Bellen en blazen bij solderen van Chinese PCBs

Hubie, persoonlijk gruw ik juist van die Vero-strip. :) Kost me veel meer moeite met nadenken tijdens de bouw en veel meer printruimte (een spoortje onderbreken kost nou eenmaal een heel gat).

Zo kan je met eilandjesprint héél compact bouwen waarbij vrijwel geen gaatje leeg/onbenut blijft! (en als er te weinig gaatjes zijn wil ik ook nog wel eens wat SMD-onderdelen toevoegen, met name weerstanden en ontkoppel-C'tjes. Maar in de praktijk zet ik het liever wat ruimer op, dat modificeert wat makkelijker.

Maar inderdaad, ieder het zijne. En de electronen merken het verschil sowieso niet.

Ik kwam gisteren trouwens ook nog wat van die echte oude donkerbruine fenolpapier gaatjesprint tegen met een grof raster (Amroh?), waar je zelf je holnietjes in moest monteren. De holnietjes moeten hier ook nog ergens rondslingeren....

Op woensdag 5 augustus 2026 13:29:07 schreef maartenbakker:
Draadsteuntjes ;-)

Pertinax stripje met vertinde soldeerlipjes en een bevestigingsbeugeltje.

:+ Uit dezelfde koker: spoorsmoel (smoorspoel).

Voor wie het wil weten (de niet-geïnteresseerden lezen maar ff een andere kant op): dat heet spoonerisme.

pokkeboot

Kopkontstakt, Hemke Falsema, Kindapaas, envozoort.

Op woensdag 5 augustus 2026 14:56:04 schreef nonius:
Hubie, persoonlijk gruw ik juist van die Vero-strip. :) Kost me veel meer moeite met nadenken tijdens de bouw en veel meer printruimte (een spoortje onderbreken kost nou eenmaal een heel gat).

Even aangenomen dat vero strip hetzelfde is als baantjesprint.
Die gebruik ik bij voorkeur. Ik vind juist het aanbrengen van doorverbindingen met draadjes op een eilandjesprint onhandig.
Een onderbreking hoeft geen gaatje te kosten. Je kunt met een smal beiteltje ook een onderbreking maken tussen twee gaatjes.

Of weg dremelen met een smal freesje of klein dun slijpschijfje, gaat vlot en makkelijk.

Ik heb heel veel liever eilandjes dan strips.

Nog een: Befhoompje

En waar ruimte genoeg is en DIL componenten worden gebruikt.
Dit (eerder gebruikt) bordje heb ik nog niet "gereinigd" :S
ruud

eilandjes vs strips... dat is zo eentje van: "over smaak valt niet te twisten".

Mijn strategie is: voordat je de draden aan de onderkant afknipt, kijk waar ie aan vast moet komen en buig hem die kant op. Meestal kan je hem dan gewoon daar vastsolderen ipv dat je van die soldeer-klodder-strips moet gaan maken. M.i. hou ik dan uiteindelijk minder "moet nog draden leggen" verbindingen over dan ik bij een strip-print zou hebben.

Die soldeerklodders trekken, dat is juist wat flux probeert te voorkomen. Dus de flux heb je nodig voor de verbinding met de print en pootjes, maar juist niet om de klodderstroken te leggen.

Op woensdag 5 augustus 2026 16:40:07 schreef fred101:
Ik heb heel veel liever eilandjes dan strips.

Nog een: Befhoompje

Koffieaapzetteret...

Opschep modus aan.
Ik heb nog een redelijke voorraad van gaatjes printen.
Van VERO t/m Alie.
Keuze genoeg, voor elke toepassing een geschikt printje.
En anders mijn printzaagmachine gebruiken.
Op schepmodus uit.
Zoals u ziet, ik ben niet voor 1 gaatje te vangen ;)
ruud

Eerst en vooral bedankt voor de vele reacties en tips! Omdat mijn post nogal aan de lange kant uitvalt, heb ik m'n bijkomende vragen onderlijnd - dat leest hopelijk iets makkelijker :)

Op dinsdag 4 augustus 2026 22:23:41 schreef revado:
Gebruik je loodvrije tin?
En een goed merk of china brol...

Ik gebruik Stannol S-Sn60Pb39Cu1. Dikte 0,5mm voor fijn werk (louter pootjes op print solderen), 0,7mm voor dit soort dingen (pootjes solderen en verbinden) en ik heb een rol 1mm om af en toe wat dikkere kabels te vertinnen.

Mijn soldeerbout is een Hakko FX-888DX (Eleshop, supertevreden!) en die staat eigenlijk altijd op 350°. Als ik soldeer, probeer ik binnen max. 3 seconden de verbinding te maken, zelden langer... maar op deze bordjes lukt me dat dus niet zo snel.

Wel moet ik zeggen dat de punt van m'n bout (sinds ik een aantal componenten heb "losgekliederd") na de eerste centimeter nogal zwart ziet, en dat gaat er ook niet meer af met de koperkrullenbol. Misschien tijd voor een nieuwe punt? Ik gebruik meestal een kleine beitelvorm, als ik het goed heb 0,7mm.

Op dinsdag 4 augustus 2026 22:41:56 schreef ronw:
Ikzelf buig nooit de aansluitingen, dat wordt me te lastig bij het vervangen van componenten.

Da's wel een punt natuurlijk, ben ik ook al tegenaan gelopen. Dan was het knoeien om het componentje te verwijderen, en het nieuwe componentje er langs te plaatsen. Ook niet proper uiteraard.

Mooie bordjes trouwens, ziet er véél properder uit dan die van mij!

Op dinsdag 4 augustus 2026 22:51:02 schreef Bobosje:
Als er voldoende tin in het gat / doormetalisering zit dan heb je bij dit type print een goede verbinding.
Soldeer dus niet te heet / te lang en gebruik niet teveel tin.
Less is more.

Aha! Ja, ik probeerde inderdaad dezelfde verbinding te krijgen als bij een experimenteerbord met eilandjes aan één kant. Goed om weten!

Op dinsdag 4 augustus 2026 23:07:17 schreef Henry S.:
Het is ook een slechte methode met kans op koude lassen. Als je eilandjes door wilt verbinden, gebruik dan stukjes draad. Bijvoorbeeld van weerstanden en condensators. Met zo weinig mogelijk tin.

Zo heb ik het ook al gedaan, maar dan zag ik anderen (YouTube) de pootjes ombuigen om op die manier de verbinding te maken... en vulde ik de verbinding verder op met (veel te veel) tin.

Maar als ik de opmerkingen hier lees, is het dus veel beter om het met stukjes draad te doen.

Op woensdag 5 augustus 2026 11:34:45 schreef Bapaktus:
Voor het maken van verbindingen gebruik ik vertind koperdraad 0,3mm.
...
Wanneer ik "kruisverbindingen" moet maken gebruik ik, om kortsluiting te vermijden, Posijn draad.

Ik heb geGoogled naar Posijndraad maar ik vind alleen dat het nergens meer te krijgen is... Is dat hetzelfde als wikkeldraad?
https://www.gotron.be/installatie/kabels/draad-op-rol/wikkeldraad/wikk…
Of neem ik dan beter vertinde koperdraad zoals je eerst zei?
https://www.gotron.be/installatie/kabels/draad-op-rol/wikkeldraad/vert…
0,3mm lijkt me trouwens erg dun... is er een reden voor die specifieke dikte?

Op dinsdag 4 augustus 2026 23:07:51 schreef benleentje:
... het kan ook gewoon zijn dat er nog residue of vet op de PCB zit dus ik zou ze eerst een keergoed reinigen met ipa.

Ga ik zeker doen bij de volgende poging. Zelf gebruik ik geen extra flux buiten wat er in de tin zit, en als ik moet gokken komt de vervuiling van de PCB. 'k Heb al wel eens extra flux gebruikt om dingen los te solderen, en dat gaf toch nooit zo'n smurrie.

Op woensdag 5 augustus 2026 02:33:03 schreef maartenbakker:
Reinigen kan nooit kwaad, maar ik denk aan te heet solderen, te lang solderen, teveel tin, slechte tin, slechte flux of een combinatie van één of meer daarvan.

Als ik de reacties samentel en kijk naar het verschil met andere bordjes, denk ik inderdaad dat ik te heet en te lang soldeer (om toch maar hetzelfde visuele resultaat te krijgen als bij enkelzijdige bordjes), en dat ik te veel tin gebruik.

Op woensdag 5 augustus 2026 02:33:03 schreef maartenbakker:
Trouwens, als je printplaat gewend bent krijg je ook zulk soort dingen met straatdeuntjes...

Goed dat je enkele posts verder verduidelijkte wat straatdeuntjes waren, want daar had ik nog nooit van gehoord :) (*)

Op woensdag 5 augustus 2026 13:00:11 schreef Hubie:
Gewoon doorgetrokken banen Veroboard gebruiken (denk ik dan) de verbindingen zijn er dan al,alleen ff op de juiste plaats onderbreken.Een scherp boortje en met de hand 2 x draaien,en weg is de verbinding.Maar ieder zijn meug natuurlijk,persoonlijk vind ik dat gaatjesboard een gruwel...

Voor mij is het eigenlijk net andersom: ik heb ook al dingen proberen te bouwen op zo'n doorgetrokken banen bord, maar dat ligt me veel minder dan de gaatjesprint.

Als ik een voorbeeld kan volgen gaat dat prima, maar vaak soldeer ik dingen in elkaar aan de hand van het schema zonder een layout op te maken... en da's veel makkelijker op gaatjesprint.

Maar het lijkt me ook een kwestie van gewoonte en persoonlijke voorkeur inderdaad.

Op woensdag 5 augustus 2026 17:06:26 schreef rew:
Mijn strategie is: voordat je de draden aan de onderkant afknipt, kijk waar ie aan vast moet komen en buig hem die kant op.

Da's een goeie tip, zo had ik het nog niet bekeken! Meestal buig ik de draden om met de bedoeling het componentje vast te houden, maar met jouw methode kan je én de verbinding leggen én het componentje alsnog vervangen. Nice!

Nogmaals hartelijk dank iedereen!!

Marlon

(*) Als Vlaming leer ik hier regelmatig nieuwe woorden en uitdrukkingen bij die ik nog niet kende... de leukste tot nu toe vond ik "meeuwenmepper" voor een radarbeugel :)

Zo heb ik het ook al gedaan, maar dan zag ik anderen (YouTube) de pootjes ombuigen om op die manier de verbinding te maken... en vulde ik de verbinding verder op met (veel te veel) tin.

Teveel tin kan bijna niet, je moet wel heel erg veel toevoegen voordat het teveel is, teveel vormt gewoon een grote bobbel die steeds groter word. En ja de kans op kortsluiting is dan heel groot. Maar als jij gewoon een hele grote soldeer bobbel wilt dat kan dat gewoon.

Wel moet ik zeggen dat de punt van m'n bout (sinds ik een aantal componenten heb "losgekliederd") na de eerste centimeter nogal zwart ziet,

Ga ik zeker doen bij de volgende poging. Zelf gebruik ik geen extra flux buiten wat er in de tin zit, en als ik moet gokken komt de vervuiling van de PCB. 'k Heb al wel eens extra flux gebruikt om dingen los te solderen, en dat gaf toch nooit zo'n smurrie.

1 + 2 = smurrie zou ik denken eerst zorgen voor een goed punt want met een zwarte punt kan je niet solderen, en ik gok dat flux reageert met je zwarte punt en smurrie geeft.

De punt word zwart omdat die niet geschikt voor het type soldeer dat je hebt of je hebt de beschermlaag die erop zat laten verslijten. Eerst een goede punt zoeken.

Het soldeer is voor een verkeerd punt agressief op voor punt met een versleten ijzermantel. Dan kan het de onderliggend metaal aanvreten en dat zie je als residu terug in je soldeertin die achter blijft.

[Bericht gewijzigd door benleentje op (15%)]

Even in de tip cleaner steken, dat is een soort smurrie die de punt weer als nieuw vertint.

Vermensen is gisselijk.

Plaats misschien best eens een goede foto van de soldeerpunt?

Soms zie ik bij mensen punten waarvan ik me afvraag hoe je daar überhaupt mee kunt solderen, helemaal zwart geöxideerd. Die punten nemen ook geen tin op maar het rolt er gelijk in bolletjes weer af. Meestal bied ik dan aan om hun punt schoon te maken (als hij nog te redden is), of laat ze even mijn soldeerboutpunt zien en kort mee werken. Da's dan vaak een 'aha-Erlebnis' :)

Mijn punt is onberispelijk maar toch krijg ik vaak met die dubbelzijdige, doorgemetalliseerde gaatjesprint ook bellen/ontgassing tijdens het stoltraject van het tin. Dit terwijl ik met precies dezelfde tin en soldeerbout op andere print geen enkel probleem heb. Dus ook voor mij is deze thread leerzaam.

Meeuwenmepper is inderdaad een klassieker. Zou er daarom tegenwoordig zo vaak een radome omheen zitten? ;)

Beste Marlon, de naam Posijn draad werd vroeger gebruikt (Ik ben van vroeger) tegenwoordig wordt dat "solderable enamelled copper wire" genoemd.
Dat is koperdraad waarover een kunststof laagje zit. Is dus elektrisch geïsoleerd. Draden kunnen gewoon tegen/over elkaar aanliggen zonder sluiting te maken. Zie de foto's van mijn printje.Echter wanneer een soldeerpunt van 400 graden C. of hoger wordt gebruikt smelt deze isolatie en is dat draad te solderen.
En (vertind) koperdraad van 0,3 mm is meestal dik genoeg. Of je moet er hoge stromen door laten lopen.
Over dit "enamelled copper wire" kan je meer informatie vinden op het internet en op deze site.

ruud

[Bericht gewijzigd door Bapaktus op (35%)]

Mijn punt is onberispelijk maar toch krijg ik vaak met die dubbelzijdige, doorgemetalliseerde gaatjesprint ook bellen/ontgassing tijdens het stoltraject van het tin.

Dat bobbelen en ontgassen is heel normaal bij dubbelzijdige, doorgemetalliseerde gaatjesprinten en het is in feite juist een goed teken dat de boel goed door en door warm is en lekker uitvloeit.

Het tin trekt namelijk in een snelle golf het gat in. Omdat die vloeibare golf zo snel gaat, sluit het soms een klein beetje lucht of gas van de flux in. Dat ontsnapt dan via de bovenkant naar buiten vlak voordat de boel stolt, en dat geeft die bel of bobbel. Zolang het tin daarna netjes plat vloeit en overal goed aan hecht, is de verbinding goed.

Maar als het soldeer niet wil uitvloeien en als een druppel water op een hete plaat blijft liggen dan wou de tin duidelijk niet vloeien en vaak komt dat door verontreiniging.

Op woensdag 5 augustus 2026 22:24:02 schreef maartenbakker:
Even in de tip cleaner steken, dat is een soort smurrie die de punt weer als nieuw vertint.

IK heb nieteens tip cleaner en ik heb voor mijn magnasat en nu mijn JBC nog nooit zwarte puten gehad die niet met die krullen schoon wou worden. Maar sommige punten maken beter schoon met een nat sponje dus ik zou eerst een natte spons proberen.

Zolang het tin daarna netjes plat vloeit en overal goed aan hecht, is de verbinding goed.

En dat gebeurt bij mij dus vaak niet: de bellen ontstaan tijdens het stoltraject en bevriezen a.h.w. in de tin. Dat levert een koude las op (de verbinding en het tin mag tijdens het stoltraject niet bewegen voor een betrouwbare verbinding).

Dit, terwijl de tin verder wel gewoon mooi goed vloeit. Het is pas na het verwijderen van de warmte/bout, bij het afkoelen, dat de bellen/ontgassing een probleem gaan vormen.

Heb zelf ook nooit tipcleaner hoeven gebruiken, maar denk dat wij electronici onze tip niet zo ver laten verkommeren dat cleaner nodig is.... Maar bij niet-electronici is een ver-oxideerde bout eerder regel dan uitzondering, is mijn ervaring. En dan moet het zware spul van stal worden gehaald, ALS de punt überhaupt nog te redden is.

Op woensdag 5 augustus 2026 21:55:57 schreef Marlon:

[...]
Zo heb ik het ook al gedaan, maar dan zag ik anderen (YouTube) de pootjes ombuigen om op die manier de verbinding te maken... en vulde ik de verbinding verder op met (veel te veel) tin.

Maar als ik de opmerkingen hier lees, is het dus veel beter om het met stukjes draad te doen.

Yes, stukjes draad is wel de beste weg, en iets van geïsoleerd draad. Ik heb ooit een rol teflon geïsoleerd draad gekregen, een kreng om te strippen zonder de juiste stripper. Maar je kunt er probleemloos de bout op zetten.

Componenten draadjes ombuigen en gebruiken kan natuurlijk ook prima, zeker bij weerstanden is er helemaal niets op tegen om die pootjes in de vorm te buigen die je wilt bereiken. Torretjes en dergelijke kan ook, zorg dan alleen dat je ze niet soldeert op de eilandjes waar het component door de print steekt. Mocht de tor dan falen dan kun je hem er zo uit knippen en een nieuwe er in bakken..

[Bericht gewijzigd door Sine op (11%)]

Op woensdag 5 augustus 2026 16:35:17 schreef KlaasZ:
[...]Even aangenomen dat vero strip hetzelfde is als baantjesprint.
Die gebruik ik bij voorkeur. Ik vind juist het aanbrengen van doorverbindingen met draadjes op een eilandjesprint onhandig.
Een onderbreking hoeft geen gaatje te kosten. Je kunt met een smal beiteltje ook een onderbreking maken tussen twee gaatjes.

+1
Er is ook een online prg. voor.Of dat handig is weet ik niet.ik ga dat eens proberen.https://stripboard-editor.com/project/new

[Bericht gewijzigd door Hubie op (15%)]

Dat is een kwestie van voorkeur, en hangt ook af van wat voor en schakelingen je maakt. Als je met een bak logica werkt, en je wilt een beetje compact bouwen dan heb je helemaal niets aan stripboard.

Als je de tik hebt dat het ook nog een beetje netjes moet (weerstanden in lijn, met drie gaatjes onder een weerstand enzo) dan heb je ook niets aan stripboard.

Vertaling: Ik gebruik nooit (meer) stripboard ;)

Niet dat ik me nog ga uitleven aan dit soort printen, dat is een paar avonden schelden tegen kicad tegenwoordig.

Hi Sine, ;-)

Uitslover met je µA726, voor de gene die hem niet kennen, het is een dual transistor die door een oventje op temperatuur gehouden wordt.

Een zeldzaam onderdeel en ik heb er nog nooit een in handen gehad om er mee te experimenteren.
Het is een beetje uit de tijd voor veel toepassingen, dit omdat je nu met auto-zero typen opamps bijna altijd het zelfde kan bereiken zoals de ADA4523-1, uitzonderingen daargelaten natuurlijk.

Groet,
Bram

Dat is een bekend fenomeen bij dubbelzijdig doorgemetalliseerde printen. Tijdens het fabicageproces wordt nl. een aantal lagen epoxyglas op elkaar geplaatst. Hierdoor zit er lucht tussen de lagen. In de printfabriek worden de printen als ze gereed zijn ontgast door ze in een oven te verwarmen voordat de print doorgemetalliseerd wordt (gaatjes metalliseren). De lucht ontsnapt dan zijdelings in de gaatjes en langs de printranden. Indien dat ontgassen niet gedaan wordt (kost tijd) bij goedkopere prints dan zal tijdens het solderen het gas pas ontsnappen zodra het componentdraadje gesoldeerd wordt. Je kunt het probleem oplossen door de printen een uurtje in een oven te plaatsen op 100 graden.

Het gehele gat incl. de pads aan de bovenzijde en onderzijde zijn gemetaliseerd en vormen rondom een dicht geheel.
Hoe kan de lucht ingesloten in het epoxy nu ontsnappen via het gat tijdens het solderen?

Op donderdag 6 augustus 2026 09:36:22 schreef blackdog:
Hi Sine, ;-)
Een zeldzaam onderdeel en ik heb er nog nooit een in handen gehad om er mee te experimenteren.

Deze heb ik jaren geleden van ebay geplukt, dat waren nieuwe reproductie (fake? Ik geloof niet dat het werkelijk fairchild's zijn.) IC's, maar ze doen wat ze moeten doen. Destijds kocht je ze voor 5$/stuk of iets in die richting :)

Een CA3046 waarvan je de rest van de torren als heater en feedback gebuikt is een aardig alternatief.