat Motorola allemaal in zijn assortiment heeft. Ik heb hier op een print bijvoorbeeld ook de MC3352, die is uitsluitend geschikt voor data ontvangst.

Ik ben fan van de TBA120 en de NE612/NE602 ...... no nonsens perfect werkend als FM detectie.

Ik zit naar aanleiding van de vervorming die Martin ervaart eens te experimenteren met een
signaalbron FM gemoduleerd met 1 Khz en een SA.

Met kleine zwaai zie ik keurig de draaggolf met de 2 mengprodukten links en rechts op
1 Khz afstand. Zou het filter 2,5 Khz breed zijn dan perfecte demodulatie.

Als ik harder moduleer - cq de zwaai vergroot - dan krijg ik meer mengprodukten. Ik moduleer
met een zuivere sinus, waar komen al die nevenprodukten vandaan? Het lijken harmonischen te
zijn van de modulatie, want als ik met een blokgolf moduleer dan is t effect veel sterker.

Maar ok .... meer bijprodukten, meer bandbreedte ... maar als ik nog steeds zou demoduleren met
een filter van 2,5 Khz breed dan staat daar nog altijd dezelfde informatie.

Waarom is er dan vervorming? Of is dat t effect van het niet ideale filter? Of ontbreekt er informatie
als ik alleen kijk naar die 2,5 Khz rondom de draaggolf?

- het zal het ontbreken van informatie zijn, maar de frequentie componenten van de modulatie zitten
al wel direct rondom de draaggolf. Zit vast een interessante verklaring achter die je kunt berekenen
in het S domein of zo.

[Bericht gewijzigd door EgbertG op (11%)]

Ik moduleer met een zuivere sinus, waar komen al die nevenprodukten vandaan?

Zoekterm: Bessel-functie. De details ken ik er niet van maar da's het 'normale' spectrum zoals ik ook altijd op m'n SA te zien krijg bij FM.

https://en.wikipedia.org/wiki/Frequency_modulation#Bessel_functions

Die meneer Bessel ken ik trouwens beter uit de werktuigbouwkunde, hij is ook de man achter de 'Besselse punten': de plekken waar je een draagbalk moet opleggen voor minimale doorbuiging bij een bepaalde belasting. (zonder veel hoofdpijn-wiskunde: op 21% van de uiteindes).

Dat berekenen heeft van de Pol al voor je gedaan en dat is op zijn minst lastig. Een Bessel grafiek is eenvoudiger.

Maar inzicht kun je wel krijgen. Kleine zwaai: de fase van de twee zijbanden is anders dan bij AM. De amplitude van het uitgezonden signaal is constant bij FM.

Repeterende signalen.
De reeks zijbanden bij hogere modulatieindex of zwaai ontstaat doordat de energie op een spectraallijn "afgebroken" wordt of steeds "aangevuld" wordt.

Ook leuk is, dat FM geen lineaire modulatie is. Dus, als je met twee tonen tegelijk moduleert, is het resultaat totaal anders dan de som van modulatie met de ene, en met de andere toon.
Kijk maar eens naar het spectrum van een modulatie met twee tonen: je ziet niet alleen spectraallijnen (zij'banden') voor elke toon, maar ook voor alle mogelijke intermodulatieproducten tussen die twee tonen. In het voorbeeld hieronder: rood is 1,2 kHz met 3 kHz zwaai; groen is 1,2 kHz met 1½ kHz zwaai plus 1,4 kHz eveneens met 1½ kHz zwaai. Je ziet daar elke 200 Hz wel wat.

Vandaar ook dat als je bijv. op een SDR naar een FM-omroepzender kijkt, je bijna nooit de loodstoon van 19 kHz in het spectrum ziet. Alleen als de zender verder even helemaal niet moduleert - vlak voor de piepjes voor het nieuws bijvoorbeeld - zie je de 19kHz-lijnen boven en onder carrier even tevoorschijn komen. De rest van de tijd worden ze samen met alle andere modulatie ge-intermoduleerd, 'vermalen', tot de totale bandbreedte van de zender. Toch is hun amplitude in de modulatie steeds constant.

Ook leuk is, dat FM geen lineaire modulatie is

Nóg leuker is het dat we daarom geen lineaire versterkers hoeven te gebruiken, in tegenstelling tot bijv. SSB. Dus kunnen we heerlijk in efficiënte klasse-C versterken :)

en ik wilde een real time spectrum analyzer kopen om inderdaad die stereo kanalen en de piloottoon te kunnen onderscheiden ..... mooi niet dus!

Gruwelijk veel wat ik niet weet ... dat wordt me steeds meer duidelijk ;-)

Erg interessant allemaal!

Als je die wilt zien kan je het best het signaal van radio 4, de klassieke zender, bekijken. Tijdens de stiltes, zie je die goed.

Dit is 538. FM omroepzenders moeten binnen de 300KHz zwaai blijven. Het gemarkeerde deel is de max bandbreedte, 182KHz, van m'n ontvanger.

Binnen die 300KHz blijven regelt de audioprocessor. Er buiten treden betekent dat er te hard gemoduleerd wordt.

[Bericht gewijzigd door harry64 op (48%)]

Slim, ja met een SDR ontvanger kun je natuurlijk ook een stukje spectrum real time bekijken.

Op zaterdag 28 februari 2026 06:46:57 schreef harry64 FM omroepzenders moeten binnen de 300KHz zwaai blijven.

Bandbreedte. De maximale zwaai is 75 kHz.

Om precies te zijn moet hun zwaai binnen die 75 kHz blijven. De bandbreedte wordt verder niet gespecificeerd; die komt vanzelf wel goed. :)
(Zie ook ITU BS.540) (pdf, 500 kb)

Oeps.

Gevonden de MC3362 is een komplete NBFM ontvanger. Ik overweeg dit ic te gaan gebruiken, in ieder geval zit het met de ingangsgevoeligheid wel goed, die bedraagt 0,6µV. Dan vraag ik me alleen af is dat wel zo? Ik bedoel wat is de ingangsgevoeligheid (10dB boven de ruis) van een doorsnee tranciever.

Alleen te gebruiken voor FM detectie of gaat je zelfbouw nu weg en wordt het nu zoveel mogelijk rondom 1 chip gebouwd - de MC3362?

Beste Egbert, ik denk erover na om de MF versterkers en de mengtrap te verruilen door alles wat er in de MC3362 zit. Dit gaat niet ten koste van de kwaliteit, maar het wordt er juist beter op. Dan maar geen eigen ontwerp, jammer maarja.

Zonde hoor! Voorasnog lijkt t alleen te zitten in je FM detectie ... probeer eens een NE602.
En als dit project dan is gelukt kun je alsnog eens kijken of een IC waar alles in zit kan tippen
aan je zorgvuldige zelfbouw. Kun je leuk vergelijken.

Ik heb vooruitgang geboekt, altands daar lijkt het op.
Gisteren lagen de keramische filters LTM455WB op de deurmat. Ik soldeerde het gebruikte filter eruit en ik was reuze nenieuwd wat ik erin had zitten. Dat kon ik niet zien want het typenummer staat op de bovenkant en die ligt op de pcb met de pootjes omhoog, de zogenaamde "dode kever manier" de MC3361 is ook zo geplaatst. Mijn verbazing was groot toen ik zag dat het type ook de LTM455WB was, dus dezelfde als ik had besteld. Daar kan het dus niet aan liggen. Het eerste kristalfilter voor 10,7MHz, de 10M30A moest het dan wel zijn.
Ik haalde deze eruit en verving deze door de SFJ10,7MA van Murata en de ontvangst is nu een stuk breder ipv smalbandig geworden. De modulatie klinkt soms nog steeds ligt vervormd, maar het is harder en beter geworden. Intussen heb ik ook de MC3362 van van Dijken binnen, maar die zal nog wel even blijven liggen aangezien ik ook druk ben met een ander project.