Bellen en blazen bij solderen van Chinese PCBs

https://www.circuitsonline.net/forum/view/message/1653333#1653333
maar tegenwoordig maak ik meteen een print, soms zelfs 4 of meer layer

Op donderdag 6 augustus 2026 12:01:07 schreef fatbeard:
https://www.circuitsonline.net/forum/view/message/1653333#1653333
maar tegenwoordig maak ik meteen een print, soms zelfs 4 of meer layer

De link bekeken en dat ziet er strak uit, ik doe het veel slordiger, kastje dicht poppetje gezien.

Op Youtube zetten is eenvoudig, maak een account aan en druk op de +
en kies daar de gewenste mp4.

Ik heb drie kanalen/accounts is maar net wat je interesses zijn.

Hi,

Dat bellenblazen van sommige China "rondjes" printjes heb ik ook.
Als je goed kijkt kan je de verschillen zijn tussen de goede en de slechte versies.
Via een websites gaat dat natuurlijk niet, de Chinesen zijn trouwens geweldig goed zelfs de simpelste producten zoals de groene printejs omzeep te helpen...

De meeste van mijn voorraad van deze printjes zijn nog goed, maar een paar keer ook goed de pest in gehad dat bij het solderen er veel gas ontsnapt en er bellen geblazen worden.
Wat voor slechte verbindingen zorgt.

Mijn manier van opbouw op gaatjes print is denk ik wel bekend, ik doe dat zo goed mogelijk zoals ik het schema teken.
Aan de onderzijde van de print zie je bij mij nooit draden spaghetti, ik besteed aardig wat tijd aan hoe ik de schakeling ga opbouwen op het gaatjes printje.
Niet alles kan natuurlijk, regelmatig heb ik draadbrugjes in drie niveau's aan de bovenzijde, soms met een kousje er om heen voor de isolatie.

Vero stripboad de blauw nogal dure versie heb ik zeer veel schakelingen op gebouwd.
Ook dat moet je leren, vooral koperstripjes onderbreken waar geen verbindingen meer aan nodig zijn.
Denk b.v. een opamp die je monteerd en je de -ingang je de strip on-onderbroken laat als je de meestal twee weerstanden gemonteerd hebt, die extra lengte strip is een mooie antenne en natuurlijk condensator.
Ik heb veel inzicht gekregen door de schakelingen op Veroboard te bouwen betreffende allerlij paracitaire eigenschappen.

Trouwens dat geld ook voor een printje die je met KICAD opbouwd, denk om de impedanties in je Schema/Print
waar de stromen lopen enz, enz.
Dit alles geld ook voor je China printje, gaatjes, korte baantjes, lange baantjes enz.
Je print is een onderdeel van je schakeling.

Terug naar de groene borelende printjes, doe een proefje met een paar gaatjes,
borreld het, dan gaat het printje hier de vuilnisbak in en pak ik een ander printje.
Maar doe wat je leuk vind, maar ik wil verder niet met dat gedrag geconfronteerd worden, dus hoppa weg er mee.

Groet,
Bram

De gaten in de print zijn galvanisch bewerkt en daarna vertind. Het epoxymateriaal (printplaat) bestaat uit een aantal dunne laagjes en tussen elk laagje zit lucht. (totale printdikte is gewoonlijk 1,6mm). Op de wand van het gat wordt galvanisch een flinterdun laagje kopen neergeslagen dat daarna galvanisch vertind wordt. Zodra men ter plaatse van een te solderen component het gat verhit zal de lucht tussen de laagjes uitzetten en de druk die daarbij ontstaat verbreekt het laagje ter plaatse zal via het gat, dóór de gesmolten tin ontsnappen. Je kunt het uitproberen door de soldeerbout wat langer op de soldeerplaats te houden. Op een gegeven moment verschijnen er dan geen luchtbellen meer. Bij professionele printen worden de lagen onder vacuum samengeperst. Geen enkele fabrikant van elektronische apparatuur accepteert printen (pcb´s) die lucht bevatten tussen de lagen.

Geen enkele fabrikant van elektronische apparatuur accepteert printen (pcb´s) die lucht bevatten tussen de lagen.

Precies. Dus is er weinig vraag naar dit soort printen waarbij wel lucht in de laagjes terecht is gekomen. Het "wel goed" basis materiaal wordt veel meer verkocht en wordt daarmee gewoon goedkoper dan het slechte spul met luchtbellen.

Ik denk niet dat jou verklaring klopt.

Het kan ook goedkoper bindmiddel tussen de laagjes zijn dat gas produceert, of vocht dat kookt, er hoeft helemaal geen lucht opgesloten te zitten.

Ik heb het ook al bij andere doorgemetaliseerde eilandjes meegemaakt, vooral als het gat veel te groot is voor het pootje.

Dus ik weet niet of het specifiek aan de printjes ligt, of gewoon de geometrie van het geheel.

Op donderdag 6 augustus 2026 14:49:52 schreef rew:
Precies. Dus is er weinig vraag naar dit soort printen waarbij wel lucht in de laagjes terecht is gekomen. Het "wel goed" basis materiaal wordt veel meer verkocht en wordt daarmee gewoon goedkoper dan het slechte spul met luchtbellen.

Ik denk niet dat jou verklaring klopt.

Ik denk dat zijn verklaring toch wel klopt na dit gelezen te hebben :
PCB Baking: Complete Guide to Temperature, Time & IPC-1601 Standards

Op woensdag 5 augustus 2026 22:24:02 schreef maartenbakker:
Even in de tip cleaner steken, dat is een soort smurrie die de punt weer als nieuw vertint.

Ja klopt, maar na 1 of 2 dagen is je hele punt naar zijn grootje, dat is puur etsmiddel of zoiets, ik gebruik het eigenlijk nooit (meer).
Te hoge temperatuur en lang aan staan geven ook die vervuilde punten.

Er zijn een paar mogelijkheden waarom dit gebeurt:
1. Slechte soldeer.
2. Soldeerbout te warm, temp te hoog.
3. Te lang met de stift op 1 plek blijven.
Ik gebruik deze printjes ook, en heb nooit problemen.
Probeer eens om een 10-20 Watt boutje te gebruiken samen met Multicore of Stannol 60/40 soldeer.

Dat er vocht in het printmateriaal trekt is wel geloofwaardig: mijn printplaat is zeker niet afkomstig uit China, maar is wel oud (mogelijk >25 jaar). Kan me voorstellen dat het in die tijd opnieuw vocht aantrekt.

Volgende keer dat ik die dubbelzijdige doorgemetalliseerde print gebruik (niet vaak, ik prefereer enkelzijdig) zal ik hem toch eens even een poosje in de oven laten drogen.

In mijn geval geef ik de schuld niet aan de bout, de soldeertin, de flux, of het mannetje dat de soldeerbout hanteert , omdat ik overigens nooit problemen heb, behalve dus bij die dubbelzijdige gaatjesprint. Ook met normale geëtste, doorgemetalliseerde printen heb ik eigenlijk nooit een probleem, voor zover ik me kan herinneren).

Interressante en leerzame thread!

OK. Aangetrokken vocht, dat zou kunnen. Componenten zoals STM32F0 processoren bewaar ik gewoon in hun antistatische/anti-water zakken. Vervolgens pleur ik ze gewoon in de oven op 260 en men zegt dat je dan "popcorn" kan krijgen. Nog nooit gezien. Dus in mijn ogen vallen dat soort dingen met vocht aangetrokken nogal mee.

Maar ik laat nu weer eens een bordje assembleren in china en de WS2812 die mogen niet in de "economic" productielijn, maar moeten in de "standard" omdat ze voor productie dus eerst gebakken moeten worden. Met diverse plussen en minnen is het nauwelijks duurder dus mij best.

Maar goed: Jep dat vocht zou kunnen. Uurtje in de oven op net boven de 100 zou moeten helpen.

Ik ken dat ook, daarom gebruik ik die printplaten niet meer. Ik gebruik loodhoudende soldeertin en liefst wat wat dikker (1mm).
Maaar wat ik hier lees, dat mag ik in Duitsland (daar woon ik) dan weer absoluut niet doen. De pootjes van de bouwdelen ook gebruiken in de printplaat. De reden dat dat hier niet not done is, is omdat de pootjes van de bouwdelen van wisselende kwaliteit zijn en dat kan je de werking van de printplaat beinvloeden. Het zal in de praktijk, denk ik, wel meevallen.

Hi,

Nog even een toevoeging op het bellen blazen bij de slechte versie van de groene China gaatjes printen...
Dit heeft bij mijn experimenten weinig tot niets te maken met het soldeer dat je gebruikt of de temperatuur van je soldeerpook.

Bij mij is de temperatuur tussen de 330C(standaard) en rond de 380C als ik b.v. een massaverbinding maak met vertint koperdraad.
De goede versie van de groene printjes geeft nooit gassen vrij bij het solderen.

Dat je goed soldeertin moet gebruiken voor nette verbindingen lijkt mij overbodig dit hier te vermelden.
De China gaatjes printjes hebben ook nooit soldeerflux nodig, denk je dat dit wel zo is, dan heb je slecht print materiaal
en/of je kan niet solderen.

Ik gebruik goed harskern soldeer van dit type: Loctite(Henkel) Crystal 511 welke loodhoudend is en tegenwoordig lastiger te verkrijgen.

Soldeertin diktes
0,5mm voor smd en fijn werk
0,75mm is de standaard hier
1mm voor grotere oppervlaktes, kastjes dicht solderen, werk aan buizen spul e.d.

Snelheid van een solderverbinding maken
Een goede solderverbinding moet binnen 2 seconde gemaakt, dit als gemiddelde tijd bij gebruik van de groene gaatjesprinten.
Je pookpunt MOET! schoon zijn en je zet wat druk op he draadje en op het gaatje dat je wilt solderen en voegt wat soldeer bij.
Een kind kan de was doen...

Groet,
Bram

Er gaat vrijwel niets boven het oude vertrouwde Sn60/Pb40 soldeertin met colophonium hars kern.

De soldeerpunt schoonhouden door de punt in een met demi-water bevochtigd sponsje af te vegen. Gebruik geen kraanwater de zouten / mineralen (kalk) slaan direct neer op de soldeerpunt en verhinderen het goede vloeien van de tin.

Op donderdag 6 augustus 2026 18:03:18 schreef nonius:
Dat er vocht in het printmateriaal trekt is wel geloofwaardig: mijn printplaat is zeker niet afkomstig uit China, maar is wel oud (mogelijk >25 jaar). Kan me voorstellen dat het in die tijd opnieuw vocht aantrekt.

Volgende keer dat ik die dubbelzijdige doorgemetalliseerde print gebruik (niet vaak, ik prefereer enkelzijdig) zal ik hem toch eens even een poosje in de oven laten drogen.

In mijn geval geef ik de schuld niet aan de bout, de soldeertin, de flux, of het mannetje dat de soldeerbout hanteert , omdat ik overigens nooit problemen heb, behalve dus bij die dubbelzijdige gaatjesprint. Ook met normale geëtste, doorgemetalliseerde printen heb ik eigenlijk nooit een probleem, voor zover ik me kan herinneren).

Interressante en leerzame thread!

Langere tijd, dagen bij 40 °C, een dag of 5. Of korter bij hogere temperaturen. Maar 40 °C is veiliger.
Bij 125C een uur of 5, dan zal het meeste wel weg zijn. Let op: geen stoomoven, het moet droog zijn.

Meer info, maar dat gaat over componenten: https://www.eesemi.com/baketables.htm

[Ato_P]De reden dat dat hier niet not done is, is omdat de pootjes van de bouwdelen van wisselende kwaliteit zijn en dat kan je de werking van de printplaat beinvloeden.

Dat begrijp ik niet. Verdere toelichting/uitleg wordt ten zeerste op prijs gesteld

Pootjes van wisselende kwaliteit? Werking printplaat beïnvloeden? En zijn de onderdelen in DE anders dan de onderdelen in NL?

Zelf buig ik de pootjes ook nooit om om ze aan de onderkant te gebruiken als onderdeel van de bedrading, maar dat is meer omdat ze dan later lastig te verwijderen zijn, wat bij mij vaak dan weer het koper van de eilandjes trok. (wat Sine op een andere manier opgelost heeft). Maar er zijn bij mij werkelijk nog nooit pootjes afgebroken na éénmalig buigen. Heen en weer terug buigen gaat ook altijd wel een paar keer goed, maar het houdt op een gegeven moment natuurlijk wel op.

En uiteraard wordt er hier ook alleen loodhoudende tin gebruikt - spreekt wat mij betreft voor zichzelf.

Op vrijdag 7 augustus 2026 10:40:02 schreef Bobosje:
Er gaat vrijwel niets boven het oude vertrouwde Sn60/Pb40 soldeertin met colophonium hars kern.

De soldeerpunt schoonhouden door de punt in een met demi-water bevochtigd sponsje af te vegen. Gebruik geen kraanwater de zouten / mineralen (kalk) slaan direct neer op de soldeerpunt en verhinderen het goede vloeien van de tin.

En niet vergeten de bout weer te vers lichtjes te vertinnen voordat je m weer wegzet. Vooral bij loodvrij soldeer worden mijn Weller en JBC punten sneller slecht als je ze schoongeveegd in de houder zet. (Ik vergeet mijn bout nog wel eens uit te zetten of ga tussen het solderen ineens ongepland wat anders doen.)

Op vrijdag 7 augustus 2026 14:44:03 schreef nonius:
[...]

Dat begrijp ik niet. Verdere toelichting/uitleg wordt ten zeerste op prijs gesteld

Pootjes van wisselende kwaliteit? Werking printplaat beïnvloeden? En zijn de onderdelen in DE anders dan de onderdelen in NL?

Zelf buig ik de pootjes ook nooit om om ze aan de onderkant te gebruiken als onderdeel van de bedrading, maar dat is meer omdat ze dan later lastig te verwijderen zijn, wat bij mij vaak dan weer het koper van de eilandjes trok. (wat Sine op een andere manier opgelost heeft). Maar er zijn bij mij werkelijk nog nooit pootjes afgebroken na éénmalig buigen. Heen en weer terug buigen gaat ook altijd wel een paar keer goed, maar het houdt op een gegeven moment natuurlijk wel op.

En uiteraard wordt er hier ook alleen loodhoudende tin gebruikt - spreekt wat mij betreft voor zichzelf.

Ik heb mij misschien verkeerd uitgedrukt, ik ken nog niet alle Nederlandse vaktermen helaas. De pootjes kun je wel buigen (zodat ze klemvast zitten als je het onderdeel gaat solderen), maar de pootjes gebruiken in het circuit is hier in Duitsland ongewenst.
Zelf buig ik de pootjes wel om, ter fixatie van het onderdeel. Dat is makkelijker solderen, al is het eruithalen dan weer lastiger. De pootjes meeverwerken in het circuit (dus niet afknippen!) mag niet. Omdat de kwaliteit van de pootjes niet genormeerd is (in Duitsland houden ze daarvan), waardoor je niet weet of de pootjes ook geschikt zijn voor het circuit. Een paar keer buigen kunnen ze wel aan, al wordt dat ook niet graag gezien bij bv transistoren (die gaan sneller kapot blijkbaar, al is mij dat nog niet gelukt om er zo een kapot te krijgen).

Op vrijdag 7 augustus 2026 22:52:40 schreef ATO_P:
Omdat de kwaliteit van de pootjes niet genormeerd is (in Duitsland houden ze daarvan), waardoor je niet weet of de pootjes ook geschikt zijn voor het circuit.

Dat vind ik wel erg ver gezocht. Zo'n pootje is gewoon een stukje draad. Het enige onhandige is al genoemd, het is lastiger om een component later uit te solderen.
Is een stukje gewoon koperdraad dan wel genormeerd? En wat houdt dat normeren dan in?

+1

Ik vraag me ook af voor welke toepassing dit dan is. Ik kan me voorstellen dat in de lucht-en ruimtevaart dergelijke regels gelden, maar die zullen niet veel met gaatjesprint werken, vermoed ik zo....

Sowieso voor hobbyïsten gelden er geen eisen en normen, behalve die die je jezelf stelt.

Op vrijdag 7 augustus 2026 23:03:36 schreef KlaasZ:
[...]Dat vind ik wel erg ver gezocht. Zo'n pootje is gewoon een stukje draad. Het enige onhandige is al genoemd, het is lastiger om een component later uit te solderen.
Is een stukje gewoon koperdraad dan wel genormeerd? En wat houdt dat normeren dan in?

Het is Duitsland, zo heb ik dat hier geleerd en pas ik dat thuis ook toe.
Wat hier ook zeer gewenst is, is dat de draden op de printplaat ook recht verlopen. Daar ben ik thuis meestal wat te lui voor, het moet functioneren, hoe het eruitziet is voor mij persoonlijk minder belangrijk.
In Duitsland is praktisch alles genormd (VDE). Niet alleen om een bepaalde kwaliteit te garanderen, maar ook om verantwoording af te kunnen schuiven als het misgaat. Tenminste, dat laatste denk ik dan als Nederlander. Ietwat off-topic, maar moet in NL/BE na een reparatie de electronische apperatuur nog getest worden? Dan bedoel ik niet of het functioneert, maar een electrische test dat het apperaat veilig te gebruiken is (DIN VDE 0701 / 0702, nu DIN EN 50678)? En dat electrische, verplaatsbare apperatuur in een bedrijf jaarlijks / tweejaarlijks getest moet worden? Had ik in NL nog nooit wat van gemerkt.

Wat hier ook zeer gewenst is, is dat de draden op de printplaat ook recht verlopen.

Dan stroomt er blijkbaar Duitsch bloed door mijn ad'ren

Want bij mij moeten de draden ook altijd netjes haaks verlopen. Meestal op de componentenzijde horizontaal en op de soldeerzijde verticaal. Soms wijk ik daar wel vanaf, maar dan nog MOETEN alle draden bij mij orthogonaal lopen, met haakse bochten. (sommigen zijn ook verrast als ze hier in huis schroefjes zien die allemaal in dezelfde positie zitten; gleufkoppen allemaal horizontaal of allemaal verticaal, afhankelijk van wat het mooiste is in de situatie; kruiskoppen allemaal orthogonaal. Zo is het me geleerd. Ordnung muss sein.) Bij electronicaprojecten zitten alle BNC-connectors met hun nokjes horizontaal. En meer van dergelijke details.

Maar zoals gezegd, het ombuigen van draadjes van componenten doe ik dus ook nooit, maar dan om een hele andere reden: het makkelijker maken van modificaties of herstellingen. Zeker niet omdat ik geen vertrouwen zou hebben in de kwaliteit van de electrische verbinding of het 'niet genormeerd' zijn van de aansluitdraden van de componenten.... (m'n montagedraad is sowieso ook niet genormeerd; allemaal afkomstig uit oude gesloopte Philips TV-chassis)

Daar ben ik thuis meestal wat te lui voor, het moet functioneren, hoe het eruitziet is voor mij persoonlijk minder belangrijk.

Voor mij is dat wel belangrijk. Orde, netheid en overzichtelijkheid. Het maakt het leven juist makkelijker.

In Duitsland is praktisch alles genormd (VDE).

In NL hebben we aan normen ook geen gebrek anders....

maar moet in NL/BE na een reparatie de electronische apperatuur nog getest worden? Dan bedoel ik niet of het functioneert, maar een electrische test dat het apperaat veilig te gebruiken is

Goede vraag. Ik dacht van wel maar weet het niet zeker. In elk geval doe ik het wel, sinds ik de apparatuur ervoor heb (Megger). Zelfs een stekker aan een snoertje, of een herstelde verlengsnoer, ontkomt nu niet meer aan een paar snelle testen op geleiding en isolatieweerstand. De kans dat je (ik) randaarde en fase verwisseld hebt is klein maar zeker niet nul. Controle verkleint het risico nog meer.

En dat electrische, verplaatsbare apperatuur in een bedrijf jaarlijks / tweejaarlijks getest moet worden? Had ik in NL nog nooit wat van gemerkt.

Bij mijn weten is dat ook in NL verplicht voor bedrijfsmiddelen waar door personeel mee wordt gewerkt. Ik meen NEN3140. Wordt door veel bedrijven gedaan, maar zeker niet door allemaal, kan ik uit eigen ervaring zeggen. Bij grotere, professionele bedrijven alvast wel. Ik heb hier voldoende voormalig-bedrijfsapparatuur waar wel degelijk een NEN3140-zegel op zit.

(Edit: bij het zoeken naar de NEN-norm vind ik zojuist deze 'cursus' van een dagje waarin je tot keurmeester wordt opgeleid.... https://www.arbocentrum.nl/nen3140-cursus/nen-3140-keurmeester/?gad_so… Voor nog geen 400 euro kan iedereen het certificaat kopen behalen om de stickertjes te mogen plakken.... Hm. Keurmeester NEN3140 heb ik nog niet op m'n CV staan, maar de verleiding wordt nu toch wel erg groot ]

LOL.En de tolerantie-bandjes van de weerstanden moeten allemaal dezelde kant op wijzen natuurlijk...Ik herken dat,maar daar ben ik vanaf gestapt want dan begint het op een (onschuldige) afwijking te lijken.

En het tolerantie-bandje van de weerstanden moeten allemaal dezelde kant op wijzen natuurlijk...

Dat is zo vanzelfsprekend dat ik het niet eens vernoem!

_{(nonius vraagt zich af wanneer orde en netheid overgaan in OCD....)}