Ik zat te kijken naar printplaatmateriaal (reicheltcatalogus).
Daar staan (versie met ongeboorde koperzijde, blank) platen met hardpapieren achterzijde en de kunststoffen (polyester) achterzijden.
Zijn er omschreven toepassingsgebieden voor deze twee soorten?
Ik zou me b.v. voor kunnen stellen, dat hardpapier ongunstig is in vochtige omgevingen...
Maar jullie weten hier ongetwijfeld alles van. 
beide zijn kunststoffen
de epoxy versie is sterker, kan beter tegen hoger temperatuur, minder RF verliezen, eilandjes laten minder snel los,enzv maar is duurder en moeilijker te bewerken.
maar de klassieke bruine printjes (phenol, wat je hardpapier noemt) zijn meer dan voldoende voor "normale" hobbyprojecten.
edit : was nog vergeten.. epoxy is brandveiliger dan hardpapier, McAwesome : ja, pertinax.. ik kon effe niet meer op de naam komen ..
Het materiaal van de klassieke bruine printjes heet ook wel pertinax. Het bestaat inderdaad uit laagjes papier gedrenkt in een fenolhars. De naam hardpapier is dus zo gek nog niet.
Voor experimenteren geniet dit materiaal mijn voorkeur tegenover epoxy. Het leuke eraan is dat je het gewoon met een cuttermes kan inkerven en afbreken op de gewenste grootte.
Als duurzaamheid belangrijk is zou ik sowieso een print ontwerpen voor een project. Persoonlijk hou ik er niet zo van om schakelingen op experimenteerprint echt te gaan gebruiken.
Voor experimenteren geniet dit materiaal mijn voorkeur tegenover epoxy. Het leuke eraan is dat je het gewoon met een cuttermes kan inkerven en afbreken op de gewenste grootte.
Kan met FR4 ook prima hoor. Voor experimenten zou ik het juist niet gebruiken, een paar keer omsolderen en je banen komen los.
Bovendien, met inkerven en breken gaan de breukvlakken vaak delamineren, daar heeft FR4 veel minder last van.
Het ruikt wel lekkerder als je het zaagt 
benleentje
Golden Member
Op 26 oktober 2022 22:14:01 schreef McAwesome:
Als duurzaamheid belangrijk is zou ik sowieso een print ontwerpen voor een project. Persoonlijk hou ik er niet zo van om schakelingen op experimenteerprint echt te gaan gebruiken.
Een print laten maken en met het vliegtuig hierheen sturen is toch juist niet duurzaam 
Of bedoelt betrouwbaarheid? Ik denk als je soldeer vaardigheden goed zijn het ook best betrouwbaar is en als het een eenmalig project is ga je toch geen print ontwerpen, zeker niet als je het dan toch al gesoldeerd hebt. Als je een print laten maken is het qua kosten net zo voordelig om er gelijk 3, 10 of meer te laten maken dan heeft het wel voordeel.
Als je met hogere spanningen werkt is het handig dat je makkelijk baantjes en eilandjes weg krijgt met een goed heetgestookte soldeerbout, kwestie van de kruipafstanden te vergroten. Alles heeft zijn voor- en nadelen.
Persoonlijk is quasi alles wat ik op gaatjesprint bouw éénmalig om iets te testen of uit te proberen voor ik er een printontwerp van maak.
@benleentje: Ik bedoelde betrouwbaarheid. Met SMD-spul heb je tegenwoordig dikwijls niet veel andere keus dan een printje laten maken. Nu doe ik vooral aan het ontwerpen van producten, dus misschien heb ik wel enige beroepsmisvorming 
[Bericht gewijzigd door McAwesome op (25%)]
maartenbakker
Golden Member
www.elba-elektro.nl | "The mind is a funny thing. Sometimes it needs a good whack on the side of the head to jar things loose."
Ik vind pertinax prettiger werken, en naast dat het lekkerder ruikt, komt er ook geen fijn glasstof vrij bij het zagen en slijt je gereedschap een stuk minder.
Met de brandveiligheid valt het ook wel mee.
benleentje
Golden Member
Ik vind pertinax prettiger werken, en naast dat het lekkerder ruikt,
Ik vind het juist heel erg stinken. Een alles overheersende nare lucht, of is dat trespa? Want ik een kleine doosje met bruine platen ca 4mm dik wel zonder koper maar weet verder ook niet meer hoe ik eraan kom. En dat spul stink behoorlijk, maar vind het ook zonde om weg te gooien.
Met de brandveiligheid valt het ook wel mee.
Er word hier en daar toch ook gewerkt met IPA, thinner of ander zeer brandbaar materiaal, daarmee vergelijk is het denk niet zo heel brandbaar . Een onbeheerde kaars is wat dat betreft vaak een stuk gevaarlijker.
Heb hier nog een paar hardpapieren plaatjes 160 x 100 c.m.zonder koper.Is reukloos,ook bij het bewerken.Heb er ook met een lichtbruine kleur en die meuren wel.
ronw
Golden Member
Voor prototyping vind ik dit type gaatjesprint ideaal. Betreft een eenvoudige 40m directe conversie ontvanger.
Goedkoop te verkrijgen op o.a. Ebay.
Tja,ik vind dat weer nix ,het is maar net wat je makkelijk vindt werken.Ik zweer bij doorgetrokken banen en dan onderbreken (boortje 3mm) waar het nodig is.
Het is net wat je gewend ben, en wat je toevallig heb liggen.Ik heb wel eens een hf schakeling gemaakt op de deksel van een schoenendoos...
Doorgetrokken banen zijn bij sommige ontwerpen praktisch, maar al snel lastig of onbruikbaar als er ook nog eisen zijn aan de routing.
Gaatjesprint met trough hole componenten en wire-wrap draad werkt op een tijdschaal van decennia voor mij prima qua betrouwbaarheid. Een print maak ik als het SMD is of als een schakeling meerdere malen opgebouwd moet worden.
Pertinax stinkt meestal niet zo erg als het gewoon ergens ligt, maar als je het gaat bewerken gaat het érg stinken.
Bij verhitting kan formaldehyde vrijkomen. Bij het bewerken zorg ik daarom altijd voor goede afzuiging, net zoals je bij solderen doet.
Zoals anderen al zeiden, komen na een paar keer solderen de baantjes los. Als je een definitief printontwerp hebt, geen probleem. Ben je nog aan het experimenteren met onderdeelwaarden is het erg lastig. Je kan dit wel ondervangen door de printbanen en pads voor onderdelen die meerdere malen vervangen moeten worden, extra dik te maken.
Het grote voordeel is dat het heel gemakkelijk te bewerken is (zagen, breken, slijpen, boren). Daarnaast is het meestal goedkoper.
Glasvezel-epoxy is geheel reukloos. Het is bestand tegen hogere temperaturen en geeft geen giftige gassen af als het heet wordt tijdens het bewerken. Het is ook sterker - in trillingsrijke omgevingen krijg je veel minder snel een printbreuk met epoxy dan met pertinax.
Het grote nadeel is dat er dus glasvezel in zit. Bij knippen en snijden komt er geen stof vrij, maar je gereedschap wordt sneller bot. Bij boren en slijpen komt er wel glasvezelstof vrij, en dat is ongezond en kan ontzettend jeuken.
Overall is het minder makkelijk te bewerken vind ik.
Kortom: taaier, degelijker, maar wat duurder en wat minder makkelijk te bewerken.
Dank voor jullie uitleggen.
Ik heb liggen een stuk (eenzijdig koper, geen gaatjes en/of sporen) waar ik een aantal jaren terug een stukje van gebruikt heb, en wat -in mijn herinnering- moeilijk te bewerken was.
Op de achterkant staan verspreid afdrukken: rode cirkel met daarbinnen een letter, zou een A kunnen zijn, maar eventueel kan het ook een cijfer zijn; het 'stempel' is heeeeeel vaag en nauwelijks te zien.
Ik heb vandaag een nieuw stukje gekocht 100x160 mm. met de vraag naar het 'pertinax' spul, maar als ik nu oud en nieuw naast elkaar leg lijkt het wel heel erg op elkaar...
De electronicapartsboer had wel veel moeite iets te vinden, dus hij kan me best wat ge'geven' hebben wat ie nog had maar wat niet is waarom ik vroeg.
Nu even: hoe kan ik zien of het nieuwe plaatje pertinax of epoxyglasvezel is?
(op het nieuwe plaatje zou 'IR' of 'HR' in rood kunnen staan, maar eveneens nauwelijks zichtbaar).
Die rode letters is een merkteken van de fabrikant.
Als je er een stukje afbreekt kun je goed het verschil zien.
Op de foto:Links,je ziet duidelijk de laagjes papier zitten(pertinax).Rechts zie je de (glas)vezels zitten.
Paulinha_B
Honourable Member
"Ik spreek Spaans tegen God, Italiaans tegen de vrouwen, Frans tegen mannen en Duits tegen mijn paard." Dixit Carlos V, Römisch-deutscher Kaiser
hoe kan ik zien of het nieuwe plaatje pertinax of epoxyglasvezel is?
In mijn ervaring (die niet allesomvattend is):
* pertinax is papier, doordrenkt met fenolhars, kleur is bruin
* epoxy is groen-grijs van kleur
En zoals reeds meermaals gemeld maakt een printboortje veel meer - en veel gemener - stof in epoxy dan in pertinax.
Nog niet genoemd: de koper laat bij bruin papier (pertinax) gemakkelijker los. Bij verhitting door de soldeerbout. Ik heb liever de groene of witte epoxy.
edit
Niet goed gekeken! Wel genoemd, door @bprosman.
[Bericht gewijzigd door Brightnoise op (16%)]
Ik wil niet vervelend overkomen, maar als ik bij het solderen pas merk dat het koper(spoor) loskomt, en daarmee weet wat voor printplaat het is, heb ik toch wel een hoop werk voor niks gedaan...
Voor de poes haar viool zitten prutsen is een no-go denk ik dan.
Mijn oude plaat (onbewerkt) is koffie-bruin aan de achterkant, het nieuw gekochte is meer gelig-bruin.
Dan zouden het dus allebei pertinax-platen zijn.
Dat klinkt inderdaad als pertinax.
Op 27 oktober 2022 01:18:22 schreef Hubie:
Tja,ik vind dat weer nix
Het is wat je gewend bent, met baantjesprint ben je op een gegeven moment meer aan het doorkrassen dan dat je er wat aan hebt.
Ik vindt het echt helemaal waardeloos, en zeker voor de wat minder ervaren soldeerder is het een hele toer om een druppel tin tussen de baantjes uit te vissen.
Dus ik ga voor eilandjesprint, met ronde eilandjes, en als het even kan dubbeldoorgemetaliseerd.
benleentje
Golden Member
Ik wil niet vervelend overkomen, maar als ik bij het solderen pas merk dat het koper(spoor) loskomt,
Met gewoon solderen heb je dat eigenlijk niet of je soldeer kunsten zijn nog niet heel erg goed dan kan het wel gebeuren. Het is meer met reparatie werk dus als die 10k weerstand toch een 1k had moeten zijn. Nu valt het met een weerstand oid nog wel mee die stook je per pootje heet en trek er steeds 1 pootje uit maar een transistor loshalen geeft al meer kans op loskomen van het koper. Nu is dat los komen ook iets minder erg dan het lijkt. HEt komt meestal alleen los rond een geboord eilandje de sporen zelf blijven wel zitten. Een baantjes print is er dan ook al minder gevoelig voor. 1 keer een los eilandje is niet zo een ramp met een draadbrugje of door het pootje van de component om te buigen naar de het volgend onderdeel waar het aan vast hoort lost dat ook wel op. Het component zit dan alleen met 1 pootje minder goed vast.
Als jouw soldeer kunsten heel erg goed zijn zal je er ook minder last van hebben. .
Voor een deel kan je dat voorkomen door een breadboard te nemen waar je de schakeling snel kan opbouwen en testen en als dat geteste deel goed werkt het dan te solderen. Ook dan zal er later nog wel iets verandert moeten worden maar al een stuk minder.
Ik zweer bij doorgetrokken banen en dan onderbreken (boortje 3mm) waar het nodig is.
meer aan het doorkrassen dan dat je er wat aan hebt.
Daarom gebruik ik liever de 3 eilandjes per baan print. En nu is mijn favoriet de 1/4 en 1/2 grote van een breadboard met door gemetalliseerde eilandjes.
https://nl.aliexpress.com/item/4000372698705.html?spm=a2g0o.detail.100…
In mijn beleving was er vroeger alleen maar VeRoboard.
https://en.wikipedia.org/wiki/Stripboard
Ik dacht dat eilandjesprint pas veel later kwam.
Iig,ik blijf bij de streepjes.
Ik ben ook voor de streepjes. Onderbrekingen in de baantjes maak ik niet met een boortje, maar met een 3mm breed beiteltje.
Ik vind het maken van onderbrekingen in baantjesprint minder erg dan het leggen van draadverbindingen op eilandjesprint. Dat laatste heb ik één keer gedaan en ik vond het hopeloos gepruts.
Op 28 oktober 2022 15:13:21 schreef electronono:
(op het nieuwe plaatje zou 'IR' of 'HR' in rood kunnen staan, maar eveneens nauwelijks zichtbaar).
je kan het ruiken. pertinax heeft een typische fenolgeur ( Bakeliet)
Op 28 oktober 2022 16:58:12 schreef Brightnoise:
Nog niet genoemd: de koper laat bij bruin papier (pertinax) gemakkelijker los. Bij verhitting door de soldeerbout. Ik heb liever de groene of witte epoxy.edit
Niet goed gekeken! Wel genoemd, door @bprosman.
tss nog niet goed gekeken, dat de eilandjes bij epoxy minder snel loslaten stond al in het eerste antwoord
[Bericht gewijzigd door kris van damme op (44%)]